Begrotingsonderdeel Handel

Brontekst

De heer Hoogeveen (JA21): Onze onderneming kwam binnen omdat de bank een buitenlands project niet wilde financieren. Inmiddels gaat het hier ook over OESO, ESG, SDG's en uitsluitingslijsten. Dan is hij nog niet eens verzekerd. Wil het bedrijf een buitenlandse investering bij de Staat verzekeren, dan wordt er aangeklopt bij Atradius. Ook daar zien we weer rode en groene bijsluiters. De standaarddekking van een investeringsverzekering bedraagt 95%. Wordt een transactie groen bevonden, dan gaat het naar 98% en kan er 15% korting op de premie worden gegeven. Mijn punt gaat over het woud aan regels, dubbelloop en extra verplichting. Uitgeput van deze hindernisbaan komt ons Nederlandse bedrijf oog in oog te staan met Amerikaanse en Chinese concurrenten die geen Jengatoren aan regelgeving en voorwaarden meekrijgen. Voorzitter. De cijfers zijn niet mals. De OESO berekende voor de zomer zelf in een groot onderzoek dat 66% van de onderzochte grote Europese ondernemingen zich expliciet committeert aan de OESO-richtlijnen of de UN Guiding Principles. Onder Amerikaanse ondernemingen is dat een derde en bij Chinese ondernemingen is dat slechts 4%. Europese ondernemingen committeren zich daar dus twee keer zo vaak expliciet aan als Amerikaanse en zestien keer zo vaak als Chinese ondernemingen. De Europese Commissie en de Europese Investeringsbank concludeerden vorige maand zelfs dat nieuwe regelgeving en heffingen inmiddels een grotere handelsbelemmering zijn dan logistieke problemen of tekorten aan grondstoffen. Een op de vijf Europese handelsbedrijven noemt de naleving van nieuwe regels inmiddels een grote belemmering voor internationaal zakendoen. Over dat "Brussels effect" waar ik het eerder over had: ik sprak onlangs iemand bij een multinational die beaamde dat die gedachte massaal op de helling gaat. Europa is niet de enige markt ter wereld. Als de kosten en voorwaarden hier te hoog worden, zoals nu, lonken andere afzetmarkten en investeringslocaties elders in de wereld vanzelf. Voorzitter. Waar regels bestaan, moeten we die zo eenvoudig mogelijk uitvoeren: geen dubbele uitvragen, geen gold-plating, en gegevens zo veel mogelijk één keer laten aanleveren. Maar we moeten ook durven vragen aan welke rode en groene voorwaarden we ons überhaupt nog willen binden, want zolang dergelijke eisen niet internationaal breed en handhaafbaar gelden, sturen we onze eigen bedrijven met extra voorwaarden de wereldmarkt op terwijl concurrenten die voorwaarden nauwelijks dragen. We moeten dus schrappen wat geschrapt kan worden, en wat echt moet blijven zo eenvoudig en eenmalig mogelijk organiseren. Daarom heb ik de volgende vragen aan de minister. Wanneer kunnen we op Handel een dereguleringsagenda verwachten? Het regeerakkoord belooft concrete targets per ministerie. Wat is het target van de minister voor het handelsinstrumentarium? Hoeveel voorwaarden of procedures gaan er concreet verdwijnen? In onderzoek dat de minister heeft laten uitvoeren, wordt eveneens geconstateerd dat ondernemers bij verschillende instrumenten opnieuw dezelfde gegevens en informatie moeten aanleveren. Hoe gaat de minister regelen dat een ondernemer dezelfde gegevens voortaan zo veel mogelijk slechts één keer hoeft aan te leveren, bijvoorbeeld voor zowel RVO, Invest International en Atradius? Voorzitter. Opvallend genoeg zijn imvo-voorwaarden grotendeels buiten dit onderzoek naar de toegankelijkheid en de weerbaarheid van het handelsinstrumentarium gehouden, terwijl deze voorwaarden juist randvoorwaardelijk zijn voor het handelsinstrumentarium. Dat is des te