Begrotingsonderzoek Infrastructuur en Waterstaat

Brontekst

De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. De bijdrage vanuit mijn eigen fractie wordt toch iets politieker, denk ik. Ik wil hiervoor even teruggaan naar het waarom van het Mobiliteits- en het Deltafonds. We hebben de opdracht om de bereikbaarheid en de waterveiligheid van Nederland te organiseren. Wegen, spoordijken: het zijn stuk voor stuk projecten die vele jaren planning vergen en honderden miljoenen en miljarden kosten, en een veelvoud hiervan aan jaarlijks onderhoud. Dat organiseren we via een groot meerjarenprogramma en een fonds, dat we jaarlijks aanvullen. Het gaat dus heel anders dan de rest van de begroting, om zo de langetermijnplanning te beschermen tegen de politieke waan van de dag. Wat we nu zien lijkt wat mij betreft niet te voldoen aan die uitgangspunten. We hebben in het verleden onuitvoerbare plannen begroot en de planning en financiering van vervanging en onderhoud te veel verwaarloosd. Dat leidde ertoe dat geld voor onuitvoerbare aanleg is blijven liggen, terwijl de onderhoudsachterstanden verder opliepen. Het is telkens met kasschuiven verplaatst. Dat vind ik onwenselijk, want dat leidde tot onderbenutting en het budget bleef behouden en werd niet groter. In plaats van de onbenutte middelen intern te verschuiven, zoals de Kamer aan de minister vroeg, heeft Financiën dit nu eigenlijk gewoon afgeroomd. We hadden juist een fonds om precies dat te voorkomen. De beloofde overprogrammering om bij vertraging in de planning toch te kunnen bouwen is toch vooral omgezet in onderfinanciering. Daarmee verdwijnen ook middelen die aan infrastructuur besteed kunnen worden. Ik heb net goed geluisterd naar de beantwoording van de staatssecretaris, ook van mijn vragen over overprogrammering. Ik denk toch dat wij het probleem hebben dat wij als Kamercommissie, en ik ook als rapporteur, een andere definitie hanteren. Wij redeneren namelijk vanuit het maximaal beschikbare budget, dat bij een ontwerpbegroting ook geschetst wordt, en wat uiteindelijk daarmee gedaan wordt. Als de minister tussentijds redeneert vanuit allemaal kasschuiven, snap ik de slimmigheid, maar is het de facto niet opeens een overuitputting. Het betekent gewoon dat minder middelen gebruikt worden voor de projecten die aangelegd moeten worden. Ik zou toch willen dat de minister gewoon dezelfde redenering hanteert dat we kijken naar het maximaal beschikbare budget. Anders moeten we toch een gesprek hebben over de definitie van onderuitputting en van waaruit je redeneert met elkaar. Dat is gewoon nodig omdat anders middelen verdwijnen die aan infrastructuur besteed kunnen worden. Nu wordt de hele financiering van deze fondsen uit de IenW-begroting gehaald, zonder debat en zonder zelfs maar een briefje met uitleg. Ik vind dat dit echt botst met het budgetrecht van de Kamer. Eenieder met hart voor de infrastructuur moet zich op z'n minst zorgen maken over het feit dat er nu een tekort is van 35 miljard voor noodzakelijk onderhoud en tijdige vervanging van bruggen of waterwerken. We krijgen straks misschien wel scenario's dat we voor een miljard een brug moeten vervangen omdat we hem niet voor enkele tientallen miljoenen op tijd hebben laten schilderen of op een andere manier hebben aangepakt. Dan blijf ik nog weg van rampscenario's. Daarbij wil ik niet overdrijven, maar die zouden wel kunnen ontstaan als we niet steviger met het onderhoud aan de slag gaan. Het kabinet heeft voor alle departementen de loonprijsbijstelling geschrapt. Dat is overal vervelend, maar nergens meer dan waar er gebouwd moet worden, want juist daar zijn de prijzen extra hard gestegen. En dan nu extra geld hier weghalen leidt tot meer uitstel en ik denk wederom tot meer kosten. De minister rapporteert zelfs dat er verdringing plaatsvindt in de programmering ten nadele van noodzakelijk onderhoud en dat dit leidt tot een negatieve spiraal. Het zijn bezuinigingen die tot enorme extra kosten leiden; penny wise, pound foolish. Het is ook precies de reden dat infra en waterveiligheid in zo'n fonds zaten, met oog voor uitvoering op de lange termijn. Van de minister zou ik graag een overzicht willen ontvangen van alle grote projecten van meer dan 100 miljoen, zowel op weg-, water- als spoorinfrastructuur, die recent zijn begonnen of nog moeten beginnen, met daarbij een reële inschatting van de tekorten. Zou hij dit met ons kunnen delen? Dan ben ik gewoon benieuwd waar we uitkomen met de A27 in Amelisweerd of de Kaagbrug bij de A44. Het is echt een optelsom van wat de Rekenkamer stelt en ons rapport, met de extra kosten door extra uitstel. Ik kan me voorstellen dat dat ons als Kamer zou bewegen tot nieuwe prioriteiten. Tot zover.

Versie 1725da47e4bb352fa914c34e056089fb6850ed9c22016e9c7047654e8db67b0f · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.