Tony van Dijck

Financiële markten

De heer Tony van Dijck (PVV): De heer Bushoff heeft natuurlijk gelijk: het is doodzonde dat dat geld op die spaarrekeningen niets staat te doen. We praten over — ik heb het er zelf ook over — 640 miljard. Dat staat gewoon op die spaarrekeningen. Het zou natuurlijk goed zijn als dat in de economie terechtkomt, voor het bedrijfsleven en noem maar op. De reden waarom mensen dat geld op de spaarrekening laten staan, heeft met box 3 te maken. Op het moment dat je gaat beleggen, gaat investeren of iets anders gaat doen dan sparen, val je immers gelijk onder het hogere tarief en ben je een dief van je eigen portemonnee. Is de heer Bushoff het met mij eens dat we dan ook iets aan box 3 moeten doen, zodat investeren en beleggen voor die mensen interessanter wordt?

De heer Tony van Dijck (PVV): Eenvoud is natuurlijk altijd goed, maar het gaat erom of je een dief van je eigen portemonnee bent. Kom je in het andere tarief, van 6% forfaitair en 36%, dan betaal je over dat spaargeld dus uiteindelijk 2,5%. Laat je het tegen 2% op de spaarrekening staan, dan is het onbelast. Nu ga je dus meer betalen dan wanneer je het geld op een dode spaarrekening laat staan tegen 2% rente. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn? Zo stimuleer je toch geen economie? Natuurlijk, eenvoud is goed, maar ik vind ook dat mensen rendement moeten krijgen voor het risico dat ze nemen als ze iets meer gaan beleggen en investeren.

De heer Tony van Dijck (PVV): Dank je wel. De voorgaande sprekers hadden het ook al over de spaarcultuur. 640 miljard staat op spaarrekeningen. Dat is natuurlijk zonde. Maar het is natuurlijk ook zonde dat de banken eigenlijk heel terughoudend zijn met het doorgeven van de ECB-rente aan de spaarders. De ECB gaf 4%. Inmiddels is dat 2,25%. De banken geven dat niet door aan de spaarders en zitten dus op hun geld. Die verdienen heel veel geld met al die betaalrekeningen. Dat is een slechte zaak. Ik zou dus aan de minister willen vragen of hij ervoor kan zorgen dat de banken op z'n minst de ECB-rente moeten vergoeden aan spaarders, in plaats van dat ze daaronder gaan zitten? Een ander punt zijn de kosten van de spaarrekeningen, want die stijgen elk jaar fors. Ik zag dat in 2025 de kosten van een betaalrekening met meer dan 10% zijn gestegen. ASN Bank spant de kroon met 25%. Het simpele feit dat wij een spaarrekening hebben en moeten hebben, want anders kunnen we niet functioneren in deze samenleving, levert de banken elk jaar 1,25 miljard op. Ook wat dat betreft zou ik de minister willen vragen of hij daar niet iets aan kan doen, zodat het wat goedkoper wordt voor de consument. Dan de leennormen en de koopwoningmarkt. De koopwoningmarkt zit natuurlijk volledig op slot; dat zien we allemaal. Die verslechtert elk jaar weer. De prijzen van een huis stijgen de pan uit. Tegenwoordig moet je voor een simpel rijtjeshuis een half miljoen neertellen. Om zo'n hypotheek te kunnen krijgen, moet je meer dan een ton verdienen. De koopwoning is dus bijna niet meer bereikbaar voor een gewoon inkomen; die is alleen nog bereikbaar voor de happy few. Dat komt natuurlijk ook doordat banken doodsbenauwd zijn om buiten de lijntjes van de leennormen te kleuren. Ze zijn als de dood voor slechte publiciteit en boetes van toezichthouders. Probeer maar eens een hypotheek te krijgen als zzp'er, als PEP — wij zijn allemaal PEP's; we weten ervan — als ondernemer, als flexwerker, als werknemer met een contract of als student met een studieschuld. Je moet tegenwoordig volledig BKR-schoon zijn. Bij mijn hypotheek moest ik zelfs het abonnement van de telefoon opzeggen om, nadat ik mijn hypotheek gekregen had, weer een nieuw abonnement te nemen. Het slaat dus helemaal nergens op. De banken willen dat we allemaal maagdelijk financieel gezond zijn. De CCD2 die eraan staat te komen, helpt daar niet bij, want daarmee wordt ons BKR-dossier alleen maar langer. Voorzitter. Dan de onzekerheid over wat er gaat gebeuren met de hypotheekrenteaftrek en de doorstroming die stagneert. Ik lees ook in de krant dat de banken niet meer aan aflossingsvrije hypotheken doen; die willen ze heel snel afbouwen. Mensen durven dus ook niet door te stromen. Mensen verkopen hun huis 50% aflossingsvrij en willen een nieuw huis kopen, maar krijgen geen aflossingsvrije hypotheek meer. Iedereen blijft dus zitten waar die zit en daardoor stagneert die hele koopwoningmarkt. De vraag is dus: is de minister bereid om met de AFM en de banken in gesprek te gaan over de te strenge leennormen? Dan nog een puntje over de woekerrentes. Ondernemers zijn steeds vaker aangewezen op non-bancaire kredietverstrekkers. We kennen ze allemaal, de BridgeFunds van deze wereld; ik noem ze gewoon bij naam. Die vragen rentes die kunnen oplopen tot 60%. Ondernemers vluchten naar die woekerfinanciers, gewoon vanwege het feit dat banken allemaal te terughoudend zijn. Vindt de minister niet dat we een einde moeten maken aan dit soort cowboys? Is hij bereid om, net als bij de consumentenmarkt, een cap te zetten op die woekerrentes? Het kan toch niet zo zijn dat ondernemers tussen de 30% en 60% rente moeten betalen aan bijvoorbeeld BridgeFund? Dan nog de buitenlandse flitskredieten. Daar geldt dat ook voor. Ik las in het FD dat de buitenlandse flitskredieten niet volgens de regels van de AFM hoeven te werken. Die kunnen dus ook boven die maximale rente van 12% functioneren. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de regels om de consument te beschermen ook voor buitenlandse aanbieders gaan gelden? Helemaal tot slot.