opvallender omdat Nederland internationaal zelf inzet op meer coherentie tussen duediligenceregels. Dat is prima, maar laten we dezelfde ambitie dan ook hier toepassen. Wil de minister alsnog per instrument in kaart brengen welke eisen er uit wetgeving voortvloeien, welke eisen er uit internationale afspraken voortvloeien en welke eisen Nederland zelf als beleidsvoorwaarde heeft toegevoegd? Kan hij daarbij ook aangeven welke van die eigen beleidsvoorwaarden nog nodig zijn nu steeds meer imvo-verplichtingen wettelijk worden geregeld, en welke er dus kunnen worden geschrapt of versoepeld, bijvoorbeeld bij deelname aan handelsmissies? Voorzitter. De begroting stelt dat Nederland vanwege de toenemende internationale concurrentie het gelijke speelveld in het handelsinstrumentarium wil verbeteren. Hoe verhouden deze voorwaarden en doorlooptijden zich volgens de minister dan tot die van onze mondiale exportconcurrenten, en ook tot landen die geen deelnemer zijn aan het OECD Arrangement on Officially Supported Export Credits, zoals China? Wordt daarbij niet alleen gekeken naar de financiële voorwaarden maar juist ook naar de aanvullende beleidsvoorwaarden en de administratieve lasten? Zou de minister bereid zijn om hiervan een overzicht naar de Kamer te sturen? Naast de effectmeting van het handelsinstrumentarium staat voor 2027 ook een evaluatie van de vergroening daarvan gepland. Worden daarin ook ondernemers meegenomen die afhaken of die een transactie zien afketsen vanwege voorwaarden of doorlooptijden? Anders meten we alleen de bedrijven die door de poort zijn gekomen. Kan de minister toezeggen dit mee te nemen in de evaluatie? Want nogmaals, het gaat hier dus om een derde van ons verdienvermogen en onze werkgelegenheid. De minister zal vandaag in zijn beantwoording ook vast verwijzen naar de aankomende Wet internationaal verantwoord ondernemen. Het kabinet zegt dat de implementatie van CSDDD in deze wet zuiver en lastenluw wordt uitgerold, maar werkgeversorganisaties trekken aan de bel omdat Nederland op twee punten alweer verder lijkt te gaan dan Brussel, namelijk bij dienstverlening downstream en bij de wijze waarop klimaat terugkomt in de algemene zorgvuldigheidsplicht. Als Nederland nu per ongeluk verder gaat dan Europa verlangt, haalt de minister dat er dan uit, zoals beloofd? Het kabinet stelt immers tegen nationale koppen te zijn. Voorzitter. Het kabinet laat voor de Forced Labour Regulation nu afzonderlijk een Bedrijfseffectentoets uitvoeren naar de eenmalige en de structurele regeldruk voor bedrijven. Het is goed dat dit gebeurt, maar wie telt uiteindelijk de stapel bij elkaar op? Is de minister bereid om ook de cumulatieve regeldruk van CSRD, CSDDD, EUDR, CBAM, Conflict Minerals Regulation en Forced Labour Regulation voor internationaal opererende Nederlandse bedrijven in beeld te brengen? Wordt daarbij ook meegenomen wat bedrijven al hebben uitgegeven aan systemen, adviseurs en processen voor regels die worden uitgesteld of alweer worden gewijzigd? Voorzitter, tot slot. Op dit moment loopt ook de Europese evaluatie van de dualuseverordening. Een van de doelstellingen daarvan is juist het beperken van onnodige lasten voor legitieme handel en het waarborgen van een gelijk speelveld. Welke inzet heeft Nederland bij die evaluatie gepleegd om administratieve lasten en doorlooptijden terug te dringen? Heeft het kabinet daarbij ook concrete vereenvoudigingsvoorstellen gedaan? Ik kijk uit naar de beantwoording. Dank u wel.

Versie bd2cbbe3064570f3f392a5abcfbf5f368f2688cbc105c2eec3b72af4cff534c7 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.