Silvio Erkens

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden2809Vragen van het lid Koorevaar (CDA) aan de Minister van Landbouw, Visserij,Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) over het sluiten van bezoekcentra doorStaatsbosbeheer (ingezonden 8 juli 2026).Antwoord van Minister van Essen (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur) en van Staatssecretaris Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheiden Natuur) (ontvangen 28 augustus 2026)Vraag 1Bent u bekend met het artikel «Staatsbosbeheer wil alle bezoekerscentrasluiten: «Prioriteit bij natuurbeheer»?»1Antwoord 1Ja, wij zijn bekend met het artikel «Staatsbosbeheer wil alle bezoekerscentrasluiten: Prioriteit bij natuurbeheer».Vraag 2Klopt het dat Staatsbosbeheer voornemens is alle zeven buitencentra (DePelen, Almeerderhout, Oostvaardersplassen, Schoorlse Duinen, SallandseHeuvelrug, Drents-Friese Wold en het Boomkroonpad op de Hondsrug) tesluiten? Zo ja, op welke termijn en in welke fasering?Antwoord 2Staatsbosbeheer (hierna: SBB) is voornemens te stoppen met het huidigeconcept en de eigen exploitatie van de zeven buitencentra. Het definitievebesluit hierover volgt na advies van de ondernemingsraad van SBB, uiterlijkop 1 oktober 2026. De beoogde sluitingsdatum voor de winkels en exploitatieis vastgesteld op 1 januari 2027. Dit betekent echter niet dat alle gebouwenzonder meer worden gesloten. Per locatie wordt in overleg met betrokkenpartners en de omgeving onderzocht welke toekomstbestendige invullingmogelijk is. Daarbij wordt rekening gehouden met de specifieke situatie,lopende contracten en bestaande samenwerkingsafspraken. De toekomstigeinvulling en het moment waarop de huidige exploitatie eindigt, verschillendaardoor per locatie. Voor de zeven gebouwen geldt daarom geen uniforme1NOS, 5 juli 2026, «Staatsbosbeheer wil alle bezoekerscentra sluiten: «Prioriteit bij natuur-beheer»» (https://nos.nl/artikel/2621723-staatsbosbeheer-wil-alle-bezoekerscentra-sluiten-prioriteit-bij-natuurbeheer) ah-tk-20252026-2809ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 fasering. Er is wel sprake van één eerdere fasering: buitencentrum Almeer-derhout is vanwege het vertrek van de horeca en teruglopende bezoekersaan-tallen vroegtijdig gesloten op 26 juli 2026.Vraag 3Deelt u de opvatting dat bezoekerscentra een belangrijke bijdrage leveren aanhet draagvlak voor natuurbeheer, natuureducatie van (met name jonge)bezoekers en de lokale en regionale economie rond natuurgebieden? Zo ja,hoe verhoudt zich dat tot het voornemen om deze centra te sluiten?Antwoord 3Ja, wij delen de opvatting dat bezoekerscentra een belangrijke bijdrageleveren aan het draagvlak voor natuurbeheer, natuureducatie van (jonge)bezoekers en lokale en regionale economie rond natuurgebieden. Echter,vanwege de structurele en financiële tekorten en noodzaak om prioriteit tegeven aan wettelijke kerntaken, wil SBB zijn betrokkenheid bij de bezoekers-centra in zijn huidige vorm beëindigen. Om de educatieve waarde tebehouden, blijft SBB publieksvoorlichting en educatie bieden via informatie-voorziening in de natuurgebieden, de website, excursies, educatieveprogramma’s en het contact dat boswachters dagelijks met bezoekershebben. Daarnaast werkt SBB samen met onder meer IVN Natuureducatie,scholen, gemeenten en andere partners om natuurbeleving en natuureducatievoor een breed publiek toegankelijk te houden. Per locatie wordt in overlegmet betrokken partners en de omgeving