Natascha Wingelaar

Hersteloperatie kinderopvangtoeslag

Mevrouw Wingelaar (NSC): Dank u wel, voorzitter. Het herstel van de toeslagenaffaire duurt nu al vijf jaar. Ja, er is vooruitgang geboekt, maar het gaat veel te langzaam en het blijft onduidelijk. Het tempo blijft pijnlijk traag. Er zijn duizenden gezinnen die de regie volledig kwijt zijn, maar tot 2026 wordt niet structureel opgeschaald. Dat is te laat. MijnHerstel, de route waar ouders op zitten te wachten, loopt ook vertraging op. Ouders krijgen zo geen houvast. Hoe voorkomt de staatssecretaris dat gezinnen die nu al alles kwijt zijn nog twee jaar in onzekerheid blijven? Als 2027 het uiteindelijke doel blijft, dan moet er nu volledige helderheid komen over capaciteit, planning en haalbaarheid. Mensen hebben recht om te weten waar ze aan toe zijn. Kan de staatssecretaris die duidelijkheid vandaag geven? Voorzitter. Ook over het schadekader bestaan serieuze zorgen. De staatssecretaris stelt dat dit kader na de pilotfase niet is gewijzigd, maar ouders vertellen ons een ander verhaal. Daarom vragen wij volledige openheid. Wij verzoeken de staatssecretaris de gebruikte schadekaders van de SGH aan de Kamer te sturen, inclusief die van de pilotfase, en uiteraard het schadekader dat gebruikt gaat worden voor MijnHerstel. Daar komt bij dat het huidige schadekader volgens ouders geen rekening houdt met de duur van het leed, maar uitsluitend met de gebeurtenis zelf. Dat vinden wij als NSC onaanvaardbaar. Een ouder die één jaar problemen had, is niet te vergelijken met iemand die zes tot tien jaar heeft moeten doorstaan. Het leed is niet alleen die ene gebeurtenis, maar ook de jarenlange gevolgen ervan. We willen van de staatssecretaris weten of zij dit probleem erkent. Is zij bereid het kader aan te passen, zodat het werkelijk recht doet aan de ervaring van de ouders? Het uniforme schadekader met forfaitaire bedragen kán inderdaad snelheid opleveren, maar het risico is groot dat dit opnieuw onrecht veroorzaakt, want niet ieder gezin past in een standaardmodel. Ex-partners, ondernemers die zowel zakelijk als privé zijn geraakt of ouders met bijzondere schadeposten: zij hebben maatwerk nodig. Zonder maatwerk krijgen zij opnieuw niet waar ze recht op hebben. Daarom de volgende vragen aan de staatssecretaris. Klopt het dat zowel binnen de route SGH als binnen de route MijnHerstel straks individuele berekening van complexe schade mogelijk is door middel van een maatwerktafel? Hoe wordt deze ingericht? Wie behartigt de belangen van de ouders daarin? En hoe wordt omgegaan met ouders die al een VSO hebben getekend, maar achteraf juist behoefte blijken te hebben aan een individuele berekening? Voorzitter. Er zijn daarnaast groepen die te vaak buiten beeld blijven. Denk aan ouders die voor 2021 hun schulden hebben afgelost en daarom niet binnen de huidige regeling vallen. Hoeveel van hen zijn inmiddels actief in beeld gebracht? Of moeten zij zelf hun gelijk blijven bevechten? Ik noem ook de ouders die Nederland verlieten omdat ze geen andere uitweg zagen, geen vluchtelingen van oorlog of klimaat, maar feitelijk Belastingdienstvluchtelingen, mensen die hun eigen land moesten verlaten door het handelen van hun eigen overheid. Voor hen gaat compensatie in Nederland zelfs betekenen dat zij voorzieningen verliezen in het land waar zij nu wonen. Welke afspraken kan en wil de staatssecretaris nog maken met landen, zodat compensatie niet leidt tot verlies van uitkering, zorg of medicijnen? Als dat niet lukt, hoe zorgt de staatssecretaris er dan voor dat ook deze ouders voldoende maatwerk en ondersteuning krijgen, zodat zij niet nog langer klem komen te zitten? Dan de ondernemers; daar werd net ook al aandacht voor gevraagd. Ook zij dreigen een vergeten groep te worden. Ondernemers die door CAF-onderzoeken hun bedrijf, hun inkomen en vaak ook hun pensioen zijn kwijtgeraakt wachten nog steeds op erkenning en compensatie. Waar in 2021 nog ruim 8.600 ondernemers als gedupeerde werden genoemd, gaat het nu om circa 4.400. Hoe kan dat? Waar zijn die duizenden anderen gebleven? Zijn zij afgehaakt, verdwenen uit de statistieken of simpelweg buiten beeld geraakt? Voorzitter. Dan nog de volgende vragen. Wat is de verwachte doorlooptijd van de MijnHerstel-route, zowel bij de forfaitaire als bij de individuele berekening? Moeten ouders met complexe schulden en ondernemers eerst het volledige forfaitaire traject doorlopen voordat zij toegang krijgen tot maatwerk? Is de staatssecretaris bereid om juist voor ondernemers en gezinnen met complexe schulden versnelling te regelen, zodat zij niet opnieuw klem komen te zitten in het systeem dat te traag werkt? Voorzitter. NSC vindt dat het hoog tijd is dat ouders duidelijkheid en rechtvaardigheid krijgen: geen vage beloftes meer maar concrete stappen, heldere termijnen en duidelijke antwoorden. Juist omdat dit al zo lang voortduurt, is het onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat alle ouders, waar zij ook wonen, ondernemer of niet, eindelijk weer vooruit kunnen kijken en daadwerkelijk kunnen herstellen. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Laat ik duidelijk zijn: wij willen geen vertraging bij de kinderopvangtoeslag. Dus dit was geen vertragingsmotie op dat gebied. We wilden gewoon dat dat deltaplan op een goede en duidelijke manier aangevlogen werd, maar dat ging niet over de kinderopvangtoeslag.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Ik maakte die opmerking eigenlijk ook, omdat natuurlijk duidelijk moet zijn wat de doorlooptijd van MijnHerstel gaat worden. Daar geeft u ook nog geen helderheid over. Het was meer gericht op de doorlooptijd van MijnHerstel.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Ik ben geen fiscalist, maar ik wil wat meer gevoel krijgen bij dat ruimhartige. Ik wil de schadekaders zien, wat SGH gehanteerd heeft en wat MijnHerstel wordt, niet als het gepubliceerd wordt maar aan de voorkant. We krijgen ook signalen dat bijvoorbeeld de UIG, de uitermate indrukwekkende gebeurtenissen, aangepast wordt. Ik heb gewoon geen beeld van hoe het was en wat het wordt. Daar wil ik graag een beeld van hebben, zodat we daar een beter oordeel over krijgen.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Is het ouders wel goed genoeg bekend dat je dat niet hoeft te doen en dat je dus om een beschikking kunt vragen? Want ik krijg signalen dat dat niet zo is.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Ik heb het over schrijnende gevallen. Ik zei het al in mijn tekst: deze mensen zijn niet vrijwillig naar het buitenland gegaan, zij zijn gevlucht voor de Belastingdienst. En nu komen ze in de problemen. Wij horen andere signalen over het OTB, bijvoorbeeld dat er een maximumbedrag is dat zij mogen uitkeren en dat het bij hoge uitzondering anders kan. U haalde net het Caribische gebied al aan. Er zijn heel veel mensen naar Curaçao vertrokken. Ik kan me niet voorstellen dat het zo moeilijk is om daar afspraken mee te maken. Dus ik wil u daar toch toe oproepen. En om nog even terug te komen op het OTB: wat doen zij dan concreet voor deze mensen?

