Suzanne Kröger

Luchtvaart

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Het eerste luchtvaartdebat met deze rechtse minderheidscoalitie kon bijna niet op een significanter moment komen: de ene gerechtelijke uitspraak na de andere omdat de natuur en de rechten van omwonenden beter moeten worden beschermd. Al onze luchthavens zijn inmiddels illegaal. Aan de andere kant hebben we een dreigend kerosinetekort en een minister die dat vooral aan de markt wil overlaten. De problemen in de luchtvaart zijn precies door die houding gekomen: het algemeen belang wordt genegeerd en de luchtvaart krijgt zo min mogelijk regels opgelegd. Maar of het nou gaat om de natuur, de omwonenden of een mogelijke kerosinecrisis, dit kan niet meer. Voorzitter. Allereerst Lelystad Airport. Deze minister wil heel graag een lintje knippen; dat is duidelijk. Prestige boven verantwoordelijkheid. Maar alle seinen staan op rood. Dat staan ze al een hele tijd en dat staan ze nog steeds. De Luchtvaartwet verbiedt luchthavens die niet zelfstandig economisch rendabel zijn. De minister belooft in zijn brief verder economisch onderzoek. Dat willen wij zien voordat wij als Kamer een knoop doorhakken. Wordt daarbij ook gekeken naar alternatieven voor de regio? Is het niet eerlijk tegenover de regio om die alternatieven ook in beeld te brengen, ook alternatieven voor stikstof en CO2, net als de gevolgen van de concurrentie voor andere luchthavens? Dan een vraag over de grote bottleneck, namelijk stikstof. Erkent de minister van LVVN, die is aangeschoven, dat de ecologische staat van de Veluwe zeer ongunstig is en dat er bij een zeer ongunstige staat, zoals bij de Veluwe het geval is, helemaal geen stikstofruimte beschikbaar is voor Lelystad Airport? Wordt in het nieuwe ecologische onderzoek ook de stikstofuitstoot boven de 900 meter meegenomen? Hoe groot is het belang van Lelystad Airport afgewogen tegen andere belangen, zoals de woningbouw, de legalisatie van PAS-melders of de energietransitie? Kan de minister antwoord geven op de vraag hoeveel huizen er jaarlijks gebouwd kunnen worden met de stikstofruimte van Lelystad Airport, of bijvoorbeeld het aanpakken van knooppunt Hoevelaken? Komt er een soort nationale prioriteitenlijst, zodat woningbouw ook prioriteit kan krijgen boven bijvoorbeeld het openen van een nieuw vliegveld? Wat zijn juridisch en praktisch de gevolgen van de gerechtelijke uitspraken van de afgelopen week? Alle luchthavens zijn nu illegaal. Wat gaat het kabinet daarmee doen? De minister claimt dat er geen laagvliegroutes meer zijn en dat alles continu dalen of stijgen is, maar vanaf welke hoogte is er volgens de minister geen overlast meer? Klopt het dat het bij Zwolle nog steeds om 5.000 voet gaat? Hoe verhoudt dit zich dan tot de gezondheidsadviezen, stiltegebieden en eerdere beloftes die zijn gedaan? Continu stijgen kan toch alleen als dat mag van Schiphol, als dat ingepast kan worden en als alle vluchten gelijkmatig verdeeld zijn over de dag? Waar gaat dat dan gebeuren? Want volgens mij willen de luchtvaartmaatschappijen die vanaf Lelystad willen opereren, dat juist in de vroege ochtend doen. Welke garanties hebben de mensen onder die laagvliegroutes in grote delen van Oost-Nederland? Als Defensie later wordt ingevoegd, betekent dit dan dat alles wat we nu afspreken — aan routes, aan geluid, aan milieugevolgen — tegen die tijd opnieuw ter discussie komt te staan? Hoe hard is het voorliggende LVB dan? Als er straks onvoldoende geluids- en stikstofruimte is voor Defensie na de commerciële opening, pakken we die ruimte dan weer af van de commerciële vluchten? Waarom faciliteren we dan niet eerst Defensie? Zou dat niet prioriteit moeten hebben? Voorzitter. Overlast van vliegtuigen is meer dan alleen hinderlijk; het is ook een aanslag op je woongenot, het is een aanslag op je gezondheid en zowel het geluid als de uitstoot zorgt voor gezondheidsschade. Zowel omwonenden als de MRS als de Kamer hebben herhaaldelijk gevraagd om een integrale analyse van de gezondheidseffecten, inclusief de cumulatie van de verschillende effecten. De MRS vroeg om een gezondheidsanalyse van de Gezondheidsraad, net zoals bij Tata gedaan is. Voor Tata is er een gezondheidseffectrapportage, een GER, ontwikkeld. Wij willen echt dat dit ook gebeurt voor Schiphol. Voorzitter. Tot slot de kerosinetekorten. De minister was in het vragenuur heel stellig: "wij hebben voor vijf maanden voorraad". Maar vlak daarna waarschuwden de Europese luchthavens dat het nog maar gaat om brandstof voor drie weken. Kan de minister precies uitleggen hoe die voorraad van brandstof voor vijf maanden dan eigenlijk gereserveerd is voor de Nederlandse luchtvaart? Op welk moment vindt de minister het opportuun om in te grijpen? Komen er scenario's die de meest relevante maatschappelijke sectoren uit de wind houden en de minst relevante beperken? Kan je bijvoorbeeld zorgen dat als eerste de privéjets aan de grond blijven, en de hulpdiensten als allerlaatste? Is het mogelijk om een dergelijke cascadering aan te brengen, met keuzemomenten? Dat is mijn vraag aan de minister. Dank u wel.