Pakket Belastingplan 2026

Brontekst

De heer Oosterhuis (D66): Dank u, voorzitter. Het is heel bijzonder om hier vandaag voor het eerst te mogen staan, zeker ook met mijn gezin op de publieke tribune, onder wie mijn zoon, Casper, die deze week de voorleeswedstrijd van zijn klas won. Voor de komende tien minuten hoop ik voor u dat hij dat talent van zijn vader heeft! Mijn jongste dochter Willemijn is ook aanwezig. Zij is net 7 en volgt de Kamer nu soms ook. Ze keek afgelopen dinsdag naar de voorzittersverkiezing in het Jeugdjournaal. Ik mag van haar verklappen, meneer Van Campen, dat haar favoriet heeft gewonnen! Mijn kinderen vonden het eerst helemaal niet leuk dat ik mij had gekandideerd, want ik ben dan natuurlijk wat minder thuis. Maar gaandeweg de campagne begonnen zij ook te wennen aan het idee. Een paar dagen voor de verkiezingen zei mijn oudste dochter, Josephine, opeens: "Pappa, het is toch eigenlijk wel heel bijzonder: we zijn met 18 miljoen mensen, daarvan bepalen 150 mensen de wetten en regels, en daar ben jij er straks één van." Zelf kan ik niet kernachtiger zeggen hoe bijzonder het is om hier te mogen staan en om, inderdaad, als 1 van de 150 Kamerleden mensen een stem te geven, de regering te controleren en goede wetten te maken. Extra bijzonder vind ik het dat ik dit mag doen met een fractie van D66, die groter is dan ooit. Dat maakt dat ik hier sta met een mengeling van trots, verantwoordelijkheid en een zekere mate van bescheidenheid. Want met 26 zetels was de grootste fractie in deze Kamer nog nooit zo klein. Meer dan ooit vraagt dat om samenwerking. Dat is hard nodig, omdat Nederland grote doorbraken nodig heeft om vooruit te komen. Geruzie en geschreeuw leidt tot stilstand. Echte vooruitgang ontstaat alleen door samenwerking. Daar zal ik mijn bijdrage aan leveren. Bij het werken aan vooruitgang staan voor mij drie waarden centraal. De eerste is vrijheid. We mogen koesteren dat we in een vrij land wonen, in een democratische rechtsstaat, waar de wet ons beschermt tegen willekeur. Ik denk dat we dat na de bijzondere verenigde vergadering van vanochtend allemaal nog eens extra beseffen. Maar laten we eerlijk zijn: die vrijheid is er ook in Nederland nog niet voor iedereen. Het doet er nog steeds toe welke kleur je huid heeft, of je man bent of vrouw, homo, hetero, christen, moslim, jood of niet-gelovig. Laten we alsjeblieft werken aan een land waarin iedereen zichzelf kan zijn en zijn eigen keuzes kan maken, waarin we elkaar vrijlaten en respecteren, zeker als het gaat om de liefde, geloof, leven en dood. Of om de vrije kunst; denk ook aan die mooie muziek vanochtend, die ooit verboden was. Maar ook als het gaat om de overheid, zoals een neutrale, rechtvaardige behandeling door de Belastingdienst of de Douane. Voorzitter. Parallel aan vrijheid loopt voor mij een tweede waarde: kansengelijkheid. Want het doet er in Nederland nog steeds toe welk werk je ouders hebben, of ze een huurhuis hebben of een koophuis, welk sociaal netwerk er om hen heen staat. Maar op de plek waar je geboren wordt en in welk gezin heb je zelf geen invloed. Als liberaal vind ik dat iedereen het recht heeft om het maximale uit zichzelf te kunnen halen, dat we prestatie moeten belonen zonder dat pech mensen blijvend op achterstand zet en dat we daar als politiek bij moeten helpen. Niet alleen omdat het rechtvaardig is; het is ook een verspilling van talent als mensen niet de kans krijgen om zichzelf te ontplooien. Dat is uiteindelijk zonde voor ons allemaal. Voorzitter. De derde waarde van waaruit ik politiek wil bedrijven, is toekomstgerichtheid: niet alleen denken aan vandaag en morgen, maar ook aan het land dat we achterlaten. Wij hebben de verantwoordelijkheid om te zorgen dat al onze kinderen en kleinkinderen in een vrij, mooi en schoon land opgroeien en dat we in Nederland ook in de toekomst goed ons geld kunnen verdienen. Daarvoor moeten we blijven investeren, innoveren en vernieuwen. Dat vraagt om keuzes die soms ook indruisen tegen gevestigde belangen. Er zijn altijd machtige en luidruchtige partijen die het liefst alles houden zoals het is. Maar houden die ook voldoende rekening met de mensen met een zachte stem, in de woorden van Hans Vijlbrief? Houden die rekening met de toekomstige generatie, die nog geen stem heeft? Houden die rekening met de natuur en het klimaat, die zelf nooit een stem zullen hebben? Nee, daarvoor ligt de verantwoordelijkheid toch echt bij ons, de 150 mensen die hier de wetten en regels bepalen. Voorzitter. Met vrijheid, kansengelijkheid en toekomstgerichtheid in het achterhoofd kijk ik ook naar ons belastingstelsel, het financiële fundament van de Staat. Zonder belastingen is er geen geld voor onderwijs, veiligheid en infrastructuur en lukt het ook niet om onze welvaart eerlijk te verdelen. Tegelijkertijd is elke