De heer Tony van Dijck (PVV): Dan bespreek ik phishing in de tweede termijn.

De heer Tony van Dijck (PVV): Ik had het natuurlijk ook over die spaarrentes. Het viel mij op dat de banken de ECB-rente niet doorgeven aan de consument. Ze verdienen dus aan ons spaargeld, alleen al als ze het overnight wegzetten. Dan hebben ze al geld gewonnen. Nu zie ik bijvoorbeeld dat Revolut wel 3,1% geeft. Klarna geeft ook 3%. Wat vindt u ervan dat er steeds meer spaarders vluchten naar dat soort digitale banken?

De heer Tony van Dijck (PVV): Zitten de plannen of de voorstellen van Wopke Hoekstra ook in die uitwerking? Hij heeft het erover dat we meer moeten investeren en meer moeten beleggen en dat minder moeten belasten. Dat vraag ik in het kader van de box 3-discussie.

De heer Tony van Dijck (PVV): Nou, het is meer een verduidelijking, voorzitter. In Europa is het ook heel erg de tendens om consumenten te stimuleren hun geld niet op een spaarrekening te laten staan, maar te beleggen. Mijn opmerking over box 3 is dat veel mensen niet van die spaarrekening af durven, omdat zij dan in een heel ander regime belast worden. Wil je dus stimuleren dat mensen wat meer risico nemen en wat meer gaan beleggen, dan zou je daar ook fiscaal toe kunnen prikkelen door box 3 op dat punt te versoepelen.

De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb er niks over gezegd, maar ik vind het een beetje weggegooid geld. Iedereen weet dat sparen best goed is en dat het best leuk is als je een spaarpotje hebt. Het is hetzelfde als met die campagnes "roken is slecht voor je"; ja, dat weet iedereen wel. Maar het grote punt is — daar kwam Nibud vorige week mee — dat 40% van de huishoudens nauwelijks kan rondkomen. 60% van de jongeren heeft gewoon geld tekort. Daarom zijn producten als Klarna en allemaal zo interessant, want die jongeren hebben geen geld. Die gaan naar de supermarkt en kopen met Klarna hun boodschappen, bij gebrek aan middelen. Deze minister kan zich dus beter een beetje druk maken over hoe hij het zover krijgt dat de mensen rond kunnen komen, met lastenverlichting en meer geld in de portemonnee, dan dat hij voorlichtingscampagnes gaat geven over dat sparen zo zinvol is. Ik wil dus eigenlijk een oproep doen: bespaar dat geld voor die campagnes en geef het terug aan lastenverlichting.

