0174611f-3cc3-4b94-bdde-aaa11edd3882

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-34Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en SportNr. 452 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 februari 2026Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de informele OJCS-raadvoor cultuur op 6 maart in Nicosia.De informele raad wordt georganiseerd door het CypriotischeEU-voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Mijn opvolger zaldeze raad bijwonen of zich ambtelijk laten vervangen.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. Moes kst-21501-34-452ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-34, nr. 4521 GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD VOOR CULTUUR(6 maart 2026) Het Cypriotische voorzitterschap heeft voor deze informele OJCS-raadvoor cultuur de volgende onderwerpen geagendeerd:1.Het beschermen van culturele rechten.2.Noodzaak om illegale handel in culturele goederen tegen te gaan.Ten tijde van het schrijven van deze geannoteerde agenda zijn nog geeninhoudelijke stukken ontvangen.AGENDA1. Het beschermen van culturele rechten InhoudDeze sessie zal beginnen met een presentatie over culturele rechten. Hetministeriële gesprek zal gaan over het beschermen, promoten en depraktische implementatie van culturele rechten binnen Europesesamenlevingen, gericht op uitdagingen en beleidsperspectieven, waarbijcultuur wordt herbevestigd als fundamenteel onderdeel van democratie,sociale cohesie en het raamwerk van de Europese waarden.Nederlandse inzetNederland zal uitdragen dat het recht om cultuur te maken, de vrijheid vanartistieke expressie en het bevorderen van de toegankelijkheid van cultuurfundamenteel onderdeel zijn van onze democratie en behoren totbelangrijke Europese waarden.AchtergrondVanuit het Nederlands cultuurbeleid kan goed aangesloten worden bij hetdoor Cyprus aangedragen agendapunt. In het Nederlands cultuurbeleidheeft de Minister de taak de voorwaarden te scheppen voor cultuurui-tingen, waaronder deze te laten ontwikkelen, sociaal en geografisch tespreiden, in stand te houden en te verbreiden met oog voor verschei-denheid.1 Specifiek in relatie tot de vrijheid van artistieke expressie heeftde Raad voor Cultuur op 20 januari jl. een advies uitgebracht aan deMinister van OCW «Maken (z)onder druk» waarin o.a. naar voren wordtgebracht dat de artistieke vrijheid toenemend onder druk staat en dat ereen rol voor de politiek, de cultuursector en het onderwijs is om actief deartistieke vrijheid te beschermen. Het komende kabinet zal reageren ophet advies van de Raad voor Cultuur bij het uiteenzetten van haar beleid.Over de vrijheid van artistieke expressie vindt zowel in EU-verband als inde context van de Raad van Europa een uitwisseling van ervaringen plaatstussen de lidstaten bijvoorbeeld via het Compendium of cultural policiesand trends.In het EU Cultuurkompas is het versterken van Europese waarden enculturele rechten één van de vier richtingen waarop de Commissie in wilzetten. Ook hier staan de bescherming van artistieke vrijheid, hetbevorderen van diversiteit van culturen en talen in Europa en hetverbreden van de deelname en toegankelijkheid van cultuur centraal.21Zie Wet op het specifiek Cultuurbeleid en Erfgoedwet2A Culture Compass for Europe, communication from the Commission, gepubliceerd op12-11-2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-34, nr. 4522 Indicatie krachtenveldDe lidstaten verwelkomen de aandacht van het Cypriotisch voorzitter-schap voor het onderwerp culturele rechten, omdat het belangrijk is stil testaan bij de waarde van cultuur voor de Europese samenlevingen en dedemocratie en sociale cohesie in de lidstaten.2. Noodzaak om illegale handel in culturele goederen tegen tegaan InhoudDeze sessie zal beginnen