Silvio Erkens

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden2844Vragen van de leden Lohman en Boelsma (beiden CDA) aan de Ministers vanInfrastructuur en Waterstaat en van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur over het onttrekkingsverbod van het Hoogheemraadschap van Delflanden de gevolgen voor de glastuinbouw (ingezonden 6 augustus 2026).Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat), medenamens de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur (ontvangen 31 augustus 2026).Vraag 1Kent u het bericht dat het Hoogheemraadschap van Delfland vanaf woensdag5 augustus een volledig verbod instelt op het onttrekken van oppervlaktewa-ter en alle sluizen in het beheergebied sluit?1Antwoord 1Ja, ik ben bekend met dit bericht.Vraag 2Deelt u de constatering van Delfland dat dit de meest verstrekkende maat-regel is die het waterschap ooit heeft genomen? Hoe beoordeelt u deomvang en urgentie van deze situatie?Antwoord 2Het hoogheemraadschap van Delfland (hierna: Delfland) noemt het onttrek-kingsverbod op zijn website een uitzonderlijke situatie met grote gevolgenvoor inwoners en bedrijven, maar geeft aan dat de maatregel onvermijdelijkis om grotere schade aan de leefomgeving te beperken. Die beschouwingdeel ik. De droogte is in heel Nederland voelbaar en het neerslagtekort is inalle regio’s, ook die van Delfland, groot. De situatie van Delfland verschilt metandere regio’s vanwege de volgende aspecten: het neerslagtekort in dezeregio is nog groter dan het gemiddelde in Nederland en de aanvoer van zoet1NOS, 4 augustus 2026 (https://nos.nl/artikel/2625554-glastuinders-niet-uitgezonderd-van-sproeiverbod-sector-vreest-miljoenenschade); Hart van Nederland, 31 juli 2026 (https://www.hartvannederland.nl/weer/extreem-weer/artikelen/zuid-holland-delfland-droogte-sluizen-dicht-onttrekkingsverbod); Omroep West, 31 juli 2026 (https://www.omroepwest.nl/natuur/5134747/nieuwe-maatregelen-tegen-watertekort-sproeiverbod-en-sluizen-dicht). ah-tk-20252026-2844ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 water in het gebied is beperkt mogelijk. Bovendien is de watervraag vanuit detuinbouw hoog en er liggen veel droogtegevoelige keringen in het beheerge-bied.Delfland heeft de zorgplicht voor waterkeringen ten behoeve van deveiligheid van haar inwoners en het gebied. Vanwege het behoud van depeilen in het gebied zijn de verstrekkende maatregelen ingezet, omdat desituatie urgent is. Vanuit de verdringingsreeks, zoals vastgelegd in de wet,gaat bij watertekorten de veiligheid van keringen vóór op andere functieszoals landbouw. Dat is inmiddels ook bekend bij alle betrokken sectoren, zieook bijlage 1. Daarbij wordt continue gekeken of maatregelen niet langer dannoodzakelijk van kracht zijn. Dit heeft er ook toe geleid dat Delfland hetonttrekkingsverbod voor oppervlaktewater tijdelijk heeft opgeheven tot enmet 26 augustus voor gebruikers in categorie 3 (kapitaalintensieve gewassenen proceswater industrie).Vraag 3Klopt het beeld dat de verminderde beschikbaarheid van zoetwater via hetBrielse Meer en de Klimaatbestendige Wateraanvoer (KWA) wordt veroor-zaakt door een combinatie van aanhoudende droogte, een historisch lageafvoer van de Rijn en toenemende verzilting? Kunt u toelichten hoe dezoetwateraanvoer naar West-Nederland zich de afgelopen weken heeftontwikkeld?Antwoord 3Ja, via de grote rivieren (met zeer lage en nog steeds afnemende afvoeren)en de klimaatbestendige Wateraanvoer (KWA+) wordt zoetwater aangevoerdnaar West-Nederland. Water vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal en de Lekwordt met behulp van gemalen, watergangen en stuwen naar Midden- enWest-Nederland gepompt, om daar watertekorten en verzilting zo veelmogelijk tegen te gaan. Door de hoge temperaturen is de verdamping erggroot, waardoor niet aan de volledige watervraag kan worden voldaan.Vraag 4Hoe kan het dat tot voor kort de verwachting was dat het Brielse Meervoldoende zoetwater kon leveren, terwijl de aanvoer inmiddels is stopgezet?Op welk moment werd duidelijk dat dit noodzakelijk was? Was deze ontwikke-ling, gelet op de al langer bekende lage Rijnafvoer en toenemende verzilting,eerder te voorzien?Antwoord 4Tot voor kort was de verwachting dat het Brielse Meer voldoende