Veteranen

Brontekst

De heer Boon (PVV): Dank u wel, voorzitter. Enkele weken geleden bezocht ik Omaha Beach in Normandië. Als je daar staat, besef je weer dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is. Onze vrijheid is betaald door generaties veteranen, mannen en vrouwen die bereid waren hun leven op het spel te zetten voor onze vrijheid en voor de vrijheid van anderen. En ja, veteranen verschillen in generatie, missie en ervaring, maar zij delen één ding: de bereidheid om te dienen wanneer de politiek daarom vraagt. Daarom mag je verwachten dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt wanneer zij terugkeren. Te vaak was dit niet zo. Neem de inmiddels overleden opa van mijn vrouw, Theo van Huizen. Als jonge dienstplichtige werd hij naar Nederlands-Indië gestuurd. Jarenlang deed hij wat zijn land van hem vroeg. Toen hij terugkeerde naar Nederland, kreeg hij op de Rotterdamse kade zijn plunjebaal mee en kon hij het verder zelf uitzoeken. Nazorg bestond niet. Zo zijn er duizenden verhalen van veteranen die jarenlang hebben moeten wachten op hulp of erkenning. Juist daarom is het zo belangrijk dat we onze veteranen vandaag wél de ondersteuning en waardering geven die zij verdienen. Voorzitter. In 2006 ben ik als infanterist van het 44ste Pantserinfanteriebataljon uitgezonden naar Uruzgan. Onlangs had ik zelf een reünie met mijn eigen eenheid. Dan zie je hoe belangrijk contact tussen veteranen is. Voor sommige veteranen betekent een gesprek met oude kameraden meer dan maandenlange hulpverlening. Mensen die dezelfde ervaring hebben meegemaakt, begrijpen elkaar vaak zonder veel uitleg. Juist daarom vind ik het jammer dat sommige oud-collega's in de loop der jaren uit beeld zijn geraakt. Privacywetgeving staat het terugvinden van veteranen voor reünies en bijeenkomsten soms in de weg. Is de minister bereid te onderzoeken hoe voormalige eenheden veteranen die uit beeld zijn geraakt, weer beter kunnen terugvinden? En is zij bereid veteranen automatisch in te schrijven bij het Veteraneninstituut? De reünie liet mij ook iets anders zien: gelukkig gaat het met veel collega's goed, maar tegelijkertijd zag ik ook oud-collega's die twintig jaar later nog altijd de lichamelijke of psychische gevolgen van hun uitzending met zich meedragen. Juist daarom hebben wij in Nederland een bijzondere zorgplicht voor veteranen; niet als gunst, maar omdat Nederland die verantwoordelijkheid heeft jegens de mannen en vrouwen die voor ons land hebben gediend. En veteranen moeten die verantwoordelijkheid ook in de praktijk terugzien, want als ongeveer 60% van alle procedures voor volledige schadevergoeding niet binnen de gestelde termijn wordt afgehandeld en veteranen gemiddeld drie jaar moeten wachten voordat hun zaak is afgerond, schiet de overheid tekort in haar bijzondere zorgplicht. De minister kondigt verbeteringen aan, maar wanneer gaan veteranen daar daadwerkelijk iets van merken? Welke concrete resultaten wil zij over een of twee jaar hebben bereikt? En wanneer verwacht zij dat de huidige achterstanden zijn weggewerkt? Voorzitter. Ik heb zelf ook bij burnpits gestaan. En geloof mij, daar werden zaken verbrand die in Nederland nooit verbrand hadden mogen worden. Er zijn veteranen die vandaag de dag kampen met ernstige gezondheidsklachten, waarvan zij geloven dat die samenhangen met hun werkzaamheden op uitzending. De bijzondere zorgplicht geldt natuurlijk ook voor deze veteranen. Dan is het niet redelijk om de bewijslast volledig bij de slachtoffers neer te leggen. De PVV roept nogmaals de minister op om met deze veteranen in gesprek te gaan, vanuit menselijkheid, vertrouwen en erkenning, en niet direct vanuit de juridische positie van de Staat. En naast voor de burnpits vragen we dit ook, wederom, voor de chroom-6-slachtoffers. Is de minister daartoe bereid? Voorzitter. De PVV vindt dat de veteranenstatus een bijzondere vorm van erkenning moet blijven voor militairen die namens Nederland zijn uitgezonden. De status moet verbonden blijven aan daadwerkelijke uitzendingen en niet worden opgerekt naar militairen die nooit zijn uitgezonden. Kan de minister bevestigen dat het nieuwe afwegingskader niet bedoeld is om de veteranenstatus verder op te rekken, maar om juist vast te houden aan dit uitgangspunt? Voorzitter. Een positief punt in deze nota is de nadruk op erkenning en waardering. De nota besteedt terecht aandacht aan de partners en gezinnen van veteranen. Een uitzending raakt immers niet alleen een militair zelf; ook juist de partners, kinderen en andere naasten dragen vaak mee in de gevolgen van een uitzending. Kan de minister aangeven welke concrete verbeteringen zij de komende jaren voor partners en gezinnen van veteranen gaat realiseren? De BNMO waarschuwt dat door de overgang van de begeleidingsprogramma's naar het Nederlands Veteraneninstituut kwaliteit, flexibiliteit en maatwerk onder druk zijn komen te staan. Herkent de minister deze signalen? Welke concrete maatregelen neemt zij om ervoor te zorgen dat veteranen en hun gezinnen hiervan niet de dupe worden? Ook wil ik aandacht vragen voor het Veteranen Search Team. Dit is belangrijk werk voor veteranen die dreigen vast te lopen of uit beeld te geraken. Is de minister bereid om het Veteranen Search Team structureel te ondersteunen, zodat dit belangrijke werk voor en door veteranen behouden blijft? Voorzitter, ik ga afsluiten. De Veteranennota bevat veel goede ambities, maar uiteindelijk zal zij worden beoordeeld op één vraag: merkt de veteraan er daadwerkelijk iets van? Minder bureaucratie, snellere procedures, meer erkenning en waardering? En een overheid die haar bijzondere zorgplicht niet alleen benoemt, maar ook daadwerkelijk waarmaakt? De mannen en vrouwen die voor Nederland hebben gediend, hebben daar recht op. Dit is waar de PVV het kabinet op zal blijven aanspreken. Dank u wel.

Versie 15fba0ad6b40a8271677799b5f978bff9c193e3c4e5622169864d65441149a27 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.