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ik denk dat we bij de inval van Rusland in Oekraïne en de gascrisis daarna hebben gezien dat er wel een prioriteringskader voor gas lag, maar dat bleek heel erg achterhaald te zijn. Nu gaat het in deze crisis meer om olie en is echt de vraag hoe je gaat prioriteren als er echt tekorten aan kerosine zijn. Volgens mij moet je daarvoor een maatschappelijkebelangenafweging maken. Wat ons betreft blijven privéjets dan als allereerste aan de grond staan. Ik denk dat het belangrijk is om zo'n prioriteringskader te maken, ja.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ik hoor randvoorwaarden vanuit het CDA. Ik hoor de vraag om een geldige natuurvergunning. Dat lijkt mij evident. Het is bizar dat er op dit moment geen enkel vliegveld is met een geldige natuurvergunning. Maar wat ik eigenlijk niet hoor, is hoe het CDA de belangenafweging ziet. Die belangenafweging gaat natuurlijk om het volgende. De Veluwe is nu in nood. Daar mag geen stikstofdepositie bij. Als er ruimte komt, waar gaan we die stikstofruimte dan voor inzetten? Is het CDA het met me eens dat we dan woningbouw en overigens ook perspectief voor boeren moeten prioriteren boven het openen van een vliegveld?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Als de erkenning er is dat de Veluwe in zeer zware conditie verkeert, ecologisch gezien, dan kan er niks bij. Is het CDA het met me eens dat we dan een prioritering zouden moeten hebben waarbij we kunnen sturen en perspectief voor boeren en woningbouw boven andere dingen kunnen plaatsen?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dan is mijn vraag: wat laat D66 prevaleren?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dat is precies waar een aantal partijen om gevraagd hebben: zorg voor maatschappelijke weging. Dan zou ik kiezen voor woningbouw boven een nieuwe luchthaven. Dan is mijn vraag: wat kiest D66?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dat is geen antwoord op de vraag. De vraag is: vindt D66 dat er zo'n afwegingskader zou moeten zijn en dat woningbouw dan zou moeten prevaleren boven andere zaken?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Nou, een afwegingskader geef je meestal waarden mee. Dat is het hele idee van een afwegingskader. Is D66 het dan met mij eens dat woningbouw op dit moment grotere maatschappelijke waarde heeft dan een vliegveld voor 10.000 commerciële vluchten?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dat is goed om te horen. Ik denk dat het heel belangrijk is dat we de minister meegeven dat zo'n afwegingskader er moet komen. Het is ook belangrijk dat we als Kamer aangeven hoe en wat er gewogen wordt. Ik heb wel een vraag. In de regio zitten bestuurders ook al heel lang in grote onzekerheid over Lelystad Airport. Als het overduidelijk zo ongelofelijk onzeker is dat die natuurvergunning er komt — die oktober 2027 is gewoon luchtfietserij van deze minister — is dat dan ook niet het moment om serieus te kijken naar alternatieven voor Lelystad Airport? Een alternatief is bijvoorbeeld louter Defensie en echt investeren in alle bedrijvigheid die daarbij hoort. Is het dan niet het moment om dat echt serieus in kaart te brengen, zodat we snel stappen kunnen zetten als er geen natuurvergunning komt en we niet een herhaling krijgen zoals bij de marinierskazerne in Terneuzen?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ik had de vraag gesteld of een gezondheidseffectrapportage zoals bijvoorbeeld bij Tata is gedaan, ook gedaan kan worden voor Schiphol.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Op een ietwat ander punt. We lezen in de brief dat de capaciteitsdeclaratie wordt gebaseerd op operationele, technische en milieuparameters. Mijn vraag is of die capaciteitsdeclaratie ook wordt gebaseerd op juridische parameters.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Houdt de minister er ook rekening mee dat er geen natuurvergunning kan komen? Wat gebeurt er dan?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dus de minister gaat nu eigenlijk op de pof door met die operationele voorbereidingen? Hij geeft aan dat het onzeker is of die natuurvergunning er komt. Welke kosten gaan daar mee gepaard?