Tijdelijk sanctiebesluit onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden

Brontekst

De heer Hoogeveen (JA21): Dank u, voorzitter. Het kabinet wil per 22 september de handel in goederen uit Israëlische nederzettingen verbieden. Dat is een symbolisch besluit dat lijkt voort te komen uit onmacht. Draagvlak op Europees niveau is er namelijk niet en dus schroeft het kabinet samen met België, Ierland, Slovenië en Spanje nationale verboden in elkaar. Maar zolang goederen via andere landen in de Europese interne markt Nederland kunnen bereiken, is het dweilen met de kraan open en is het voornemen dus pure symboolpolitiek. De Raad van State erkent dat het plan lek is en de Douane waarschuwt voor grote risico's voor de handhaving. Kan de minister toelichten wat het besluit betekent voor de capaciteit en prioritering van de Douane? De FIOD en het Openbaar Ministerie zetten intussen vraagtekens bij de bewijsbaarheid als het tot strafzaken komt. Om vast te stellen of een product daadwerkelijk afkomstig is uit gesanctioneerde gebieden kan informatie nodig zijn van Israël. Heeft het kabinet hierover contact met de Israëlische regering? Hoe denkt het kabinet zonder die medewerking überhaupt aan voldoende bewijsvoering te komen? Voorzitter. Als uitvoeringsdiensten waarschuwen voor grote frauderisico's, als herkomst moeilijk bewijsbaar is, als omzeiling via de interne markt voor de hand ligt, als geen extra capaciteit beschikbaar komt en als Israël zegt "bekijk het maar", dan mag van het kabinet toch wel een zeer overtuigend antwoord worden verwacht op de vraag wat deze maatregel Nederland nou precies gaat opleveren. De Kamer heeft hier vooraf al expliciet naar gevraagd, via debatten en via de moties van de heren Stoffer en Diederik van Dijk. Nogmaals: hoe groot of, beter gezegd, hoe klein is de getroffen handel? Hoeveel van deze handel verwacht het kabinet daadwerkelijk tegen te houden? Op welk concreet effect op het Israëlische nederzettingenbeleid hoopt het kabinet vervolgens? Voorzitter. Erg consequent is het kabinetsbesluit ook niet. Neem de Westelijke Sahara. Eerder dit jaar schreef de NOS er nog over. Ook hier erkent Nederland geen Marokkaanse soevereiniteit over het gebied en moet het juridisch van Marokko worden onderscheiden. Toch maakt Nederland hier geen aanstalten voor een handelsverbod. Vergeet niet dat de Marokkanen de EU doorlopend onder druk zetten. Sterker nog, ze claimden deze zomer nog openlijk het grondgebied van een EU-lidstaat. Kan de minister daarom toelichten welke maatstaven hij voortaan hanteert bij nationale handelssancties? Hij maakt nu gebruik van de uitzondering voor de nationale openbare orde om af te wijken van de EU-handelspolitiek. Daarmee verheft hij dus allerlei wereldwijd onrecht tot de Nederlandse openbare orde. Maar als de hele wereld het Nederlandse openbare belang gaat omvatten, dan is wat er elders in de wereld gebeurt net zo zeer problematisch. Mijn vraag aan de minister is: waar trekt dit kabinet de grens? Het kabinet zegt immers: "We beoordelen elke situatie op haar merites. Dit sanctiebesluit is nu de invulling van Nederland aan het advies van het Internationaal Gerechtshof." Maar het Nederlands kabinet en de Europese Commissie waren eerder nog van mening dat het bestaande ontmoedigingsbeleid jegens Israëlische nederzettingen al voldeed aan het advies. Kan de minister mij aanwijzen wat er sindsdien juridisch is veranderd waardoor een nationaal handelsverbod ineens noodzakelijk is? Of erkent hij gewoon dat dit een nieuwe politieke interpretatie van het kabinet is? Voorzitter, afrondend. Dit kabinet kiest voor een niet handhaafbaar sanctiebesluit. Bovendien schaart Nederland zich met zo'n maatregel bij een toch wat irrelevant groepje landen waarmee niet meer gepraat hoeft te worden volgens Israël. Zoals we al hebben gezien aan de Israëlische reactie gaan de deuren voor Nederland dicht en verdampt zo het minuscule beetje invloed dat we nog over hebben. Voorzitter. Het is weinig serieuze buitenlandpolitiek. JA21 ziet niet in wat die kieskeurigheid Nederland onder de streep nou oplevert. Dank u wel.

Versie 5174c2bb91740d2a7c438fc6056beca0a3be70d03241438df104bcefe06b8b78 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.