belasting bedoeld of onbedoeld ook een sturende factor in onze maatschappij en een spiegel van wat wij politiek belangrijk vinden. Wat dat betreft hield Klaas Knot, de oud-president van De Nederlandsche Bank, óns vorig jaar een duidelijke spiegel voor. Hij zei: "De boodschap van ons belastingstelsel is dat niet arbeid, maar vooral vermogen loont." Voorzitter. Welk signaal geven wij aan de samenleving als niet inzet, creativiteit en prestatie wordt beloond, maar rijkdom? We zouden het in deze Kamer toch eens moeten zijn dat we beter de mensen die hard werken de kans geven om een betere toekomst op te bouwen, dat we liever hen helpen om vrij te zijn dan de meest vermogenden nog rijker te laten worden? Voorzitter. Het hele stelsel van belastingen en toeslagen is ook buitengewoon ingewikkeld gemaakt. Je moet ongeveer fiscalist zijn om te berekenen of meer werken gaat lonen en een halve jurist om te weten waar je recht op hebt zonder het risico te lopen om grote bedragen te moeten terugbetalen. Het is voor mensen niet meer te overzien. Het tast ook het rechtvaardigheidsgevoel aan als gewone mensen en mkb'ers vastlopen, terwijl degenen die in staat zijn om slimme adviseurs in te huren, gebruik kunnen maken van alle mazen in de wet en uitzonderingen waarvan hun eigen belang profiteert. Steeds meer dringt zich daarom de vraag op of het belastingstelsel nog wel voldoende het algemeen belang dient. Een belangrijke reden waarom ik mij in 2007 aansloot bij D66 was dat die partij zich destijds onder leiding van Alexander Pechtold als eerste durfde uit te spreken voor belangrijke economische hervormingen. Destijds ging het bijvoorbeeld om de verhoging van de AOW-leeftijd en de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Dat was misschien niet altijd direct populair, soms strijdig met gevestigde belangen, maar altijd ten dienste van het algemeen belang. Dat was nodig voor onze toekomstige welvaart, voor een rechtvaardige samenleving, bijvoorbeeld om mensen toegang te geven tot een betaalbaar huis. Ook voor ons belastingstelsel is nu zo'n doorbraak nodig, een verregaande vereenvoudiging waarin we toewerken naar een belastingstelsel met lagere belastingen op werk en inkomen, zonder moeilijke toeslagen, zodat werken meer loont en grote vermogens en vervuilers eerlijk worden belast. Een belastingstelsel waarin we belastingsubsidies die niet bijdragen aan het algemeen belang maar die de belastingbetaler wel elk jaar 50 miljard euro kosten, afbouwen. En ja, voorzitter, dan erken ik: de hypotheekrenteaftrek laat wel zien dat politiek een kwestie van lange adem is. Maar denk ook aan de 40 miljard euro aan jaarlijkse fossiele subsidies, die een oude economie in stand houden die niet toekomstbestendig is. Natuurlijk moeten we dat doen met oog voor het vestigingsklimaat, zeker in een open internationale economie als die van Nederland. Maar in mijn optiek maakt dit het juist extra belangrijk dat de Nederlandse regering een actieve rol speelt in de Europese, internationale samenwerking, zodat wij zorgen dat andere landen ook aan de slag gaan. Voorzitter, tot slot over de inhoud een kleine persoonlijke hartenkreet. Al sinds ik mij als jonge ambtenaar op het ministerie van Financiën bezighield met de financiën van gemeenten, verbaas ik mij erover dat het Rijk heel veel belasting heft en gemeenten zelf weinig, terwijl meermaals is onderzocht dat lokale investeringen de welvaart in een gemeente aantoonbaar vergroten en het de lokale democratie versterkt als de gemeenteraad niet alleen over de uitgaven gaat maar ook wezenlijk invloed heeft op de inkomsten. Ik geef het nog maar even mee aan collega's Jetten en Paternotte. Voorzitter. Wat mij betreft ligt er een grote agenda voor de opvolger van deze staatssecretaris. Het Belastingplan 2026, dat wat mij betreft een goede illustratie is van de diep demissionaire staat van dit kabinet, hebben we al twee volle dagen in de commissie behandeld. Ik zou daarom de staatssecretaris vooral willen uitnodigen tot een reflectie op dit betoog, in aanvulling op zijn woorden in de commissie over de voorwaarden voor zo'n hervorming, vereenvoudiging en verbetering. Want ook in het vorige coalitieakkoord stond dit voornemen, maar daar is weinig van terecht gekomen. Dus misschien kan de staatssecretaris ook hier plenair nog enkele wijze lessen meegeven over hoe het wél kan. Voorzitter, ik rond af. Vandaag heb ik hier vooral geschetst vanuit welke waarden ik hier wil werken: vrijheid, kansengelijkheid en toekomstgerichtheid. Ik hoop elke dag dat ik dit mag doen, te blijven beseffen hoe bijzonder het is om hier met 150 mensen te werken in het algemeen belang van 18 miljoen Nederlanders. Ik heb er in ieder geval heel veel zin in! Dank u wel.

Versie e72959c56303445eeac0231eba2db90d4b9aee580efc02333d793713111ce152 · Officiële bron.