onderzocht welke toekomstbesten-dige invulling mogelijk is.Vraag 4Onderkent u de bredere maatschappelijke waarde van natuur, zoals voorgezondheid, welzijn, educatie, recreatie en regionale economie? Zo ja, hoeweegt u deze maatschappelijke waarde mee in de besluitvorming rond definanciering van Staatsbosbeheer?Antwoord 4Wij erkennen de maatschappelijke waarde van natuur, maar wijzen erop datdomein-overschrijdende baten, zoals gezondheid en recreatie, een gedeeldefinanciële verantwoordelijkheid is met decentrale overheden en privatepartijen. Vanwege wettelijke prioriteiten van SBB voor natuurbeheer,biodiversiteit en Natura2000, moeten maatschappelijke voorzieningen zoalsbezoekerscentra zelfvoorzienend worden of via regionale partners wordengefinancierd.Vraag 5Bent u van mening dat de sluiting van alle bezoekerscentra deze maatschap-pelijke waarde van natuur ondermijnt, doordat de fysieke, laagdrempeligetoegang tot natuureducatie en voorlichting voor een breed publiek (1,3miljoen bezoekers per jaar) verdwijnt? Kunt u dit toelichten?Antwoord 5We ervaren wat ongemak dat met de sluiting van alle bezoekerscentra defysieke, laagdrempelige toegang tot natuureducatie en -voorlichting kanverdwijnen voor een breed publiek. Maar aangezien de gratis toegankelijkheidvan natuurgebieden behouden blijft en natuureducatie via digitale middelenen samenwerkingen wordt voortgezet door SBB, zijn wij niet van mening datde maatschappelijke waarde van natuurgebieden wordt ondermijnd door ditvoorgenomen besluit van SBB. Daarnaast gaat het om zeven locaties, terwijlSBB op vele andere plekken zonder bezoekerscentrum de maatschappelijkewaarde op dit moment ook al in stand houdt. Per locatie onderzoekt SBB inoverleg met betrokken partners en de omgeving welke toekomstbestendigeinvulling mogelijk is.Vraag 6Waarom is er sinds 2014 geen structurele rijksbijdrage meer beschikbaargesteld voor het in stand houden van deze bezoekerscentra, terwijl deze eenbelangrijke functie vervullen in natuureducatie en publieksbereik?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 Antwoord 6Het stopzetten in 2014 van de structurele bijdrage vanuit het Rijk voor het instand houden van de bezoekerscentra van SBB was het gevolg van hetNatuurpact uit 2013, waarmee het Rijk het natuurbeleid en de bijbehorendebudgetten decentraliseerde naar de provincies. Door deze stelselherziening engelijktijdige Rijksbezuinigingen werd de Rijksbijdrage voor SBB beperkt totzijn wettelijke kerntaak van natuurbeheer. Recreatieve en educatievepublieksvoorzieningen, zoals de bezoekerscentra, moesten vanaf dat momenteen regionale verantwoordelijkheid worden of commercieel zelfvoorzienendworden geëxploiteerd via winkels, horeca en lokale partners.Vraag 7Bent u bereid te onderzoeken of (een deel van) de rijksbijdrage voor debuitencentra van Staatsbosbeheer kan worden hersteld, bijvoorbeeld via debegroting van het Ministerie van LVVN of via het Programma Natuur? Zo nee,waarom niet? Zo ja, op welke termijn kan de Kamer hierover een voorstelverwachten?Antwoord 7Omdat de budgetten uit de LVVN-begroting en het Programma Natuurwettelijk geoormerkt zijn voor natuurherstel en -beheer en niet voorpublieksvoorzieningen, zijn wij niet bereid de Rijksbijdrage aan SBB op tehogen voor de buitencentra van SBB. Onze focus ligt in plaats daarvan op hetondersteunen van SBB bij de overdracht van de locaties aan lokale overhe-den en marktpartijen, aangezien de verantwoordelijkheid voor natuurrecreatieen -educatie