Habtamu De Hoop

Spoorgoederenvervoer

De heer De Hoop (PRO): Ik denk dat de heer Schutz schetst wat de problemen vanuit de VVD zijn en waar we naartoe willen werken de komende jaren. De heer Schutz heeft het over het creëren van een gelijk speelveld. Dat heeft natuurlijk ook een financieel plaatje. Ik ben wel benieuwd of de heer Schutz voor zich ziet hoe we dat dan moeten doen, ook gezien de tekorten op de begroting van IenW en Financiën op dit moment, als zijn minister de touwtjes zelf strak in handen houdt. Ik ben dus wel benieuwd hoe de heer Schutz dat voor zich ziet.

De heer De Hoop (PRO): Het is in ieder geval een duidelijk voorstel. De heer Schutz zegt dat een deel van het bedrag dat de staatssecretaris de komende jaren uit wil trekken voor spoorgoederenvervoer, specifiek gealloceerd moet worden voor bijvoorbeeld gratis parkeerkosten of om de infratarieven te dempen. Dat is een concreet voorstel, dus dat wordt zeer gewaardeerd. De vraag is alleen wel: leidt dat nou echt tot een groter aantal kilometers? Ik heb namelijk met de heer Schutz meegekeken naar bijvoorbeeld de ontwikkeling van het spoorgoederenvervoer in Nederland. Als je dat vergelijkt met de afgelopen jaren, zeker als je tien jaar teruggaat, zie je dat het gewoon afgenomen is, terwijl we daar meer op willen sturen. Welke concrete doelen denkt de heer Schutz bijvoorbeeld met de staatssecretaris in de Kamer te kunnen stellen om er echt voor te zorgen dat het spoorgoederenvervoer toeneemt?

De heer De Hoop (PRO): Ik hoor veel herkenning in wat de heer Schutz zegt. De staatssecretaris trekt een flink pakket uit en ik denk dat dat ook goed is, maar mijn angst is een beetje — ik denk dat de heer Schutz die met mij deelt — dat we wel een pakket hebben en geld uittrekken maar we, doordat we niet heel scherpe doelen stellen, uiteindelijk niet uitkomen waar we naartoe willen bewegen en de percentages spoorgoederenvervoer zo laag blijven. Ik zou het mooi vinden als wij met elkaar in de Kamer de staatssecretaris ertoe kunnen bewegen om toch wat scherpere doelen te stellen, waar we het kabinet de komende jaren ook aan kunnen houden, zodat we iets meer waarborgen dat er daadwerkelijk meer van de weg naar het spoorgoederenvervoer gaat. Is de heer Schutz bereid om samen met mij de staatssecretaris hiertoe uit te dagen?

De heer De Hoop (PRO): Voorzitter. Het spoor is natuurlijk van cruciaal belang voor de bereikbaarheid in Nederland. Niet alleen voor de mensen die gebruikmaken van het openbaar vervoer, maar ook voor het vervoer van goederen is het belangrijk dat we een veilig en robuust spoor hebben. Wanneer we het spoor in ons land verbeteren, kan dit een grote positieve bijdrage leveren aan meer goederenvervoer. We moeten er dus voor zorgen dat het voor bedrijven aantrekkelijk is om te kiezen voor vervoer over spoor. Dat ontlast de wegen en is vaak ook nog eens duurzamer en efficiënter. Als we naar de cijfers kijken, zien we dat het maar niet lukt om het goederenvervoer per spoor te laten toenemen. Ik had het net al over de ontwikkeling van het spoorgoederenvervoer in Nederland. Vergeleken met 2016 leggen we nu 1,2 miljoen kilometer minder af en wordt er 1,9 miljard ton minder per kilometer vervoerd. Dat is echt een flinke afname en niet wat wij willen. Is de staatssecretaris bereid om concrete doelen te stellen ten aanzien van zowel meer kilometers spoorgoederenvervoer als meer ton per kilometer? Dan kunnen we de staatssecretaris daar ook aan houden en zijn we er als Kamer aan gecommitteerd. Voorzitter. Het is van groot belang dat het spoor voldoende betrouwbaar is. De grote vraag is echter hoe we ervoor gaan zorgen dat ons spoor toekomstbestendig en weerbaar is. Eerlijk gezegd heeft mijn fractie hier wel grote zorgen over. We zien dat de opgaven voor het spoor steeds groter worden. Van het kabinet horen we steeds dat er keuzes gemaakt moeten worden omdat het niet anders kan. Ik maak me grote zorgen dat we nu niet voldoende investeren en de problemen voor ons uit schuiven, waarna we over een tijdje weer spijt zullen hebben dat we de noodzakelijke investeringen niet hebben gedaan. We zien al heel vaak verzakkingen en andere relatief beperkte verstoringen. Als er ergens brand is, zoals laatst bij Rotterdam, ligt een spoortracé er zomaar een week uit omdat er onvoldoende onderdelen beschikbaar zijn en er een tekort aan vakmensen is om de schade te herstellen. Als dit zo doorgaat, worden de problemen alleen maar groter en dat is niet alleen funest voor het spoorsysteem, maar ook voor onze economie en voor veel bedrijven die dolgraag hun goederen via het spoor willen laten transporteren. Graag een reactie van de staatssecretaris. Voorzitter. Het is dus essentieel dat we meer investeren in het weerbaar maken van ons spoorsysteem. Het kabinet is financieel best star, maar gelukkig zijn er in Europa snel mogelijkheden, nu er ook een discussie is over het Meerjarig Financieel Kader en het Connect Europe Fund. Het bedrag voor militaire mobiliteit wordt mogelijk vertienvoudigd. We moeten ervoor zorgen dat Nederland niet achter het net vist. Daarom een paar concrete vragen. Ziet de staatssecretaris hierin kansen voor financiering van noodzakelijke investeringen in het spoorgoederenvervoer? Zo ja, welke? Probeert de staatssecretaris ook invloed uit te oefenen via de Europese Raad om voldoende geld te reserveren voor militaire mobiliteit en goederenvervoer? Kan dit ook meer ruimte bieden in het afwegingskader voor spoorgoederen en militaire mobiliteit? Voorzitter. Nog enkele concrete punten over het spoor. Vanuit Oost-Nederland bereiken ons zorgen over het feit dat, vooruitlopend op de uitkomst van onderzoek naar de toekomst van het spoorgoederenvervoer dat nu loopt, al keuzes worden gemaakt. Daarom vraag ik de staatssecretaris om hierover met de regio in gesprek te gaan en te voorkomen dat er stappen worden gezet waarover de onderzoekers straks wellicht concluderen dat ze niet verstandig zijn. Kan de staatssecretaris toezeggen dat beide onderzoeken in samenhang worden gewogen?

