Water

Minister Tieman: Dan ga ik door naar het blokje droogte, zoetwater. De heer Grinwis en de heer Pierik stelden de vraag: zullen we de demissionaire periode gebruiken voor de verzoeting van de Grevelingen, om die een eerlijke kans te geven? Ik wil hier ook wel heel duidelijk zijn. Het is te prijzen dat in Zeeland een initiatief is genomen om dit verder te bekijken. We hebben allemaal het voorbeeld van het IJsselmeer dat natuurlijk een enorme zoetwaterbuffer is. Daar zul je ook rekening mee moeten houden als je daar heel veel wilt gaan bouwen. Maar voor de Grevelingen hebben we te maken met een gestratificeerd systeem met verschillende lagen: zout, zoet. En het gaat op sommige punten ook wel 50 tot 60 meter diep, wat zuurstofloos is. Dan heb je eigenlijk ook wel getijdewerking nodig en een spoeling. Het project dat nu voorligt, en weet dat ik hier de knapste koppen op heb zitten ... Maar waterkwaliteit is ook echt een belangrijk punt. En dat is nu net waarvan ik denk: ben je daar dan nu goed bezig? Ik wil dat dit in de regio goed wordt besproken en daarna zouden we wat dat betreft op bepaalde punten nog een verdieping kunnen doen. Ik zie daar qua techniek best wel wat uitdagingen. Dan is het denk ik ook eerlijk om daar op kortere termijn duidelijkheid over te geven. Laat dat dan ook binnen nu en een zestal maanden zijn. Op korte termijn is er een Bestuurlijk Overleg met de regionale partners. Ik wil ook dat daar — dat betekent misschien niet 100% — een goed inhoudelijk debat wordt gevoerd, want anders zie ik hier toch echt wel wat punten. Dan zouden we nog een verdieping kunnen doen, maar dan kom je ook vrij snel — dat duurt geen jaren — tot de conclusie: moet je dit verder willen onderzoeken of niet? Laten we dat dan ook echt duidelijk met elkaar concluderen. Maar ik heb hier wel de knapste koppen op zitten om dit goed te begeleiden. Het is weerbarstig kan ik u vertellen. Het is geen eenvoudig aspect. Tot zover de Grevelingen op dat gebied. De heer Grinwis vraagt hoe het staat met het project Terugbrengen van getij in het Grevelingenmeer. Aanvullend onderzoek loopt en ik verwacht daar resultaat in het eerste kwartaal van 2026. Rijk en regio, ook de provincie Zeeland, gaan nog steeds voor het terugbrengen van een estuaire dynamiek in het Grevelingenmeer. Op dit moment loopt een aanvullend onderzoek met een kleiner doorlaatmiddel om in de Brouwersdam ook 40 centimeter getijslag te laten realiseren tegen latere kosten. De verwachte oplevering van het onderzoek is dus in het eerste kwartaal en het besluit voor een vervolg laat ik echt over aan een volgend kabinet. Dan kom ik op de vraag van de heer Grinwis. Droogte moeten we bestrijden op alle fronten: zuinigheid, beprijzing, lokale opslag, slimmere distributie. Maar hoe zit het met grootschaligere maatregelen? In het kader van herijking van het Deltaprogramma Zoetwater, het Nationaal Waterprogramma 2028-2033, verkennen we grootschalige maatregelen in het hoofdwatersysteem zoals het verbeteren van de waterverdeling over de Rijntakken, het vergroten van de zoetwaterbuffer in het IJsselmeer en maatregelen om verzilting in de Rijn-Maasmonding tegen te gaan. We hadden het over 50 kuub per seconde, voor de Rijnmond hebben we het over 800 kuub. Het eerlijke verhaal is dat deze maatregelen de watertekorten in de regio's niet oplossen, maar hoogstens een beetje verzachten. Alle watergebruikers in alle gebieden zullen zich moeten aanpassen aan drogere zomers door minder water te gaan gebruiken, het aanpassen van de ruimtelijke inrichting, het vasthouden en het opslaan van water en het accepteren van meer verziltende condities in de kustgebieden. Ik wil nog één opmerking maken ten aanzien van het Grevelingen. Als we het dan echt hebben over de schaarste van de agrarische sector, dan zou ik nog eens een keertje goed willen kijken naar wat we daar dan kunnen doen met het effluent. We hebben zo'n beetje anderhalf keer de drinkwaterbehoefte in Nederland beschikbaar. Wanneer je 100% van het effluent zou kunnen inzetten voor drinkwater — en dat is gewoon effluent dat vanuit de rioolwaterzuiveringen komt – dan kost dat natuurlijk wel wat, maar theoretisch technisch komt er eigenlijk steeds meer naar voren. Dat zien we ook in andere delen van de wereld gebeuren. Maar dat heeft wel een ander prijskaartje dan het beter vasthouden van het hemelwater, dat eigenlijk gewoon gratis valt. Laat dat ook duidelijk zijn. De heer Bamenga vraagt of alle sectoren worden verplicht om onttrekkingsvergunningen aan te vragen, ook voor de landbouwsector. Ja, alle sectoren moeten een onttrekkingsvergunning aanvragen als de hoeveelheid die zij onttrekken boven de vergunningsgrens uitkomt. In de reglementen van de bevoegde gezagen is opgenomen bij welke onttrokken hoeveelheden een vergunning moet worden aangevraagd. Op dit moment ben ik bezig met het uitwerken van een meer uniforme melding en vergunningsplicht voor onttrekkingen. Daar wordt geen onderscheid gemaakt tussen sectoren. De heer Bamenga vraagt wat het gevolg is van de belasting op oppervlaktewater en grondwaterheffing. Er komt geen belasting op oppervlaktewater. We hebben nu ook net het besluit, de bol, genomen. Ik denk dat we daar nu ook een enorme stap hebben gezet ten aanzien van belasting op leidingwater boven de 300 kuub. Ook hier kan een behoorlijke streep onder, in mijn optiek. Dit is wel waar ook jaren over gesproken is en er is draagvlak vanuit de sector. Hoe mooi zou je het bijna willen hebben? Ik heb belasting van het oppervlaktewater onderzocht. Dat lijkt nu niet het meest effectieve instrument om op te sturen ten aanzien van waterbesparing. Ik werk wel aan andere instrumenten om te sturen op waterbesparing, zoals een kader voor watervragers van het hoofdwatersysteem, en aanpassingen aan regelgevingen ten aanzien van onttrekkingen. Ook onderzoek ik daarbij de mogelijkheden om de provinciale grondwaterheffing te verhogen en te verbreden. Komend jaar informeer ik u nader hierover. Dan kom ik bij de vraag van de heer Stoffer. Wordt het Volkerak-Zoommeer aangemerkt als een strategische zoetwaterbuffer? Ja, het Volkerak-Zoommeer is een strategische zoetwaterbuffer. En dit is voor de Zuidwestelijke Delta een belangrijke buffer om weerbaar te zijn voor de droge periodes. Tot zover het blokje droogte, zoetwater.