Mevrouw Wingelaar (NSC): Maar wat bedoelt u daarmee? Welk mandaat hebben ze? Dat is eigenlijk mijn concrete vraag.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Zeker, dat heeft in een rapportage gestaan van UHT in 2021.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Maar u blijft dan bij de aantallen die in uw rapportage staan?

Mevrouw Wingelaar (NSC): Ja, dank u wel. U gaf het zelf al aan: het zijn 342 gemeentes. Ik ben zelf achtenhalf jaar wethouder in een gemeente geweest. Welke instrumenten heeft de heer Blokhuis nu om die harmonisatie echt van de grond te krijgen? Hoe krijg je alles wat er in een gemeente speelt, in beeld? Het lijkt mij een onmogelijke opdracht.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Dank u wel, voorzitter. NSC maakt zich ook nog wel zorgen, vooral over de gezinnen die de regie kwijt zijn. Van Dam schatte dat dat geldt voor tussen de 2.000 en 4.000 gezinnen. Ik hoor hier dat het erop lijkt dat het er minder dan 2.000 zijn. Ik help het u hopen, want — dat moet u echt niet vergeten — deze ouders waren totaal niet in beeld of zijn moeilijk in beeld te brengen. Zij halen niet altijd de aanbrengtafel, dus ik help het u hopen. Dan die maatwerktafel. Ik vraag me af of die niet overbelast gaat worden. Ik ben namelijk bang ben dat SGH en MijnHerstel niet geschikt zijn voor ondernemers en ouders met complexe schade, maar dat zullen we zien. We maken ons ook zorgen over de doorlooptijden, want die zijn nog niet bekend. Wanneer kunnen we daar dan wel een beeld bij krijgen? Want alleen dan kunnen we echt bepalen of 2027, waaraan de staatssecretaris nog vasthoudt, realistisch is. Ik heb daar nu geen beeld bij. Dan — ik blijf ze toch zo noemen — de Belastingdienstvluchtelingen. Ik zou toch nog even het volgende willen verzoeken. U zei dat u bezig bent met gesprekken in het Caribisch gebied. Ik vraag dan ook specifieke aandacht voor mensen die naar Curaçao gevlucht zijn. Er is dus best wel wat ruis over de schadekaders. Er is een verschil tussen de beleving en uw praktijk. Ik zou u nog willen meegeven: communiceer goed over het proces dat mensen kunnen doorlopen. Ik merk namelijk ook dat dat gewoon niet duidelijk is. Mensen denken dat het take it or leave it is met zo'n VSO, terwijl er andere mogelijkheden zijn. Ik wil daar nog een keer aandacht voor vragen. Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Wingelaar (NSC): Ja, ik heb nog specifiek gevraagd naar het Caribisch gebied en Curaçao.