met presentaties over illegale handel incultuurgoederen. Het ministeriële gesprek zal ingaan op beleidsinstru-menten en samenwerkingsperspectieven op Europees en internationaalniveau, gericht op het voorkomen, de handhaving en het beschermen vancultureel erfgoed, specifiek in situaties van conflict en instabiliteit.Nederlandse inzetNederland kan ervaringen delen over het tegengaan van de illegalehandel in cultuurgoederen, specifiek ook in relatie tot erfgoed uit landenin crisis en in conflict. In 2024 zijn bijvoorbeeld acht archeologischevoorwerpen, waaronder zwaarden, speer- en pijlpunten, aan de ambas-sadeur van Oekraïne in Nederland overhandigd door de Inspectie namensde Nederlandse Staat. De voorwerpen waren in 2023 door de Douaneonderschept. Een ander voorbeeld is de teruggave van het 3.500 jaar oudestenen hoofd aan Egypte waarbij de Nederlandse overheid betrokken was.AchtergrondNederland zet actief in op de bestrijding van de illegale handel incultuurgoederen. Voorwerpen van cultureel, historisch en wetenschap-pelijk belang, die tot het cultureel erfgoed van een staat behoren, hebbeneffectieve bescherming nodig. Cultureel erfgoed is niet alleen van belangvoor de eigen cultuur, maar verdient ook respect en erkenning als hetandere staten toebehoort. Illegale handel in cultuurgoederen kan aan hetcultureel erfgoed van een land aanzienlijke schade toebrengen. Het isdaarom van groot belang dat cultuurgoederen die het land van herkomstillegaal hebben verlaten door de autoriteiten van de staat van herkomst,of door de oorspronkelijke rechthebbende, kunnen worden terugge-vorderd. Dit moet niet op problemen stuiten op grond van de regels vande staat waar die cultuurgoederen zijn verkocht of worden aangetroffen.Een effectieve bestrijding van de illegale handel heeft noodzakelijk eeninternationaal karakter en moet van kracht zijn tussen een groot aantalstaten, zodat deze aan elkaars regels ter bescherming van cultuurgoe-deren een effectieve werking kunnen geven. Daarom heeft Nederland alslidstaat bij het UNESCO-verdrag 1970 «Overeenkomst inzake de middelenom de onrechtmatige invoer, uitvoer en eigendomsoverdracht vanculturele goederen te verbieden en te verhinderen» en het UNESCO-verdrag 1954 «Verdrag inzake de bescherming van culturele goederen ingeval van een gewapend conflict», het bijbehorende (Eerste) Protocol(1954) en het Tweede Protocol (1999) regels over de invoer en uitvoer vancultuurgoederen in de Erfgoedwet geïmplementeerd. Daarin is ook hetwettelijk kader voortvloeiend uit EU-regelgeving verankerd.In de uitvoering van dit beleid is er speciale aandacht voor risicolandendie verwikkeld zijn in een lokale of regionale crisis of die in conflict zijn. DeInspectie Overheidsinformatie en Erfgoed houdt op basis van deErfgoedwet en de Sanctiewet 1977 toezicht op de naleving van regelsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-34, nr. 4523 rond de invoer en uitvoer van wettelijk beschermd erfgoed. Het gaatdaarbij o.a. over beschermd erfgoed uit de lidstaten van de EuropeseUnie, de landen die partij zijn bij de UNESCO-verdragen 1954 en 1970 enIrak, Syrië en Oekraïne. Voor het toezicht en de handhaving op de invoeren uitvoer van cultuurgoederen werkt de Inspectie samen met de Douaneen de Politie. Door het uitvoeren van jaarlijkse risicoanalyses wordtbepaald aan welke handelsstromen extra aandacht moet wordengegeven.Indicatie krachtenveldDe lidstaten verwelkomen de aandacht van het Cypriotisch voorzitter-schap voor het onderwerp van het tegengaan van de illegale handel incultuurgoederen. De agendering bevestigt de noodzaak voor nationaleinzet en een intensieve samenwerking op dit onderwerp binnen de EU,alsook met landen buiten de EU, zoals Oekraïne.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-34, nr. 4524