Financiële markten

Brontekst

De heer Hoogeveen (JA21): Dank, voorzitter. Vlak voor de financiële crisis in 2007 zei de Citigroup-topman Chuck Prince de beroemde woorden: zodra de muziek stopt, wordt liquiditeit een probleem, maar zolang de muziek speelt, blijven we dansen. Die les blijft actueel. De risico's die niemand goed zag aankomen, werden uiteindelijk door iedereen opgehoest. De financiële sector is gelukkig weerbaarder geworden, maar het Financieel Stabiliteitscomité waarschuwt: de markten ogen nog rustig, maar onderliggende risico's nemen toe. Juist dan is waakzaamheid nodig. Dat zien we nadrukkelijk bij de investeringen in kunstmatige intelligentie. AI kan een enorme bron zijn van productiviteit, innovatie en economische groei. Daar ziet de regering deze week, lazen we, ook kansen in. Maar bij grote technologische doorbraken zien we historisch vaak ook hetzelfde patroon: euforie, hoge verwachtingen over investeringen, stijgende waarderingen en uiteindelijk de harde realiteit van een correctie. Het CPB waarschuwt in de Risicorapportage financiële markten dat grote AI-investeringen steeds vaker worden gefinancierd via complexe schuldconstructies, private credit en financiering buiten de balans. Ook de BIS, de bank der centrale banken, waarschuwt dat die AI-boom naast kansen risico's voor financiële stabiliteit met zich meebrengt en dat het zicht op risico's, hefboomwerking, liquiditeit en verwevenheid met onze banken, pensioenfondsen en verzekeraars nog beperkt is. Heeft de minister samen met DNB en de AFM voldoende zicht op de blootstelling van Nederlandse banken, pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen aan AI-gerelateerde waarderingen en schuldconstructies? Ziet de minister erop toe dat risico's in private credit transparant genoeg zijn om marktdiscipline te laten werken en dat verliezen bij tegenvallende investeringen niet alsnog via achterdeuren bij het publieke domein belanden? Voorzitter. Dan de spaarmarkt. In de Kamerbrief over de spaarmarkt wordt terecht geconcludeerd dat directe regulering van spaarrentes onwenselijk is. De overheid moet ten slotte niet op de stoel van banken gaan zitten en spaarrentes vaststellen; dat raakt aan concurrentie en diversiteit van de spaarmarkt. Maar daarmee is het probleem niet weg. De ACM constateert dat de Nederlandse spaarmarkt sterk geconcentreerd is. Een paar grote banken beheren het merendeel van de klanten, terwijl kleinere en buitenlandse banken door de lage overstapbereidheid van consumenten nauwelijks concurrentiedruk kunnen uitoefenen. Ook wordt erop gewezen dat spaarrentes voor consumenten relatief laag zijn en bijvoorbeeld de leningen voor mkb'ers relatief duur. De vraag is dus hoe we meer marktdynamiek krijgen. Kan de minister aangeven hoe hij die concurrentiedruk concreet wil vergroten? En hoe staat het met de Europese inzet op de IBAN-portabiliteit en dataportabiliteit? Echte concurrentie ontstaat niet doordat de overheid de rente vaststelt, maar doordat de overstapdrempels omlaaggaan, transparantie toeneemt en consumenten makkelijker kunnen bewegen binnen het Europese spaardomein.

Versie b9e13c86e167eafb35cd867a86c0d8c23261d456b4c1b36d2af0de04749c68d6 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.