Ines Kostić

Demonstratierecht

Kamerlid Kostić (PvdD): Dit is echt zorgwekkend. De VVD zegt dat het uiteindelijk een politieke afweging is die wij hier maken. Het demonstratierecht is een zwaarbevochten grondrecht, waarvan we juist ooit bedacht hebben dat de politiek daar ver van moet blijven, omdat politieke willekeur in de beoordeling van wat wel of niet mag heel erg op de loer ligt. Juist daarom moeten we luisteren naar rechters en onafhankelijke adviesorganen. Als die nu allemaal zeggen dat de wet- en regelgeving en de instrumenten die we hebben afdoende zijn, dat het goed en stevig zit, dan moet er juist beter in die uitvoering geïnvesteerd worden. Als 97% van de demonstraties goed verloopt, waarom drukt de VVD dan haar eigen politieke onderbuikgevoel zo door in dit debat?

Kamerlid Kostić (PvdD): De Partij voor de Dieren wijst hier op wat de onafhankelijke experts, het OM, de politie, het College voor de Rechten van de Mens en een dik rapport van het WODC, het adviesorgaan van het ministerie, hierover zeggen. Die zeggen ook tegen de politiek "Lieve mensen, de wet- en regelgeving zit stevig. Je hebt genoeg instrumenten. Je moet inzetten op uitvoering. Daar zitten de oplossingen." Maar de VVD verspilt belastinggeld, verspilt ambtelijke capaciteit en verspilt ook capaciteit bij de politie. Wat de VVD voorstelt, gaat alleen maar voor nieuwe problemen zorgen. De VVD wil inzetten op onnodige, extra wet- en regelgeving die het demonstratierecht verder beperkt in plaats van inzetten op de hulp in de uitvoering. Dat is precies het probleem. Het is alleen maar het doordrukken van het politieke onderbuikgevoel van de VVD in plaats van werken aan echte oplossingen. Ik hoor graag het voorstel van de VVD voor de uitvoering waar we samen aan kunnen werken en niet dit soort onderbuikgevoelens. Ik hoor daar graag een voorbeeld van.

Kamerlid Kostić (PvdD): Ik moet alleen maar concluderen dat de VVD alle kanten opgaat in haar argumentatie. Dat leidt af van het feit dat de VVD ervoor kiest om adviezen van alle experts, ook van mensen in de praktijk, te negeren. De VVD focust op onderbuikgevoel om mensen op te hitsen om het demonstratierecht verder te kunnen afbreken in plaats van te werken aan echte oplossingen in de praktijk. Die zouden zowel het demonstratierecht beschermen als ervoor zorgen dat het uitvoerbaar blijft. Dat vind ik oprecht jammer en dat wil ik even gezegd hebben.

Kamerlid Kostić (PvdD): Punt van orde. Bedreigingen zijn onacceptabel, maar ik wil de voorzitter erop wijzen dat het hier gaat om een groep mensen die onderdeel zijn van XR, een groep die bestaat uit oma's, opa's, studenten et cetera, en die nu gewoon worden weggezet als terroristen. Zij kunnen zich niet verdedigen. In het licht van de waarde van de rechtstaat denk ik dat de voorzitter daar iets van mag zeggen. Maar dat is aan de voorzitter.