De heer De Hoop (PRO): Ik snap de vraag heel goed. Ik begrijp vanuit de Rijksoverheid heel goed dat er in eerste instantie voor dit soort dingen uniforme regels komen, door het hele land. Dat begrijp ik heel goed, maar er zijn natuurlijk situaties waarin je echt wel maatwerk kunt en moet toepassen. Dit lijkt mij zo'n situatie waarvan je bij goed nadenken zegt: is dit nou nodig? Als het goed beargumenteerd wordt, moet je daar ook naar kijken, vind ik. Ik denk dat dat in dit geval onvoldoende gebeurt. Ik hoor ook graag van de staatssecretaris hoe ze daartegen aankijkt. Misschien zijn er redenen waarom het toch anders gewogen wordt. Dan hoor ik dat graag, maar ik ben het wel met de heer Goudzwaard eens. In zo'n geval denk je: moet dit nou zo?

De heer De Hoop (PRO): Dan nog twee korte punten In het verlengde hiervan is het van belang dat bij de keuzes voor spoorgoederencorridors ook goed gekeken wordt naar de andere opgaven, zoals woningbouw, veiligheid en leefbaarheid. Graag de toezegging dat al dit soort dingen echt integraal gewogen worden. Wordt er ook gekeken naar omwonenden? Bij spoorgoederenvervoer is dat natuurlijk van belang. Ten slotte, voorzitter. Ik noemde al de weerbaarheid van ons spoor. Die is cruciaal, niet alleen voor het reguliere goederen- en reizigersvervoer, maar zeker ook voor het vervoer van militaire goederen. Recent werden we opgeschrikt door massale sabotageacties op het spoor. Sindsdien is het vrij stil omdat het onderzoek nog loopt. We zagen overigens wel hele stevige teksten van minister Karremans, dat iedereen persoonlijk nagetrokken moet worden en dat iedereen voor het gerecht gesleept moet worden. Ik hoor graag van de staatssecretaris ...

De heer De Hoop (PRO): Dit is mijn laatste zin.

De heer De Hoop (PRO): Ik hoor graag van de staatssecretaris hoe de betrokken diensten de middelen krijgen die ze nodig hebben om het spoor veilig te houden en de mensen die sabotage gepleegd hebben hard aan te pakken. Tot zover.

De heer De Hoop (PRO): Ik hoorde de heer Van Leijen bijna nog enthousiaster dan PRO pleiten voor spoorgoederenvervoer. Dat is dus heel positief. Ik zou dan wel de vraag willen stellen of hij ook vindt dat we eigenlijk met het kabinet en in de Kamer concrete doelen moeten stellen voor het aantal treinkilometers en ook het aantal tonkilometers dat we per jaar afleggen, zodat we ook echt die beweging kunnen maken naar meer gebruik van spoorgoederenvervoer en ons daar met elkaar ook aan kunnen committeren. Zou hij het ook goed vinden dat de staatssecretaris die toezegging zou doen?

