Maatschappelijk domein (inclusief huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties)

Brontekst

Minister Sterk: Dank u wel, voorzitter. Dank voor alle vragen van de Kamerleden. De titel van het debat is: maatschappelijk domein. Ik merk — en dat was ook wel de verwachting, gezien de brieven — dat we het in het debat vooral hebben over wat de heer Van Dijk met een heel mooi citaat van Shakespeare zei. Ik benoem het dan misschien in wat plattere termen: het gaat vooral over wat we "terreur achter de voordeur" zouden kunnen noemen. Dat is waar het vandaag over gaat wat mij betreft. Het is een ontzettend belangrijk thema. Vorige week zagen we opnieuw hoe ongelofelijk veel leed er achter de voordeur kan zijn, waar wij als samenleving soms niet van weten. En als we ervan weten, hebben we soms onvoldoende op orde wat ervoor nodig is om te zorgen dat er veiligheid is voor de getroffen kinderen en een plek waar ze geholpen kunnen worden. Dat geldt soms ook voor de vrouwen en ook voor de mannen, zeg ik erbij tegen de heer Van Dijk. Ik keek een beetje rond. Ik vond het opvallend dat van alle fracties een vrouw aanwezig is en van de enige fractie waarin geen vrouwen zitten, er een man aanwezig is. Dat zegt ook iets over de betrokkenheid die wij allemaal voelen bij dit thema, denk ik. Dat heb ik als bewindspersoon zelf ook. Dat wil ik graag benadrukken. Ik ben coördinerend bewindspersoon, maar ik zit hier ook als vrouw, als moeder, als persoon die zelf ook ervaringen heeft, niet in zo ernstige mate dat ik een melding moest doen bij Veilig Thuis, maar ik bedoel dat we als vrouw allemaal wel herkennen wat er soms kan spelen. Ik ben dus echt intrinsiek gemotiveerd om dit thema de komende jaren weer de urgentie te geven en te laten behouden die het nodig heeft. Ik geef ook een winstwaarschuwing af. Ik proef bij mevrouw Coenradie dat ze voelt: we moeten nu eens actie ondernemen; er moeten dingen gebeuren. Dat vind ik ook. Tegelijkertijd is het ook waar dat we daar soms toch tijd voor nodig hebben. We hebben het namelijk over zaken die niet makkelijk te regelen zijn door ergens een verplichting neer te leggen of iemand te benoemen als regiecoördinator. Het gaat ook om cultuurverandering. Cultuurverandering vraagt tijd. Als partijen met elkaar moeten samenwerken, vraagt dat tijd. Het vraagt dat mensen dezelfde taal gaan spreken. Volgens mij zijn we daar al op een heleboel terreinen mee bezig. De winstwaarschuwing is wel dat ik soms toch ga zeggen: daar zijn we over in gesprek of daar zijn we mee aan de slag. Dat moet natuurlijk leiden tot actiepunten en dingen die we gaan doen en soms zijn we al met die actiepunten bezig. Maar we moeten hier met elkaar niet de illusie creëren dat als we maar dingen verplichten en er iemand voor verantwoordelijk maken, het dan geregeld is. Ik zeg overigens niet dat u dat zegt, hoor, maar ik vind het wel belangrijk om dat alvast aan de voorkant aan te geven. Wat ik ook belangrijk vind om aan de voorkant te zeggen, is dat we met elkaar best veel kritiek hebben op hoe het nu loopt. We zeggen dat het systeem faalt, zeker als je kijkt naar wat er vorige week is gebeurd in Stadskanaal. Ik wil ook onderstrepen dat er in het systeem heel veel mensen werken die met de allerbeste intenties en de allerbeste wil van de wereld proberen om toch te helpen, ook bij deze kinderen in Stadskanaal. Ik heb gisteren contact gezocht met Veilig Thuis om van hun te horen hoe het daar nu is. Want al deze mensen hebben ook gehoord wat er in Stadskanaal is gebeurd. Ze hebben gehoord hoe heel Nederland daaroverheen valt. Er zitten ook mensen die hun uiterste best doen om dit probleem op te lossen. En niet alleen daar, die zitten op heel veel plekken in de samenleving, gelukkig. Het geeft tegelijkertijd de complexiteit aan waarmee we te maken hebben. Dat leidt tot veel rapporten en veel ingewikkelde debatten. Dat is de onmacht die wij soms ook voelen als Kamer en ook misschien wel als kabinet: waarom krijgen we het niet opgelost? Het is daarnaast ook de motor waarop we door moeten gaan. We moeten zorgen dat we de komende periode een aantal zaken echt goed gaan oppakken. Vanuit mijn rol als coördinerend bewindspersoon kan ik niet alles, want een deel van uw vragen ligt bij mijn collega Van Weel, bijvoorbeeld. Soms ligt het ook bij andere ministeries. Ik zal in ieder geval wel zorgen dat ik mijn rol zo goed mogelijk pak, omdat we daarin juist samenwerking nodig hebben. Dit wilde ik even aan de voorkant gezegd hebben. Ik heb een aantal thema's, die ik in blokjes zal behandelen. Dat helpt om te weten waar we zitten in de beantwoording. Er zijn heel veel vragen gesteld over de nationaal coördinator, over de regie en over femicide. Daarna ga ik in op vragen rond de toekomstscenario's en Filomena. Vervolgens komen de vragen over Veilig Thuis. Dan waren er enkele vragen over Stadskanaal en, breder gezien, over kindermishandeling. Wat naar, trouwens, als je al die thema's hoort; het zijn natuurlijk vreselijke thema's. Dan heb ik nog een blokje juridische interventies, een blokje over specifieke aanpakken en vragen die daarbij horen. Dan heb ik een blokje waarin ik vragen beantwoord over dakloosheid, de Wmo en mantelzorg. Dat gaat ook over het maatschappelijke domein. Ook die vragen zijn gesteld. Ik zal ze in dat blokje beantwoorden. Ik begin met het blokje over de nationaal coördinator. Er zijn veel fracties die daarover vragen hebben gesteld: mevrouw Becker, mevrouw Westerveld, mevrouw Armut, mevrouw Synhaeve en mevrouw Van Meetelen. De nationaal coördinator willen we voor de zomer benoemd hebben. U hoort voor de zomer wie dat zal worden. Die zal van start gaan om te zorgen dat er een nationaal actieplan komt, zodat er iets wordt gedaan aan wat we allemaal constateren, namelijk de versnippering die er is. Het doel is dat er meer regie komt en meer samenwerking tussen de verschillende domeinen. Denk aan de strafrechtketen, preventie en de zorg. Dat is de taak die de nationaal coördinator krijgt. Er werd gevraagd naar de samenhang met de rijkscommissaris. Ik heb vorige week gesproken met Mariëtte Hamer. In principe zou de nationaal coördinator verder moeten gaan op de basis die de rijkscommissaris heeft gelegd. Ik denk dat ze hele goede dingen heeft gedaan. De bewustwording is stukken verder gebracht. Ik wil bekijken hoe we goed kunnen borgen wat de rijkscommissaris heeft opgeleverd. Ik wil eerlijk gezegd nog in gesprek met mijn eigen ambtenaren over hoe we dat gaan doen. Ik wil u toezeggen dat ik in de brief over huiselijk geweld, die ik voor de zomer naar de Kamer zal sturen, daarop wat nader zal ingaan.

Versie 2643fdf459575b639810df5953974144386e777c9dadf125d2c612decad69710 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.