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dat is een uitleg van een politieke keuze, maar niet een antwoord op mijn vraag. Om welke additionele kosten gaat het wat betreft het operationeel voorbereiden op de pof?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Nog even over de laagvliegroutes. Volgens mij is heel duidelijk gezegd: "doorklimmen indien mogelijk". Erkent de minister dat er best wat factoren zijn waardoor het niet mogelijk is om door te klimmen? Dan houd je namelijk een laagvliegroute.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ja. Ik had een vraag gesteld over alternatieven. Ik begrijp dat die geen onderdeel zijn van het economisch onderzoek, maar bij een milieueffectrapportage worden wel altijd alternatieven gewogen, dus zijn ze daar dan onderdeel van?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ook op dit punt. De minister geeft aan dat medische vluchten voorrang moeten krijgen. De vraag is dan natuurlijk ook wat dan als eerste aan de grond blijft, of waar die olie niet heen gaat. De vraag is dus wanneer we als Kamer die prioriteringsladder te zien krijgen.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Mijn vraag was niet hoe die prioriteitenladder eruitziet, maar wanneer we 'm als Kamer te zien krijgen. We hebben dit ook gezien in de gascrisis na de inval in Oekraïne. Dat was onderdeel van een afschaalplan. Toen waren we niet voorbereid; laten we dat nu wel zijn.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Heel graag. Bijna al mijn vragen worden beantwoord met "dat komt in tweede termijn". De minister zei net in een bijzin iets van "het gaat er natuurlijk niet om dat privéjets aan de grond blijven". Waarom eigenlijk niet? Waarom zou je ook niet kunnen sturen op naar welke luchtvaartsoort je de brandstof wilt hebben?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Erkent de minister dat als we in fase drie of fase vier van het oliecrisisplan komen, het juist niet om de vrije markt gaat, maar om regie vanuit een kabinet, en dat dat precies de vraag is die ik stelde?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Misschien heel even een opmerking. Ik kijk naar de klok. Het is 21:00 uur en we hebben nog een hele minister "te gaan", wilde ik zeggen.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): De minister erkende net dat de Veluwe een zeer ongunstige staat van instandhouding heeft. Erkent hij dan ook dat dit juridisch gezien betekent dat er echt nul gram vrije stikstofruimte beschikbaar is voor Lelystad, omdat elke gram daling wettelijk eerst naar herstel moet gaan?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dan blijft de vraag die de heer Grinwis net ook stelde staan. Dan komt er misschien ruimte, als deze minister zijn werk goed doet. Waarom zou dan een staatsdeelneming die met ons belastinggeld stikstofruimte heeft gekocht, voorstaan op andere dingen die wij maatschappelijk heel belangrijk vinden?

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Dan wil ik de minister toch vragen om mij met zijn ministerspet te schetsen of het niet wenselijk zou zijn om wel degelijk het maatschappelijk belang mee te wegen bij hoe wij kijken naar verschillende vergunningaanvragen. Zou het niet wenselijk zijn als we op het moment dat er ruimte komt in zo'n gebied als de Veluwe, wel degelijk een weging kunnen maken? Of is het gewoon "wie het eerst komt, die het eerst maalt" of "wie heeft de diepste zakken"? Dat lijkt me namelijk een uitermate ongelukkige uitkomst voor PAS-melders, voor de woningbouw en voor knooppunt Hoevelaken, omdat Schiphol als staatsdeelneming ooit die boerderijen heeft opgekocht.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ik zou een tweeminutendebat willen aanvragen. Dat doe ik bij dezen ook. Wat mij betreft hoeft er, aangezien we al een kwartier uitgelopen zijn, nu geen tweede termijn te komen, maar ik zou wel heel graag dat tweeminutendebat hebben voordat wij op 19 mei het volgende luchtvaartdebat hebben.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Er waren maar liefst vier dingen waarvan de minister had aangegeven dat hij er in tweede termijn op zou terugkomen. Nu hebben we geen tweede termijn, dus ik had dat heel graag schriftelijk gehad. Volgens mij ging het om het meenemen van alternatieven in de MER en de MKBA, om het doorklimmen indien mogelijk — dat was een vraag over laagvliegroutes — om de GER en om de juridische parameters voor de slotdeclaratie, dus om vier onderwerpen. O ja, en het ging natuurlijk om de kosten van op de pof doorgaan met de voorbereiding van het openen van Lelystad Airport.

Mevrouw Kröger (GroenLinks-PvdA): Ja, ik wil graag dat de beantwoording over de vier openstaande punten voor het tweeminutendebat komt, maar dat gaat vast lukken.