De heer De Hoop (PRO): Ik zit al een paar minuten naar de staatssecretaris te luisteren en ik merk dat zij echt het belang van het spoorgoederenvervoer ziet, maar op het moment dat het concreet wordt, is haar antwoord nog wel een beetje vrijblijvend. De Kamer is volgens mij op zoek naar een goede manier om te sturen op maatregelen die daadwerkelijk leiden tot een toename van de volumes, waar de staatssecretaris het net over had. Het is voor ons best moeilijk om daar grip op te krijgen. Ik vraag me af of het niet helpt als de staatssecretaris de Kamer een brief stuurt waarin zij zelf een doel stelt, een realistisch doel, ook gezien de financiën — zo'n doel kan dus misschien niet eens te hoog worden gesteld — waarin zij schetst waar zij naartoe wil werken in volume en welke maatregelen daarbij passen. Het kan best zo zijn dat de maatregel die de heer Schutz voorstelt, misschien niet de meest effectieve is, maar dan kan de staatssecretaris daar een aantal dingen naast leggen en dan kan de Kamer ook nagaan waar zij op kan sturen. Ik denk dat dat de zoektocht is, dus ik zou de staatssecretaris willen vragen of zij na wil denken over concrete doelen en of zij daarbij dan ook wil omschrijven welke maatregelen daarbij passen, zodat we daarop kunnen sturen.

De heer De Hoop (PRO): Die toezegging aan de commissie waardeer ik ten zeerste. Waar ik nog een beetje naar op zoek ben in de beantwoording van de staatssecretaris is het volgende. Ik bedoel het niet onaardig, maar het voelt alsof de staatssecretaris zich een beetje verschuilt achter wat zij schetste over de kolen met het oog op de volumes. Ik weet de exacte volumes die de staatssecretaris net noemde niet meer. Ik meen dat het in de miljoenen liep, dat het met een aantal miljoenen verminderd wordt, maar ik zag in de stukken dat het over 1,9 miljard ton minder gaat die over het spoor vervoerd wordt. Daarbij valt dat aantal toch een beetje in het niet. Er zijn veel vervoerders die eigenlijk wel meer over het spoor zouden willen vervoeren. Er liggen zo veel kansen. Snapt de staatssecretaris dat het kan lijken alsof zij die mogelijkheden een beetje kleiner maakt door de aantallen in kolen hier zo specifiek naar voren te brengen?

De heer De Hoop (PRO): Ik ben blij om dit te horen. De commissie was afgelopen maandag ook in Brussel. Wij werden echt wel enthousiast van de mogelijkheden die daar zijn met het Connecting Europe Fund. Een vertienvoudiging van het bedrag voor maritieme mobiliteit is gewoon heel fors. Ook Brussel ziet dat juist Nederland door de ligging en de haven in Rotterdam ontzettend belangrijk is voor al die militaire mobiliteit. Ik proef dat de staatssecretaris de aansporing niet echt nodig heeft, maar ga toch een beetje extra aansporing geven om het belang van Nederland in de Europese Raad naar voren te brengen en om bij de definities die gezocht worden voor de financiering te kijken hoe Nederland daarin een plek kan krijgen. Dan nog een punt. Sorry dat de interruptie een beetje lang is, minister ... Ik noem de voorzitter al minister; dat is wel een enorme promotie! Voorzitter, ik wil toe naar mijn vraag aan de staatssecretaris. Nu geldt bij de gelden in Europa een cofinanciering van 50%, en dat is best ingewikkeld voor Nederland, zeker met de grote tekorten. Je zou kunnen redeneren in de Europese Raad dat er bij militaire mobiliteit misschien een ander verhouding moet gelden, zeker voor een land als Nederland, dat daarin een belangrijke rol heeft. Ik zou het heel goed vinden als de staatssecretaris dat soort zaken in de Europese Raad naar voren kan brengen.

De heer De Hoop (PRO): Voorzitter. Deze week stond Brussel in het teken van de Connecting Europe Days. Het ging erover hoe wij ons in Europa goed verbinden op het gebied van personenvervoer en militair vervoer, maar ook goederenvervoer. Ik denk dat het belang daarvan in dit tijdsgewricht niet te onderschatten is. Ik ben blij om te horen dat de staatssecretaris daar niet alleen in Nederland maar ook in Europa in voorop wil lopen. We proeven de ambitie en ik vind het ook goed dat de staatssecretaris de toezegging heeft gedaan om dat nog scherper te formuleren in concrete doelen, zodat we die de komende jaren ook echt waar kunnen maken. Dus dank voor die toezegging en voor het goeie debat.

De heer De Hoop (PRO): Mijn vraag ging niet zozeer om de volumedaling, maar om hoe we tot een volumestijging willen komen. Dat is dus wel een wezenlijk verschil.