0174611f-3cc3-4b94-bdde-aaa11edd3882

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202620 454Voortgangsrapportage uitvoering wettenoorlogsgetroffenen32 671Goedkeuring van het voornemen tot opzeggingvoor Aruba van het op 9 juli 1948 te SanFrancisco tot stand gekomen Verdragbetreffende de nachtarbeid van vrouwen in denijverheid werkzaam, 1948 (Verdrag Nr. 89,aangenomen door de InternationaleArbeidsconferentie in haar eenendertigstezitting)Nr. 217 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR ENWETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 december 2025Uw Kamer is door mijn ambtsvoorganger op 27 mei 2025 geïnformeerdover de stand van zaken van het project «Oorlog voor de Rechter»: dedigitalisering, verrijking en online plaatsing van het Centraal ArchiefBijzondere Rechtspleging (CABR).1 Daarbij gaf hij een stand van zakenover de wetswijziging, die de benodigde wettelijke grondslag zalrealiseren voor online beschikbaarstelling van het CABR. Daarnaast werdin de brief toelichting gegeven op de tijdelijke voorziening bij hetNationaal Archief (hierna: NA), de noodoplossing om in beperkte matetoch alvast enige toegang te bieden tot het gedigitaliseerde deel van hetCABR. In de brief werd aangekondigd dat de mogelijkheden werdenonderzocht om de tijdelijke voorziening uit te breiden naar de RegionaleHistorische Centra (RHC’s) en dat uw Kamer, zodra daar meer duidelijkover was, hierover zou worden geïnformeerd. Met deze brief voldoe ik aandie toezegging. Daarnaast geef ik ook een korte update over hetwetstraject.WetswijzigingOm het mogelijk te maken het CABR online, woordelijk doorzoekbaar,gecontextualiseerd en gekoppeld aan andere oorlogsbronnen vooreenieder beschikbaar te stellen, is afgelopen jaar gewerkt aan eenwijziging van de Archiefwet. Het wetsvoorstel creëert een wettelijkegrondslag om bijzondere of strafrechtelijke persoonsgegevens te1Kamerstukken 20 454 en 32 761, nr. 211 kst-20454-217ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 20 454, nr. 2171 verwerken bij het geven van toegang tot archiefbescheiden en biedtruimte voor een belangenafweging tussen openbaarheid en privacy bij de(wijze van) verstrekking van (bijzondere en strafrechtelijke) persoonsge-gevens door archiefdiensten. Het wetsvoorstel is op 23 september vooradvies aanhangig gemaakt bij de Raad van State. Op 17 november 2025heeft de Raad zijn advies gepubliceerd.2De Afdeling Advisering merkt inhet advies op dat de regering in het wetsvoorstel een evenwichtige enzorgvuldige afweging maakt van de grondrechten, waarden en belangendie hier in het geding zijn. De Raad is van mening dat in het wetsvoorsteldaarmee een goede balans wordt getroffen, die past binnen de ruimte diede wetgever heeft, gegeven de constitutionele randvoorwaarden. Welheeft de Raad een aantal opmerkingen bij het wetsvoorstel, op basiswaarvan ik het wetsvoorstel zal bijstellen. Ik verwacht het wetsvoorstelvergezeld van een nader rapport in januari 2026 met uw Kamer te delen.Evaluatie van de tijdelijke voorzieningOp 1 juli 2025 is de tijdelijke voorziening bij het NA geopend. Dezevoorziening is bedoeld als noodoplossing. Zo kan, nu het gedigitaliseerdeCABR voorlopig niet online kan worden gepubliceerd, toch in beperktemate een vorm van toegang tot het gedigitaliseerde deel van het CABRworden geboden.Zoals aangekondigd in de Kamerbrief van 27 mei 2025 is de tijdelijkevoorziening geëvalueerd. Er is zowel kwantitatief geëvalueerd, doorbijvoorbeeld te kijken naar bezoekersaantallen, websitebezoek of aantalgestelde vragen, als kwalitatief, door personen die van de tijdelijkevoorziening gebruik hebben gemaakt te interviewen.In de periode juli en tot en met oktober waren er in totaal 810 plekkenbeschikbaar. De reserveringsgraad was 100%, er is meer belangstellingdan plek. De tijdelijke voorziening functioneert