sinds 2014 bestuurlijk bij de provincies ligt.Vraag 8Bent u bereid de Kamer te informeren over de uitkomst van het traject bij deondernemingsraad en een eigen appreciatie te geven van het definitievebesluit, voordat tot onomkeerbare stappen (zoals sluiting per 1 januari 2027)wordt overgegaan?Antwoord 8Ja, wij zijn hiertoe bereid en zullen de Tweede Kamer in het najaar van 2026informeren over de uitkomst van de ondernemingsraadprocedure en hetdefinitieve besluit van SBB. Wij zullen hierbij een (beleidsmatige) appreciatiegeven, maar benadrukken dat SBB als zelfstandig bestuursorgaan een eigenoperationele verantwoordelijkheid heeft. Deze informatievoorziening zalplaatsvinden ruim vóór de geplande sluitingsdatum van 1 januari 2027, zodatde Kamer de mogelijkheid behoudt om tijdig te debatteren voordat eronomkeerbare stappen worden gezet.Vraag 9Deelt u de opvatting dat het maatschappelijk draagvlak voor de Natura2000-doelen, waarvan de doelen conform coalitieakkoord worden geëvalu-eerd, mede afhankelijk is van de mate waarin burgers direct met natuur ennatuurbeheer in aanraking komen, bijvoorbeeld via bezoekerscentra? Weegt udit effect mee bij de evaluatie en is de Minister bereid dit punt daarinexpliciet te betrekken?Antwoord 9Ja, wij delen de opvatting dat direct contact met de natuur essentieel is voorhet maatschappelijk draagvlak. De toegankelijkheid van natuurgebieden isvoor het Kabinet van groot belang en we zullen daarom de factor «publieks-bereik» breed betrekken bij de evaluatie van Natura2000-doelen conformcoalitieakkoord. Wij benadrukken echter dat het verdwijnen van fysiekebezoekerscentra het draagvlak niet hoeft te ondermijnen, omdat SBB burgersblijft bereiken via digitale platforms, scholen en gebiedsinformatie en ditdraagvlak creëert in veel andere gebieden zonder bezoekerscentrum. Deexpliciete opname van dit punt in de evaluatie zal dan ook niet leiden totherfinanciering door het Rijk, aangezien de exploitatie van de gebouwen eenregionale of commerciële verantwoordelijkheid blijft.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 Vraag 10Hoe kijkt u naar het feit dat er relatief grote bedragen beschikbaar zijn voorreducerende maatregelen in zones rondom soms kleine natuurgebieden,terwijl er voor de relatief beperkte kosten van publieksvoorlichting ennatuureducatie via bezoekerscentra geen structurele middelen wordenvrijgemaakt? Bent u bereid om, bij de nadere uitwerking van de zonerings-aanpak en de bijbehorende middelen, te bezien of een deel hiervan kanworden ingezet voor het behoud van publieksfuncties zoals bezoekerscentra,gezien hun bijdrage aan het draagvlak voor natuurbeleid?Antwoord 10Het financiële verschil tussen reducerende maatregelen in zones rondomsoms kleine natuurgebieden (de zoneringsaanpak) en publieksvoorlichting ennatuureducatie (o.a. via de bezoekerscentra) vloeit voort uit een strikt wettelijkonderscheid, waarbij de grote budgetten juridisch geoormerkt zijn voordwingende Europese verplichtingen rond stikstofreductie en natuurherstel omeconomische blokkades te voorkomen. Het Rijk houdt vast aan het standpuntdat de exploitatie van bezoekerscentra sinds de decentralisatie van 2014 eenprovinciale en commerciële verantwoordelijkheid is, die niet gefinancierd kanworden uit budgetten voor natuurherstel en natuurbeheer. Wij zijn daaromvan mening dat zoneringsmiddelen niet kunnen worden ingezet voorpublieksfuncties zoals bezoekerscentra.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4