zoetwaterkon leveren. Door de aanhoudend lage Rijnafvoer en toenemende verziltingkwam de zoetwatervoorziening echter onder druk te staan. De aanvoer uit hetBrielse Meer is niet stopgezet. Het Brielse Meer loopt wel risico op verzilting.Verzilting vormt een probleem voor onder andere de landbouw omdatgewassen niet tegen zilt water kunnen. Ook voor andere functies die water uithet Brielse Meer gebruiken is verzilting een probleem, zoals voor de natuuren industrie.Vraag 5Zijn de sector en de betrokken ondernemers naar uw oordeel tijdig betrokkenen geïnformeerd over de maatregelen en stappen die worden genomentijdens periodes van droogte, zoals we die momenteel kennen, zodat zijhierop adequaat kunnen anticiperen? Worden ook andere sectoren enondernemers elders in het land, die te maken krijgen met uitzonderlijkemaatregelen, zoals op het Twentekanaal2, tijdig geïnformeerd en meegeno-men, zodat ook zij zich hierop kunnen voorbereiden?Antwoord 5Na het genomen besluit zijn alle stakeholders, waaronder de glastuinbouw,direct geïnformeerd. Het besluit is na 5 dagen in werking getreden, waarmeebetrokkenen zich konden voorbereiden op het besluit.2NOS, 29 juli 2026 (https://nos.nl/artikel/2624884-afsluiting-twentekanaal-kost-ondernemers-tonnen-per-dag).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 Ook elders in het land worden sectoren en ondernemers geïnformeerd overde droogtesituatie, zodat ook zij zich hierop kunnen voorbereiden. Ombetrokken partijen tijdig te informeren, wordt via verschillende kanaleninformatie gedeeld over de ontwikkeling van droogte en de beschikbaarheidvan zoetwater. Zo wordt onder meer via de Droogtemonitor Rijkswaterstaat(RWS) en binnen de Regionale Droogte Overleggen (RDO’s) informatieuitgewisseld over de actuele situatie en de te verwachten ontwikkelingen.Ook waterschappen informeren betrokken partijen hierover vanuit hun eigenverantwoordelijkheid.Vraag 6Op welke wijze worden ondernemers die direct worden geraakt doordergelijke verstrekkende maatregelen na de inwerkingtreding daarvanbetrokken bij de vervolgstappen, zodat zij tijdig duidelijkheid krijgen over hettoekomstperspectief en hun bedrijfsvoering daarop kunnen afstemmen?Antwoord 6Zie het antwoord op vraag 5.Vraag 7Heeft u, dan wel Rijkswaterstaat, de afgelopen weken actief contact gehadmet Delfland en de andere betrokken waterschappen over de aanvoer vanzoetwater? Had het Rijk – bijvoorbeeld via de Landelijke Commissie Waterver-deling (LCW) – met een andere sturing op het hoofdwatersysteem deze acutesituatie geheel of gedeeltelijk kunnen voorkomen, en welke rol pakt het Rijknu?Antwoord 7Ja, binnen het regionale droogteoverleg West Midden is er in de afgelopenweken continu afstemming geweest tussen de waterbeheerders (Rijkswater-staat, Hoogheemraadschappen van Rijnland, Delfland, Schieland en deKrimpenerwaard, De Stichtse Rijnlanden en Waterschap Amstel, Gooi enVecht). Ook zijn de Staatssecretaris van LVVN en ik op 13 augustus jl. opwerkbezoek geweest in het Westland en hebben daar samen met Glastuin-bouw Nederland ondernemers in de glastuinbouw gesproken.Vanaf begin juli vindt aanvullend landelijke afstemming en coördinatie plaatsbinnen de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) en sindshalf juli in het Managementteam Watertekorten (MTW). Binnen de LCW enMTW wordt de watervraag in de verschillende regio’s zo goed mogelijkbediend en wordt het water verdeeld conform de verdringingsreeks, maar dehoeveelheid beschikbaar water is te klein om aan alle waterbehoeften tevoldoen. Vandaar ook de opschaling naar fase 2: feitelijk watertekort.Vraag 8Welke onomkeerbare schade ontstaat volgens u wanneer een onttrekkingsver-bod slechts gedeeltelijk wordt ingesteld? Kunt u daarbij aangeven welkeschade, naast schade aan dijken en de waterveiligheid, wordt voorkomen?Hoe verhoudt deze schade zich tot de gevolgen die een volledig onttrekkings-verbod heeft voor de glastuinbouw?Antwoord 8Het algehele onttrekkingsverbod in het beheergebied van Delfland isgenomen met het oog op de waterveiligheid. In het algemeen geldt dat decategorieën 1 en 2 van de verdringingsreeks maatschappelijke functiesbetreft, waarbij het voorkomen van maatschappelijke ontwrichting centraalstaat. De categorieën 3 en 4 betreffen economische functies en overigebehoeftes.Vraag 9Welk beeld heeft u van de gevolgen van het onttrekkingsverbod voor deglastuinbouw? Hoeveel glastuinbouwbedrijven worden volgens u direct doorhet verbod geraakt? Bent u ermee bekend dat ondernemers aangeven dathun waterbassins deze week droog dreigen te komen te staan, ondanks degerealiseerde extra opvangcapaciteit? Zo ja, hoe beoordeelt u deze situatie?