Wetgevingsoverleg over de Jaarverslagen en Slotwetten 2025 van de ministeries EZ, BZK en JenV voor zover het onderwerpen betreft die zien op digitalisering

Brontekst

De heer Verkuijlen (VVD): Dank, voorzitter. Het is al een paar keer gezegd: digitale ontwikkelingen gaan snel, in geopolitiek zich snel ontwikkelende, brisante periodes. "Afhankelijkheid" en "kwetsbaarheid" zijn de grote risicowoorden. De bezweringsformule daarbij is vaak: autonomie en soevereiniteit. We hebben het er hier over gehad dat er strategieën nodig zijn om te komen tot een antwoord op de vraag: hoe gaan we die soevereiniteit nou inhoud geven? Het goede nieuws is dat binnen de EU op dit moment ook een soevereiniteits-act ontwikkeld wordt, waarin onder meer — mevrouw El Boujdaini gaf het al aan — kwantumtechnologie, halfgeleiders, een plek krijgt. Ik vind die beweging eigenlijk ook wel heel sterk, omdat dat ook iets zegt over innovaties in Nederland, zoals fotonische chips, die grote impact hebben op het stroomverbruik en het watergebruik, en dat we die ook in Nederland weten te behouden. Ik ben blij dat die in onze innovatielijnen ook geborgd zijn. Maar het is wel belangrijk dat we de scale-ups van dat soort zaken echt in Nederland proberen te houden, omdat die van cruciaal belang zijn. Ik krijg daarop graag een reflectie van de staatssecretaris. Voorzitter. De VVD wil vandaag stilstaan bij twee onderwerpen, die essentieel zijn voor de sterke en betrouwbare overheid: digitale weerbaarheid en een slagvaardige, digitale dienstverlening. Allereerst de digitale weerbaarheid in Nederland. De Algemene Rekenkamer waarschuwt ervoor, de AIVD waarschuwt ervoor, en ook het kabinet erkent het: cyberaanvallen nemen toe in aantal, omvang en complexiteit. Dat raakt niet alleen bedrijven en burgers maar ook onze vitale infrastructuur en het functioneren van de overheid zelf. De VVD vraagt al langere tijd aandacht voor de bescherming van onze digitale infrastructuur, gisteren nog in een motie, waaronder de kwetsbaarheid van zeekabels en andere vitale digitale voorzieningen. Daarom wil ik de bewindspersonen vragen welke lessen in 2025 zijn getrokken uit cyberincidenten, ICT-storingen en beveiligingsproblemen binnen de overheid en de vitale sectoren. Is het kabinet van mening dat Nederland voldoende voorbereid is op de toenemende digitale dreigingen of ziet het kabinet nog belangrijke tekortkomingen? Vooral: welke concrete maatregelen worden de komende periode genomen om onze digitale weerbaarheid verder te versterken? Voorzitter. Cyberaanvallen veroorzaken niet alleen operationele schade, maar ze kunnen ook het vertrouwen van burgers in de overheid ernstig schaden. De hack bij Bevolkingsonderzoek Nederland laat duidelijk zien dat wanneer persoonsgegevens op straat komen te liggen, dat gevolgen heeft voor de bereidheid van mensen om deel te nemen aan belangrijke publieke programma's. Uit een meting van Bevolkingsonderzoek Nederland blijkt dat 13% van de respondenten aangeeft niet of niet meer deel te willen nemen aan het bevolkingsonderzoek vanwege de hack: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Tegelijkertijd geeft het merendeel van hen aan dat het vertrouwen misschien weer te herstellen is met onder andere betere en strengere informatiebeveiliging. Hoe beoordeelt het kabinet de impact van dergelijke incidenten op het vertrouwen van burgers in de overheid? Welke maatregelen zijn sindsdien al genomen om de informatiebeveiliging te verbeteren? Wordt onderzocht welke gevolgen cyberincidenten hebben voor de deelname aan overheidsprogramma's en voor de bereidheid van burgers om gegevens met de overheid te delen? Daarnaast hoor ik graag hoe het staat met de uitvoering van de motie van collega Rajkowski over een duidelijk handelingskader voor slachtoffers van datalekken. Wanneer kunnen burgers rekenen op meer duidelijkheid en ondersteuning, wanneer zij slachtoffer worden van een beveiligingsincident? Voorzitter. Ook de hack bij het Openbaar Ministerie — de heer Van den Berg had het daar net al even over — heeft laten zien hoe kwetsbaar cruciale overheidsorganisaties kunnen zijn. Tegelijkertijd heeft het Adviescollege ICT-toetsing geconcludeerd dat noodzakelijke ICT-aanpassingen mogelijk niet tijdelijk gereed zijn voor de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering. Kan het kabinet reageren op deze conclusie? Welke risico ziet het kabinet voor de invoering van het nieuwe wetboek en welke maatregelen worden genomen om verdere vertraging te voorkomen? Voorzitter. Dan de slagvaardige overheid.

Versie 4e868ae44982051bda460524123d6a4d894b155a0274d3b0746c78654700ef2f · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.