Kamerlid Kostić (PvdD): Voorzitter. Veel van wat we vandaag vanzelfsprekend vinden, is ooit helemaal niet vanzelfsprekend geweest. Vrouwen mogen stemmen en politiek actief zijn. Werknemers mogen staken. Er bestaat recht op ouderschapsverlof. We vinden het allemaal vanzelfsprekend, maar dat was het niet. Al die rechten zijn bevochten door mensen die zich durfden uit te spreken toen anderen zeiden: "Doe normaal, dit kan niet." "Dit is te radicaal." "Je verstoort de orde." Al onze rechten zijn zwaar bevochten door mensen die de straat op gingen, juist toen het niet makkelijk was. Dat is precies waarom demonstratierecht zo belangrijk is. Dat recht is er voor iedereen. Toch lijken sommige politici dit grondrecht steeds verder af te willen breken. Ze verspreiden desinformatie en hitsen gewone burgers tegen elkaar op. We hebben het net helaas in het debat gezien. Dat lost echt niets op. 97% van de demonstraties verloopt zonder incidenten, volgens het WODC. Onder de resterende 3% vallen ook demonstraties waar bijvoorbeeld een van de buren heeft geklaagd vanwege geluidsoverlast. In ongeveer 0,03% van alle demonstraties zijn er meer dan tien incidenten. Het WODC concludeert bovendien dat onze wetgeving sterk is en dat ingrijpende wijzigingen niet nodig zijn. De Nationale ombudsman benadrukt dit ook. Toch dreigt het kabinet te kiezen voor meer belemmeringen en meer strafrecht. Voorzitter. De politiek moet zich ver houden van ons grondrecht om te demonstreren en al helemaal als alle belangrijke instellingen en experts zeggen dat er geen reden is om aan de wet te sleutelen. Als je dat negeert, ben je niet alleen belastinggeld aan het verspillen, maar dreigt er politieke willekeur. Daar moet het kabinet echt verre van blijven. Zo zien we hier meerdere partijen doen alsof je alleen mag demonstreren als je braaf in een hoekje gaat zitten. Enige hinder en verstoring mag volgens het demonstratierecht, ook als er regels worden overtreden, zolang je vreedzaam demonstreert. Als daadwerkelijk sprake is van gevaar of ernstige strafbare feiten, biedt het huidige strafrecht al mogelijkheden om daartegen op te treden. Ik hoor ook meerdere politici roepen dat mensen misbruik maken van het demonstratierecht, maar volgens het Nederlandse demonstratierecht kunnen demonstranten geen misbruik maken van demonstratierecht, zo staat op de website van de Rijksuniversiteit Groningen. Wanneer je de regels overtreedt, zijn er twee opties. Een: ze zijn gewelddadig en daarom niet langer beschermd door het demonstratierecht. Twee: ze zijn vreedzaam terwijl ze de regels overtreden. In dat laatste geval zijn ze wel beschermd door demonstratierecht. Deze twee worden door elkaar gehaald in het debat. Erkent het kabinet dat demonstranten geen misbruik kunnen maken van het demonstratierecht? Voorzitter. Dan over het recht om anoniem te demonstreren. De Kamer heeft zich op initiatief van de Partij voor de Dieren uitgesproken voor het waarborgen daarvan. Voor mensen die vrezen voor bijvoorbeeld intimidatie is anonimiteit noodzakelijk. Het OM en de politie zeggen dat het verbod alleen leidt tot meer problemen. De VVD had het net over capaciteit bij de politie. De politie geeft zelf aan dat het handhaven van een algeheel verbod op gezichtsbedekking juist extra capaciteit kost. Ik vraag de minister: kunt u toezeggen dat u de motie uitvoert en onder andere de adviezen van de Raad voor de rechtspraak en het College voor de Rechten van de Mens opvolgt door geen algemeen verbod op gezichtsbedekking bij demonstraties in te voeren? Voorzitter. Het kabinet wil in de WOM de mogelijkheid opnemen om lokaal een tijdelijk integraal demonstratieverbod af te kondigen. Integrale demonstratieverboden druisen in tegen het demonstratierecht. Het demonstratierecht vereist dat per demonstratie wordt bekeken of beperkingen noodzakelijk zijn. Aan een verbod zijn nog strengere eisen verbonden. Dat mag alleen in zeer uitzonderlijke gevallen. Erkent het kabinet dat integrale verboden indruisen tegen het demonstratierecht? Zo niet, op welke experts baseert het kabinet zich? Voorzitter. Ik wil afsluiten met de mensen die voor ons de straat op gingen: de vrouwen die streden voor het kiesrecht, arbeiders die streden voor betere arbeidsomstandigheden, mensen die streden voor queerrechten, mensen die demonstreerden voor een schone leefomgeving. Op het moment zelf werden zij niet begrepen. Niet iedereen vond het protest prettig, niet iedereen vond hun eisen redelijk, maar vandaag profiteren wij van de veranderingen waarvoor zij de straat op gingen. Dank u wel.