technisch goed. Bezoekerszijn positief over de ontvangst in de studiezaal, de algehele dienstver-lening en de gebruiksvriendelijkheid van het digitale CABR. Het grootstedeel van de bezoekers vindt waarnaar ze zoeken (64%). De rest slaagtdeels (30%) of niet (6%).De punten waarover bezoekers relatief minder tevreden zijn, zijn (devindbaarheid van) de reserveringsmodule, de wachttijd en routing aan deontvangstbalie en de beschikbare onderzoekstijd. Veel bezoekers sprakendaarnaast de wens uit om, zo lang het CABR niet online geraadpleegd kanworden, de beschikbaarheid van de tijdelijke voorziening te vergroten metmeer computers en locaties.De evaluatie heeft geleid tot enkele kleine aanpassingen in de tijdelijkevoorziening. Zo is het reserveren beter vindbaar gemaakt op de website,zijn er aanpassingen op de site gedaan zodat mensen beter zicht hebbenop wat er allemaal te vinden is en is het makkelijker gemaakt handge-schreven documenten te lezen door de tekstherkenning meteen te tonen.Uitbreiding van de tijdelijke voorzieningDe belangstelling voor toegang tot het gedigitaliseerde CABR is groot. Ombezoekers die verder van Den Haag wonen tegemoet te komen heb ik – inafwachting van de inwerkingtreding van de eerder genoemde wetswij-ziging – gewerkt aan een uitbreiding van de tijdelijke voorziening naar deRHC’s, de rijksarchiefbewaarplaatsen in de provincie. Hierbij kan ik uwKamer melden dat de tijdelijke voorziening per 2 februari 2026 zal wordenuitgebreid met een voorziening bij elk van de elf RHC’s. Met dezeuitbreiding wordt het in de week van maandag 2 februari 2026 mogelijkom in elke provincie het tot nu toe gedigitaliseerde deel van het CABR oplocatie te raadplegen.2Te raadplegen via: https://www.raadvanstate.nl/adviezen/@153753/w05-25-00278/Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 20 454, nr. 2172 De tijdelijke voorziening is zowel bedoeld voor iedereen die vermoedt dathet CABR gegevens bevat over hun (familie)geschiedenis als voorwetenschappelijk onderzoekers. Voor wetenschappelijk onderzoek blijkt deinrichting van de tijdelijke voorziening bij het NA met een week vantevoren te reserveren tijdslots van circa 3 uur echter niet passend. Om aandit bezwaar tegemoet te komen, zonder dat verbeterde toegang voorwetenschappers ten koste gaat van toegang voor burgers, ben ik van planom de tijdelijke voorziening ook uit te breiden met een voorziening bij hetNIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies inAmsterdam. Deze voorziening richt zich primair op wetenschappelijkonderzoek, met daarbij passende reserveringsmogelijkheden, en staatnadrukkelijk open voor alle wetenschappelijk onderzoekers. Dit zorgttegelijkertijd voor net wat meer plekken voor burgers bij de RHC’s en hetNA, omdat wetenschappers bij het NIOD terecht kunnen.Zowel bij de RHC’s als bij het NIOD gelden dezelfde mitigerende maatre-gelen, gericht op de bescherming van persoonsgegevens van mogelijknog levende personen die voorkomen in het CABR, als bij de voorzieningop de studiezaal bij het NA. Voor meer details over deze maatregelenverwijs ik naar de brief van 27 mei 2025.3Ondanks deze uitbreiding van de mogelijkheden om het gedigitaliseerdedeel van het CABR op locatie in te zien, blijft bij veel potentiële gebruikersde behoefte bestaan om het CABR vanaf hun vertrouwde thuissituatie, inNederland of in het buitenland, zonder drempels vooraf, te kunnenraadplegen. Ook voor kennisverspreiding, museale presentatie eneducatie biedt de tijdelijke voorziening onvoldoende oplossing. Ik werkdaarom intussen onverminderd door aan de wijziging van de Archiefwet.Zoals hierboven gemeld verwacht ik deze in januari aan uw Kamer aan tebieden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,G. Moes3Kamerstukken 20 454 en 32 761, nr. 211Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 20 454, nr. 2173