Veteranen

Brontekst

Mevrouw Bikker (ChristenUnie): Dank u wel, voorzitter. Ook ik wil beginnen met het uitspreken van mijn grote waardering voor alle veteranen, zoals volgens mij de hele commissie heeft gedaan, ook getuige de anjer, die ik breed gedragen zie worden. Die waardering gaat breder, want die geldt ook het thuisfront van deze veteranen. We weten allemaal hoeveel het betekent voor de mensen thuis. Dus dank voor de inzet voor onze vrijheid, voor onze veiligheid en voor de internationale rechtsorde. Naast die waardering verdienen onze veteranen ook een overheid, een ministerie van Defensie dat de zorgplicht enorm serieus neemt. De Veteranennota biedt wat mij betreft goed inzicht in allerlei activiteiten die plaatsvinden en op welke momenten we onze veteranen waarderen. Echter, ik hoor de Veteranenombudsman toch ook al te lang dezelfde punten aandragen. Ik vind dat het onze plicht is om daar in deze Kamerperiode verandering in te brengen. Laat ik beginnen bij het thuisfront. "Leave no one behind" is een bekende uitspraak binnen Defensie, maar wat de ChristenUnie betreft geldt deze uitspraak ook nog steeds voor onze veteranen. Het rapport Erken mijn belangen laat zien dat partners en kinderen nog te vaak een blinde vlek zijn, terwijl zij de gevolgen van een uitzending ook meedragen. Goede communicatie voor, tijdens en na een uitzending is daarom essentieel. Te vaak gaat het beleid nog uit van de eigen verantwoordelijkheid van veteranen en hun omgeving. Het kan toch niet zo zijn dat een kind geen vrij kan krijgen als papa na een hele poos op missie te zijn geweest, thuiskomt? Het kan toch niet zo zijn dat het telkens afhankelijk is van de persoonlijke inzet van veteranen of hun families? Daarom vraag ik hoe de minister de positie van partners, kinderen en andere naasten structureel gaat versterken binnen het veteranenbeleid en tijdens actieve missies. Hoe voorkomt de minister dat veteranen en hun gezinnen verdwalen in een bureaucratisch oerwoud? De spreker naast mij, mevrouw Jagtenberg, gaf daar net al een voorbeeld van. Kortom: Defensie, pak regie. Voorzitter. Dan de groei van Defensie. Tijdens het rondetafelgesprek klonk een duidelijke oproep: wees proactief en denk nu al na over de gevolgen van een grotere krijgsmacht en daarmee een grotere veteranengemeenschap. De tekst in de Veteranennota vind ik zuinigjes, en dan zeg ik het vriendelijk. De nota stelt dat de groei van Defensie mogelijk gevolgen heeft voor de veteranenzorg en dat ondersteuning zo nodig kan worden geïntensiveerd. Waarom zo terughoudend, vraag ik. Kunt u niet gewoon een doorzicht geven, vraag ik via de voorzitter aan de minister, van wat u de komende jaren verwacht aan opschaling. Ik mag hopen dat als Defensie keer twee gaat, dat niet automatisch veteranenbeleid keer twee betekent, maar dat er een echte strategie komt. Hoe gaan we dat goed doen? Ik denk daarbij ook aan geestelijke verzorging. Is de minister bereid te onderzoeken hoe veteranen ook na hun diensttijd eenvoudig toegang kunnen houden tot geestelijke verzorging? Voorzitter. Een ander punt betreft de uitvoering. Ook hierover horen we dezelfde boodschap: neem regie. Voer niet nog een onderzoek uit, maar geef opvolging aan de onderzoeken die er al liggen. Een treffend voorbeeld is de herziening van het voorzieningen- en uitkeringsstelsel. Dat traject loopt al sinds 2017. We wachten nog steeds op definitieve besluitvorming. Veteranen moeten toch weten waar zij op kunnen rekenen? Kan de minister een duidelijke planning geven voor de afronding van dit traject? Ook de omgang met chroom-6 blijft wringen. De klokkenluiders kregen hiervoor een koninklijke onderscheiding, maar komen zelf niet in aanmerking voor de regeling. Het gaat om ernstige gevolgen voor mensen. We zien nu dat de juridische procedures voorgaan op de mensen die hun recht verdienen. Dat moet toch beter? Graag een reactie van de minister. Voorzitter. Ik begon er al mee: veteranen verdienen waardering voor hun inzet. 87% van de Nederlanders zegt die waardering te hebben, maar slechts 44% van de veteranen zegt die waardering te voelen. Dat verschil vraagt om actie. Waardering zit niet alleen in woorden en ook niet alleen in Veteranendag, hoe goed die dag ook is. Het gaat om zichtbaarheid, verbinding en erkenning in de samenleving. Ik zie al hele mooie initiatieven — ik hoorde net het prachtige voorbeeld van Hoeksche Waard — maar wat mij betreft moet het niet afhankelijk zijn van één persoon in een gemeente die opstaat, maar van een gunnend en uitnodigend beleid van Defensie, zodat we in elke gemeente weten: veteranen zijn op hun plek en ze worden gezien en gewaardeerd. Graag zet ik mij daar namens de ChristenUnie voor in. Dank u wel.

Versie 15fba0ad6b40a8271677799b5f978bff9c193e3c4e5622169864d65441149a27 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.