André Flach

Uitvoering sociale zekerheid

De heer Flach (SGP): Dank u wel, voorzitter. Ik zou willen beginnen met een bizar raadsel. Het is strafbaar in Nederland, maar je kunt er wel een uitkering door krijgen. Rara, wat is dat? Het goede antwoord is: polygamie. Weduwen uit polygame huwelijken in Marokko en Tunesië ontvingen van de SVB een nabestaandenuitkering. Dat is natuurlijk onwenselijk. Toen dit naar buiten kwam, vroeg de SGP hier onmiddellijk aandacht voor. Minister Aartsen beloofde daarop met spoed dit gat te dichten. Hoe staat het hiermee en langs welke route wil het kabinet dit gaan doen? En belangrijker nog: hoe gaan we voorkomen dat dit in de toekomst opnieuw plaatsvindt? Het kon daar natuurlijk niet bij blijven. Inmiddels blijkt uit onderzoek van NieuwRechts namelijk dat ook bij andere regelingen, zoals AOW en kinderbijslag, op basis van een polygaam huwelijk een aanvraag wordt ingediend. Kan de minister garanderen dat niet langer zal worden uitgekeerd aan polygame huwelijkspartners, en dat zodra er opnieuw een signaal bij een uitvoeringsorganisatie is dat dat wel het geval is, er onmiddellijk wordt ingegrepen? De internationale dienstverlening is een van de punten waar de SVB tegenaan loopt, blijkt uit de knelpuntenbrief. Hoe wil het kabinet de complexiteit van de internationale dienstverlening gaan verminderen? Een van de geschetste handelingsperspectieven hiervoor is de verantwoordelijkheid meer bij burgers te leggen, vanuit vertrouwen. Mijn fractie vindt dat onverstandig, want de praktijk leert juist dat er internationaal makkelijker gefraudeerd wordt met het aanvragen van uitkeringen. Beter zou het zijn om in overleg met andere landen in te zetten op alternatieve handhavingsinstrumenten en de samenwerking te zoeken met handhavingsorganisaties in die landen. Daarnaast zou de bewijslast wat de SGP betreft veel meer bij de uitkeringsgerechtigde in het buitenland moeten komen te liggen dat hij of zij recht heeft op een uitkering, in plaats van bij de SVB. Zet het kabinet daarop in? Dan iets heel anders. Eén integrale kindregeling die zorgt voor meer duidelijkheid en die terugvorderaffaires voorkomt, dat is het plan dat de SGP al jaren geleden naar buiten bracht en liet doorrekenen. Hoewel de SGP daar graag de kinderopvangtoeslag bij rekent, scharen steeds meer partijen zich achter het voorstel om in elk geval de kinderbijslag en het kindgebonden budget samen te voegen. Uitvoerder SVB vraagt in zijn knelpuntenbrief ook opnieuw om één regeling met één onderliggend wettelijk kader conform het stelsel van de sociale zekerheid. De kindregeling wordt dan ondergebracht in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. Zet het kabinet ook in op dit spoor? Het voordeel hiervan is dat de actuele inkomensgegevens kunnen worden benut die bekend zijn bij de SVB. Wanneer het via het toeslagenstelsel zou verlopen, wordt aangesloten bij het jaarinkomen van het jaar ervoor. Dat leidt tot onzekerheid bij ouders vanwege mogelijke terugvorderingen. Kan het kabinet toezeggen dat de Kamer voor de begrotingsbehandeling de uitgewerkte beleidskeuzes ten aanzien van de integrale kindregeling ontvangt? In november nam de Kamer mijn motie aan om een online gezinsportaal in te richten waarin iedere ouder kan terugvinden waar hij of zij recht op heeft. Wanneer gaat dat portaal live en hoe ziet het tijdpad eruit? Voorzitter. Het is goed nieuws voor kinderen dat de SGP-motie van vorige week is aangenomen. Daardoor zijn de geplande bezuinigingen op het kindgebonden budget van tafel en komt er een netto-investering in gezinnen en middeninkomens. Dat is hard nodig. Ook komt er een startbonus bij de geboorte van een kind als tegemoetkoming in alle kosten. Ik zeg tegen het kabinet: maak haast met deze gezinsplannen.

De heer Flach (SGP): Ik luister met twee oren naar de beantwoording van de minister hierop. Mijn SZW-oor zegt: nou, dat biedt perspectieven, wellicht komt er wat op gang. Ik heb echter ook een financiën-oor, het domein waarin ook de minister bijna zijn hele leven werkzaam is geweest. Nu zijn volgende week de Algemene Financiële Beschouwingen. Mijn vraag aan de minister is of ik aan de minister van Financiën de volgende vraag mag voorleggen. "Klopt het dat uw begroting op de lange termijn zeer onzeker, zo niet onhoudbaar is, omdat de bezuinigingen die u heeft ingeboekt voor de langere termijn, onzeker zijn, de minister van SZW hier met een open houding in gaat en we maar moeten afwachten wat Spekman heel laat van de bedragen die ingeboekt zijn?

De heer Flach (SGP): Ik ontsteek niet zo snel in woede richting deze minister. Maar ik denk dat het mee kan vallen. Ik begreep uit de publicatie waar ik het over had dat er 447 polygame huwelijken geregistreerd zijn in Nederland. Met andere woorden, je weet goed waar je moet zoeken, want ze zijn geregistreerd in de basisadministratie. Ik zou de minister dus in ieder geval willen vragen om de toezegging dat er met prioriteit naar gekeken wordt, omdat dit echt knaagt aan het draagvlak voor dit soort regelingen.

De heer Flach (SGP): Dat begrijp ik. Een van de dingen die ik concreet benoemd heb, is dat een van de handelingsperspectieven in de Verkenning complexiteit en vereenvoudiging internationale dienstverlening SVB is om het vertrouwen meer bij de burgers te leggen. Ik heb in het debat geprobeerd dat om te draaien, omdat juist bij internationale uitkeringen de kans op misstanden gewoon heel groot is. Ik zou de minister dus willen vragen om dat handelingsperspectief in ieder geval af te voeren van de lijst.

De heer Flach (SGP): Dank, voorzitter. Een tweede termijn is ook even om de balans op te maken van de eerste termijn. Ik moet zeggen dat de beantwoording van de vragen die ik gesteld heb over uitkeringen bij polygamie naar tevredenheid is. Ik roep het kabinet nogmaals op om daar voortvarend mee aan de slag te gaan. Voor internationale dienstverlening geldt hetzelfde. Er blijft nog één vraag over van de vragen die ik heb gesteld rond kindregelingen. Ik denk dat ik het antwoord gemist heb in de veelheid van antwoorden. Die gaat over of de kindregelingen worden ondergebracht in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. Het kan heel goed zijn dat de minister die wel heeft beantwoord, maar ik vraag hem dan om dat antwoord nog één keer te herhalen in tweede termijn. Dank.