De heer Tony van Dijck (PVV): Bij mij ging het even over die correlatie. De minister zegt nu al een paar keer: als we die kosten verlagen, dan gaat het natuurlijk wel ten koste van iets anders en dan gaat er iets anders omhoog. Maar zolang die banken miljarden winst maken, kunnen die ook wel iets meer hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Wij moeten van deze minister allemaal een betaalrekening hebben. Dat moet dan €4, €5 per maand kosten. De banken hebben de filialen al gesloten en zijn helemaal over op digitalisering, dus je zou denken dat ze al gigantisch aan kostenbesparing hebben gedaan. Toch gaat de prijs die we maandelijks moeten betalen voor die betaalrekening alleen maar omhoog. Waarom gaat die omhoog? Omdat de banken meer winst maken. Ik zei al: alleen die betaalrekening levert al meer dan een miljard op voor de banken. De minister weet zelf hoeveel winst er wordt gemaakt bij die banken, dus het gaat mij meer om een oproep aan de banken om die betaalrekening voor de mensen zo goedkoop mogelijk te maken, omdat die verplicht is.

De heer Tony van Dijck (PVV): Dank je wel. Ik had nog een paar punten in de eerste termijn waar ik geen tijd voor had. Op eentje is de minister al ingegaan, namelijk phishing. DNB vertelde gisteren over die 30% toegenomen fraudegevallen. De Consumentenbond heeft in het stuk dat ik las geadviseerd om een centraal meldpunt in te stellen. Ik krijg die phishingverzoeken ook weleens, maar ik weet niet waar ik ermee naartoe moet. Het zou goed zijn om daar een follow-up aan te geven en de daders keihard te straffen, want nu kunnen de vissers vrijuit vissen in de vijver. Die worden niet gepakt. Zo los je het volgens mij nooit op. Dan nog even over de toezichtkosten. Het volgende valt mij op. De ECB houdt toezicht op de grote banken. We hebben ESMA, die wordt voorgesorteerd om een deel van de toezichttaken over te nemen. Maar de toezichtkosten van onze nationale toezichthouders, AFM en DNB, gaan alleen maar omhoog, terwijl de helft van het toezicht Europees is uitbesteed. Ik snap dus niet dat als er taken worden uitbesteed aan Europa, aan de ECB en ESMA, deze taken dan niet weggaan bij de nationale toezichthouders waardoor de kosten voor de nationale toezichthouders omlaag kunnen. Dat is mijn vraag. Ten slotte over de aflossingsvrije hypotheken. Begreep ik net dat de ECB onze banken heeft opgelegd dat ze nog maar voor 30% aflossingsvrije hypotheken kunnen doorrollen? Dat kan ik me bijna niet voorstellen, want in het kader van de doorstroming zijn er veel oudere mensen die hun hypotheek volledig aflossingsvrij hebben. Als zij naar een kleiner huis willen, lossen ze die hypotheek af en krijgen ze er dus geen aflossingsvrije hypotheek voor terug.

De heer Tony van Dijck (PVV): Dan zeggen ze: ik blijf zitten waar ik zit, want ik ga niet verhuizen, want dan heb ik hogere maandlasten.

De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb een vraag over die 30%. Het valt mij op dat één bank, volgens mij de Rabobank, begon over die 30% en dat alle banken zijn gevolgd. Maar dat hoeven ze dus niet te doen. Een bank kan gewoon zeggen: wij hebben onze aflossingsvrije hypotheken en iemand die doorrolt naar een nieuwe hypotheek kan dat, net zoals in de huidige situatie, 50% aflossingsvrij doen. Dat is dus zo?