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 Antwoord 9Binnen het beheergebied van Delfland bevinden zich circa 1.500 glastuin-bouwbedrijven. Naar schatting teelt 10% hiervan in de volle grond en isafhankelijk van water uit sloten en regenbassins. Deze bedrijven wordendirect geraakt door het onttrekkingsverbod van Delfland. Bij een langdurigverbod kan schade ontstaan aan gewassen en daarmee aan de productie enbedrijfscontinuïteit. De overige 90% van de bedrijven zijn niet volledigafhankelijk van het gebruik van oppervlaktewater. Deze bedrijven kunnenrecirculeren en/of alternatieve waterbronnen inzetten.Het is mij bekend dat ondernemers aangeven dat hun waterbassins droogdreigen te komen te staan. Dit onderstreept de ernst van de situatie.Tegelijkertijd sta ik achter de keuze van Delfland om binnen de geldendewettelijke kaders en de daarbij behorende verdringingsreeks te handelen eneen onttrekkingsverbod in te stellen.Vraag 10Worden er op dit moment noodoplossingen onderzocht om de sector doordeze periode te helpen? Is bijvoorbeeld gezuiverd effluent uit rioolwaterzuive-ringen inzetbaar, of andere alternatieve bronnen? Welke rol kan het Rijkdaarbij spelen?Antwoord 10Ja, met betrokkenheid van mijn departement wordt momenteel onder leidingvan Delfland met urgentie onderzocht of- en onder welke voorwaardenaanvullende mogelijkheden om water te kunnen leveren aan de sectorbeschikbaar zijn. Er liggen meerdere opties op tafel, zoals bijvoorbeeldontzilting van brak- of zoutwater, hergebruik van effluent en wateraanvoervanuit het Hollands Diep via tankwagens. Tevens heeft Delfland het onttrek-kingsverbod voor oppervlaktewater tijdelijk opgeheven (t/m 26 augustus) voorgebruikers in categorie 3 (kapitaalintensieve gewassen en proceswaterindustrie).Vraag 11Wanneer de situatie verbetert en oppervlaktewater weer beschikbaar komt:op welke wijze wordt bepaald welke sectoren en organisaties als eerste weerwater mogen gebruiken? Deelt u de opvatting dat daarbij gekeken moetworden naar de partijen die de grootste en meest onomkeerbare schadelijden, zoals teelten, jonge natuur- en groenaanplant en sportvelden?Antwoord 11Zolang er nog sprake is van watertekorten, blijft opschalingsniveau 2 vankracht. Water wordt dan verdeeld volgens de verdringingsreeks. Als desituatie zodanig verbetert dat er meer water beschikbaar is dan nodig incategorie 1 en 2, wordt gekeken hoe maatschappelijk gezien binnen categorie3 en vervolgens categorie 4 het water zo goed mogelijk verdeeld kan worden.In de praktijk wordt gestuurd op het zoveel mogelijk voorkomen van schade.Welke sectoren binnen de categorieën van de verdringingsreeks dan in welkevolgorde worden bediend, verschilt per regio en is afhankelijk van het weeren de waterhuishoudkundige situatie.Vraag 12Welke structurele maatregelen neemt u, samen met de waterschappen en debetrokken sectoren, om de zoetwatervoorziening in Nederland toekomstbe-stendig te maken en herhaling van situaties zoals de huidige zo veel mogelijkte voorkomen? Welke aanvullende of specifieke maatregelen acht u daarbijnoodzakelijk voor West-Nederland, gelet op de kwetsbaarheid van deze regiovoor zoetwatertekorten?Antwoord 12In het Deltaprogramma Zoetwater werken Rijk en regio sinds 2012 samen omhet zoetwatertekort te beperken en Nederland beter weerbaar te maken tegendroogte en waterschaarste. Tot nu toe is in de praktijk vooral ingezet opoptimaliseren van het huidige watersysteem. In de droge jaren 2018, 2022 enook dit jaar, hebben we daar de vruchten van geplukt. Voorbeelden vanoptimalisatie zijn de Klimaatbestendige Wateraanvoer Midden-Nederland(KWA), de aanleg van de Roode Vaart in Zevenbergen, waterbesparendeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4 maatregelen bij de stuwen en sluizen in de Maas, het optimaliseren van dewaterverdeling over de Rijntakken, het aanpassen