Toetsen en examens

Brontekst

Mevrouw Beckerman (SP): Dank u wel, voorzitter. We kunnen er niet omheen: Nederland staat er slecht voor. Dat bleek gisteren ook weer uit de driejaarlijkse PISA-meting. Waar zes jaar geleden nog een op de vier 15-jarigen nog onvoldoende kon lezen, zijn dat nu al twee op de vijf 15-jarigen. De staatssecretaris zei het gisteren zelf ook: de verschillen in kwaliteit tussen scholen zijn nergens ter wereld zo groot als in Nederland. En ja, dat is óók een klassenprobleem. Je sociaaleconomische achtergrond bepaalt in Nederland, meer dan in andere landen, de uitkomst. Daarom is het goed dat we vandaag dit debat over toetsen en examens hebben, maar wel ook tegen het licht dat we er met alleen betere toetsen en examens niet komen. We moeten echt radicaal anders investeren in onderwijs, juist en als eerste op scholen in armere wijken en buurten. Andere landen hebben laten zien dat je een grote inhaalslag kunt maken na een slechte PISA-uitslag. We komen er alleen als we inzetten op wat de SP een "kleineklassenstrijd" noemt: kleine klassen, meer leraren, later selecteren, minder marktwerking in de school, en vooral minder marktwerking buiten de school om. Na het vorige PISA-onderzoek kwam er een Masterplan basisvaardigheden, maar zoals het kabinet in zijn brief van december schrijft, zijn werkdruk en personeelstekorten de grootste hindernissen. Dat raakt dan ook weer vaak de scholen met veel armere leerlingen harder. Hoe gaat de staatssecretaris specifiek deze problemen met werkdruk en personeelstekorten aanpakken? Hoe zorgt zij daarmee dat we ook juist heel gericht scholen helpen waar de kwaliteit het meest onder druk staat? De AOb riep in reactie op het PISA-onderzoek wederom op om meer te investeren in leraren, in bevoegde leraren. Ze hebben daar ook voorstellen voor gedaan. Graag een reactie van de staatssecretaris: hoe gaat ze daarmee aan de slag? Dan de doorstroomtoets. Het is heel goed dat we teruggaan naar één toets, maar waarom moet dit tot 2030 duren? Anderen vroegen dit ook al. Kan dit echt niet sneller? Krijgen leraren ook een centrale rol in de vormgeving van een nieuwe toets? Hoe zorgt het kabinet ervoor dat de doorstroomtoets toegankelijk wordt voor álle leerlingen, ook leerlingen met een visuele, auditieve of motorische beperking? Hoe goed het ook is dat er weer één centrale doorstroomtoets komt, deze toets blijft heel veel gewicht hebben voor de toekomst van leerlingen. Ik vond de opmerking van Cito heel mooi, namelijk dat groep 8 allesbepalend wordt. Leerlingen kunnen na overstap nauwelijks meer van niveau wisselen. Uit vele wetenschappelijke studies blijkt duidelijk: later selecteren is beter voor heel veel leerlingen. Toch zien we hier weer dat het kabinet dat late selecteren wel heel erg voor zich uit schuift. Kan het kabinet op zijn minst komen met een concreet tijdpad waar het aan denkt? Dan passend examineren. Sinds september 2025 bestaat er een Expertisepunt passend examineren vo. Het KBA-onderzoek naar passend examineren laat zien dat ingrijpendere vormen van maatwerk eigenlijk nog weinig worden toegepast. De grootste belemmeringen zijn, ook hier weer, tijd en werkdruk, personele capaciteit en faciliteiten. Over de deskundigenverklaring bestaat onzekerheid bij scholen. Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat leerlingen met een ondersteuningsbehoefte wel die gelijke kansen krijgen? Is het niet verstandig om het expertisepunt ook toegankelijk te maken voor ouders en om afspraken over leerlingen vanaf de start van het voortgezet onderwijs vast te leggen? Voorzitter. Ik hoop dat ik nog tijd heb voor mijn laatste punt, het enkelvoudig advies voor het praktijkonderwijs. Het kabinet onderzoekt hoe en op welke termijn dit mogelijk gemaakt kan worden. Dat is heel goed. De motie vroeg om invoering in 2026-2027, maar de motie wordt dus niet uitgevoerd. Kan de staatssecretaris meer duidelijkheid geven over het waarom en welk tijdpad dan nodig is? Dank u wel.

Versie 67cb9760e5e0957f7af6867b5309eb60c035af27a13e0aaf1a39f06805b2eba9 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.