Anouschka Biekman

Kinderopvang

Mevrouw Biekman (D66): Voorzitter. Een kansrijke start voor ieder kind. Het klinkt bijna vanzelfsprekend, maar dat is het niet in Nederland. Kinderen beginnen aan de basisschool met onderlinge verschillen in taal, rekenen en sociaal-emotionele vaardigheden. Kinderopvang kan daar het verschil in maken. Elk jaar komen honderdduizenden kinderen tot bloei op de opvang. Juist kinderen met de grootste achterstand krijgen daar het zetje dat ze nodig hebben. Hoe wrang is het dan dat ons stelsel ouders zo klem zet? Onzekerheid, terugvorderingen, administratieve rompslomp; onze kinderopvang is goed, maar de weg daarnaartoe is een bos vol met doornen. Vijf jaar geleden kwamen D66, VVD, CDA en ChristenUnie met een doorbraak, een heggenschaar door alle complexiteit: gratis kinderopvang voor werkende ouders. Zo krijgen moeders en vaders echte keuzevrijheid. Zo hebben gezinnen financiële stabiliteit en kunnen veel meer kinderen tot bloei komen op de kinderopvang. Bij grote doorbraken horen ook duidelijke kaders: wat valt er allemaal onder kinderopvang? Hoeveel kost het? Daarom steunt D66 de inzet van de minister rondom de DAEB. Maar ik wil de minister ook uitdagen om verder te kijken: niet alleen naar een betere toeslag, maar naar een nog betere opvang. Vorige week bezocht ik Kindcentrum IJsselmonde. Wat ik zag, inspireerde me. Ik zag een opvang die centraal staat in de wijk en waar het CJG, de kinderopvang en de basisschool allemaal onder één dak zitten: geen scheiding, maar een verlengde van elkaar.

Mevrouw Biekman (D66): Vanuit D66 kijk ik zeker naar de brief. Ik hoor ook wat er wordt gezegd in de brandbrief. Ik zie ook wel dat er een lichte daling is in het personeelstekort bij de kinderopvang. Ook in dit geval ben ik wel heel benieuwd wat de reactie van de minister daarop is, dus daar wacht ik dan even op.

Mevrouw Biekman (D66): Vanuit D66 staat hierbij ook het kind centraal. Mevrouw Moorman vindt mij zeer zeker aan haar zijde rond begeleiding van de kinderen en hun ontwikkelmogelijkheden. Daarnaast vind ik dat we moeten kijken naar de arbeidsmogelijkheden binnen de kinderopvang. Ik ben wat dat betreft wel heel erg benieuwd naar de reactie van de minister op deze brandbrief.

Mevrouw Biekman (D66): Voorzitter. De overgang van peutertijd naar kleutertijd verloopt hierdoor soepeler. Pedagogisch medewerkers en leraren vinden elkaar, en de kinderen ook. Zulke samenwerkingen laten bloeien, is niet zo eenvoudig. De Kamer heeft onlangs gevraagd om betere samenwerking tussen kinderopvang, voorschool en onderwijs. Die motie van collega's Rooderkerk, Moorman en Armut is met een grote meerderheid aangenomen. Daarom vraag ik aan de minister: hoe gaat hij ervoor zorgen dat dit in de praktijk ook gebeurt? Ontschotting is ook belangrijk in de meest kwetsbare wijken, want daar kan gratis kinderopvang het verschil maken tussen een kind dat achterblijft en een kind dat meekomt. Een mooi voorbeeld vind ik het programma Stap en Sprong, waarmee ik kennis heb mogen maken bij Kindcentrum IJsselmonde. Zowel het kind als de ouders staan centraal. De gemeente Rotterdam werkt samen met organisaties en het onderwijs. De gemeente knoopt potjes aan elkaar om kinderen en hun ouders te bereiken die anders buiten de boot vallen. Maar zowel de gemeenten als de organisaties zijn enorm veel tijd kwijt aan het bij elkaar rapen van verschillende potjes. Dat is energie die we het beste in de kinderen kunnen steken. Daarom vraag ik de minister hoe we ervoor kunnen zorgen dat dit soort initiatieven eenvoudiger worden ondersteund. Kan gratis kinderopvang in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid alvast verder worden uitgerold, zoals nu al in sommige wijken gebeurt? Dan de positie van ouders in de bijstand. Voor hen is kinderopvang dubbel waardevol. De kinderopvangtoeslag is voor deze groep echter zo ingewikkeld dat zelfs gemeenten in regels verdwalen. Het type participatietraject bepaalt mede het recht op toeslag. Dat leidt tot verwarring, fouten en gemiste kansen. Welke kansen ziet de minister om deze papierwinkel te verminderen? Waar blijft de beloofde update over de samenwerking met de VNG op dit traject? Voorzitter, ten slotte Zeeuws-Vlaanderen. In deze grensregio speelt iets bijzonders. In België kunnen kinderen vanaf tweeënhalf jaar vrijwel gratis naar school. Het gevolg: Nederlandse kinderen steken de grens over. Dat heeft consequenties. Nederlandse kinderopvanglocaties komen onder druk te staan en de kinderen raken uit beeld. Gemeenten hebben geëxperimenteerd met gratis kinderopvang maar lopen tegen een muur aan. Ze mogen de eigen bijdrage van ouders niet vergoeden als ouders gebruikmaken van de kinderopvangtoeslag. Willen ze de kinderopvang gratis maken, dan moeten ze de volledige kosten zelf dragen. Dat is onwerkbaar. D66 gelooft niet dat de regelingen goede initiatieven in de weg mogen zitten. Daarom vraag ik de minister of hij bereid is gemeenten in grensregio's meer ruimte te bieden om de ouderbijdrage te vergoeden. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik tot slot het woord aan mevrouw Derkzen voor haar inbreng.

De voorzitter: Ja. Ik hoorde een punt. Ik zie een bijdrage van de heer Van Houwelingen.

De voorzitter: Ik zie een vervolgvraag.

De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Moorman.

De voorzitter: Ik vind het mooi om als voorzitter te zien hoe jullie elkaar hierin ondersteunen. Mevrouw Moorman, u heeft een vervolgvraag.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Moorman. U bent door uw interrupties heen. Mevrouw Michon-Derkzen.

De voorzitter: Ja. De heer Ceulemans.

De voorzitter: U kunt verder met uw betoog.

De voorzitter: Dank u wel. U heeft een interruptie van mevrouw Van Ark.

De voorzitter: Ik zie geen vervolgvragen meer voor u. Ik draag het voorzittersstokje weer aan u over.

Mevrouw Biekman (D66): Dank, ook aan mevrouw Moorman voor deze vraag. Dit sluit aan op de vraag die ik ook had gesteld over de ruimte voor gemeenten. U geeft net al aan dat we artikel 1.13 laten vervallen. We zetten dat om in een algemene maatregel van bestuur, maar de vraag blijft dan nog steeds open staan. U zegt dat het iets sneller kan, maar is dat dan 2028? Hoe ziet hij dit dan voor zich?

Mevrouw Biekman (D66): Ik zal snel praten en het kort houden, voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording en heldere uitleg. Ik interpreteer de ruimte van de gemeenten en dat het sneller gaat als mogelijke toezegging. Vanuit D66 wil ik nogmaals benadrukken dat we de minister steunen in de kinderopvang aan te merken als DAEB. Wat mij betreft hebben ouders en kinderen lang genoeg gewacht. We hebben het hier over publiek geld en dat moet echt ten goede komen aan de kinderen en de bijna gratis kinderopvang. Doorpakken en koers houden, daar sluit D66 bij aan. Wij kiezen voor een zeker stelsel met goede afspraken dat niet op juridisch drijfzand is gebouwd. Een ding staat voorop: weg met die rampzalige toeslagen en het kind en de ouder weer centraal stellen.