van gemalen voor hetregionale watersysteem en Slimwatermanagement. Met de huidige klimaat-verandering is dit echter niet langer voldoende, gelet op de omvang van dezoetwateropgave. Nederland zal zich structureel moeten aanpassen aan deveranderende omstandigheden. Dit vergt meer ingrijpende systeemmaatrege-len, maar ook aanpassingen in onze ruimtelijke ordening en aanpassingenvan gebruikers en sectoren.Systeemmaatregelen worden onder andere voorbereid in het ProgrammaRuimte voor de Rivier 2.0. Zo is uit onderzoek gebleken dat voor de Waal deaanleg van een meergeulensysteem gecombineerd met het aanvullen vansediment (suppleren) de enige maatregel is die de bodem structureel kanstabiliseren én die tegelijkertijd bijdraagt aan bevaarbaarheid, natuurherstelen een betere verdeling van zoetwater over de Rijntakken. In juli 2026 heb ikuw Kamer geïnformeerd over de voortgang van dit programma3. Dezemaatregelen zijn ook van belang voor de regio West-Nederland.Verder wordt gewerkt aan het Deltaplan Zoetwater fase 3 (2028–2033), waarinindividuele maatregelen worden beoordeeld op hun hydrologische effectivi-teit, kosten, baten en maatschappelijke effecten. Daarbij wordt ook gekekennaar maatregelen in het regionale watersysteem, waaronder dat vanWest-Nederland. De inzet is daarmee niet alleen gericht op het vergroten vande beschikbaarheid van zoetwater tijdens perioden van lage rivierafvoer,maar vooral op het benutten van perioden waarin water beschikbaar is omeen zoetwaterbuffer op te bouwen. Naast fysieke maatregelen wordtonderzoek voorbereid, waaronder een Kennisimpuls Externe Verzilting. Dit isvoor de regio West-Nederland van groot belang. Of de maatregelen (regio-naal en in het hoofdwatersysteem) daadwerkelijk in uitvoering kunnenworden gebracht, is afhankelijk van de beschikbare financiering uit hetDeltafonds4. Hiervoor geldt een prioriteringsopgave, waardoor er landelijkwordt gekeken welke maatregelen het meest urgent zijn.Vraag 13Hoe kan er, in samenwerking met waterschappen en regionale overheden,voor gezorgd worden dat ondernemers in het Westland, maar ook elders inNederland die door droogte of de daaruit voortvloeiende maatregelen kunnenworden geraakt, tijdig worden geïnformeerd en betrokken, zodat zij zichadequaat kunnen voorbereiden en in hun bedrijfsvoering kunnen anticiperenop de gevolgen van dergelijke maatregelen?Antwoord 13Er is nauw contact tussen de ondernemers en de waterbeheerders. Dehuidige droogtesituatie kent een lange aanloop en betrokkenen zijn in dereguliere overlegsituaties daar al zoveel mogelijk op voorbereid. Dit betreftniet alleen informatievoorziening over de actuele situatie maar ook meerstructureel bij het opstellen van procedures en protocollen. Dit geldt zowel bijhoogwatersituaties als bij neerslagtekorten. Dit was ook één van de puntendie uit de evaluatie van de droogte in 2018 en 2022 volgde.Ook in het kader van het Deltaprogramma wordt al sinds langere tijdgesproken over «waterbeschikbaarheid». Ondernemers weten inmiddels ookdat 100% waterbeschikbaarheid niet bestaat. Als ondernemers de risico’s voorhun bedrijfsvoering te groot vinden, dan kunnen ze daar zelf aanvullendemaatregelen voor nemen. Bijvoorbeeld met een groter bassin, grijswateraan-voer of waterbesparende maatregelen. Veel ondernemers hebben dat ook algedaan. De ervaringen van deze droogte zullen waar mogelijk wordenvertaald naar aanvullende maatregelen en afspraken en kunnen mogelijker-wijs leiden tot aanpassingen in de bedrijfsvoering. Daarbij zijn echter ookbeperkende factoren aan de orde, zoals gebrek aan ruimte voor wateropslagen de gesteldheid van de bodem.3Kamerbrief programma Ruimte voor de Rivier 2.0 10 juli 20264Kamerbrief over prioritering Mobiliteitsfonds en DeltafondsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel5 Vraag 14Bent u bereid deze vragen, gelet op de urgentie en het acute karakter voor debetrokken ondernemers, met spoed en bij voorkeur binnen enkele weken tebeantwoorden?Antwoord 14Ik heb getracht, gezien de acute situatie, de vragen zo snel mogelijk tebeantwoorden.Toelichting:Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lidKeijzer (Keijzer), ingezonden 4 augustus 2026 (vraagnummer 2026Z16665)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel6