afca0bba-6d7a-4eb2-ac29-a6dcbc746d0f

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 861 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 december 20251. Aanleiding en achtergrond In vervolg op de berichtgeving in de Stand van de uitvoering socialezekerheid van juni1 dit jaar informeer ik uw Kamer met deze brief over destand van zaken rondom de piek in beëindigingen van Wajong-uitkeringenper 1 januari 2026. Deze beëindigingen volgen uit de bestaande wettelijkekaders en betreffen Wajonggerechtigden die na vijf jaar onafgebrokenwerken zonder voorziening ten minste 75% van het maatmaninkomenverdienen. Ik acht het van belang uw Kamer te informeren over demaatregelen die ik tref ter ondersteuning van een zorgvuldige uitvoeringmet oog voor de vaak kwetsbare mensen die het betreft.De Wajong kent het uitgangspunt dat het recht op uitkering vervalt indiende Wajonggerechtigde duurzaam in staat blijkt zelf in het levenson-derhoud te kunnen voorzien. UWV heeft vastgesteld dat vanaf 1 januari2026 naar verwachting een grote groep Wajonggerechtigden aan dezewettelijke criteria gaat voldoen. In deze gevallen eindigt het recht op deWajong-uitkering, evenals – indien van toepassing – het recht op hetgarantiebedrag. Het garantiebedrag is ingevoerd bij en in verband met deWet vereenvoudiging Wajong die op 1 januari 2021 inging. Deze wetvoegde de verschillende eerdere Wajong-regelingen (oude Wajong,Wajong 2010 en Wajong 2015) samen tot één uniform regime met als doelde regels voor jonggehandicapten te vereenvoudigen en te harmoniseren.Tegelijkertijd konden de nieuwe regels voor een groep werkende1Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 845, bijlage 1198631, p. 13/14. kst-26448-861ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8611 Wajonggerechtigden negatief uitpakken. Het garantiebedrag2 voorkwamdat werkende Wajonggerechtigden er door de nieuwe regels van de Wetvereenvoudiging Wajong er financieel op achteruit zouden gaan. Hetgarantiebedrag is aangekondigd als een tijdelijke overgangsmaatregel,maar ondanks dat mensen dit hadden kunnen weten, kunnen de gevolgenvan het wegvallen ervan toch onverwacht en aanzienlijk zijn.In verband met de invoering van de Wet vereenvoudiging Wajong heeftUWV om uitvoeringstechnische redenen vanaf 1 januari 2021 de termijnvan vijf jaar opnieuw laten aanvangen voor werkende Wajonggerech-tigden. Dit is voor hen gunstig geweest, omdat zij daardoor langer naasthun inkomen uit werk de Wajong-uitkering, en daarmee dus ook hetgarantiebedrag, behielden. Er is als gevolg daarvan per 1 januari 2026 weleen (eenmalige) piek aan beëindigingen van Wajong-uitkeringen te zien.De beëindiging van de Wajong-uitkering, en daarmee ook het garantie-bedrag, is een indicatie dat de betreffende Wajonggerechtigde duurzaamen zelfstandig participeert op de arbeidsmarkt. Dat vind ik vanuit hetperspectief van arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid eenpositieve ontwikkeling. Tegelijkertijd kan het beëindigen van het garantie-bedrag voor een deel van de Wajonggerechtigden een forse, en insommige gevallen plotselinge, terugval in inkomen betekenen. Een deelvan deze mensen was zich tot voor deze zomer van dit mogelijke verliesvan hun garantiebedrag niet voldoende bewust en/of heeft hier niet(voldoende) op geanticipeerd. UWV is daarom halverwege dit jaar gestartmet het informeren van alle werkende Wajonggerechtigden bij wie hetrecht op een Wajong-uitkering mogelijk per 1 januari 2026 eindigt.Beginnend bij de mensen voor wie dit de meeste impact kan hebben, isUWV vanaf oktober jl. bezig om alle Wajonggerechtigden die in juni enseptember jl. een brief hebben gekregen persoonlijk te bellen om de brieftoe te lichten, en na te gaan wat dit voor hen betekent. Bij een groot deelvan de Wajonggerechtigden leidt de beëindiging van het Wajong-uitkeringniet tot financiële problemen.3Uit de telefonische contacten met de Wajonggerechtigden bij wie demeeste impact wordt verwacht, blijkt het verlies van het garantiebedrageen negatieve impact te kunnen hebben op de situatie van een deel vande Wajonggerechtigden. Zo hebben mensen, mede op basis van hunWajong-uitkering ter hoogte van het garantiebedrag, een hypotheek ofeen huurovereenkomst afgesloten en dreigen zij hun huis te verliezen alshet garantiebedrag wegvalt. Het gemiddelde inkomensverlies is ongeveer€ 750 bruto per maand4. Wajonggerechtigden die zich zorgen maken,kunnen na de beoordeling door UWV, de hulp van een budgetcoach ofvan Team Geldzorgen5 van UWV krijgen. Samen kan dan worden gekekenof de inkomensachteruitgang (deels) kan worden opgevangen door hetaanvragen van inkomensafhankelijke regelingen, zoals toeslagen of hetgemeentelijke minimabeleid. Ook kunnen Wajonggerechtigden terecht op2Kortgezegd houdt het garantiebedrag het volgende in: als iemand op 1 januari 2021 al eenWajong-uitkering had én werkte (of een loongerelateerde uitkering kreeg), dan berekende UWVeenmalig hoeveel uitkering die persoon kreeg onder de oude regels. Die uitkering is hetgarantiebedrag. Iedere maand berekent UWV de uitkering op basis van de nieuwe regels envergelijkt dat met het garantiebedrag. Het hoogste bedrag wordt uitbetaald.3Het gaat hier om zogenaamde «nul-uitkeringen»: dit is een onderliggend recht op eenWajong-uitkering die vanwege de hoogte van het inkomen niet tot uitbetaling komt. Debeëindiging van een nuluitkering heeft tot gevolg dat de betrokkene niet meer in aanmerkingkomt voor de jonggehandicaptenkorting en de tegemoetkoming arbeidsongeschiktheids-wetten.4Volgens nu bekende gegevens variëren de garantiebedragen van ongeveer € 10 bruto permaand tot ongeveer € 2.200 bruto per maand.5https://www.uwv.nl/nl/geldzorgenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8612 de website van UWV voor informatie over welke voorwaarden er geldenen welke ondersteuning UWV kan bieden.Niet alleen kunnen de beëindigingen van de Wajong-uitkering een forseimpact hebben op Wajonggerechtigden die het betreft, de piek aanbeëindigingen van het garantiebedrag vormt daarnaast ook een knelpuntvoor de uitvoering.UWV heeft aangegeven dat het niet lukt om alle gevallen in één maand6 tebeoordelen, maar hiervoor meer tijd nodig te hebben. Op basis van dehuidige cijfers verwacht UWV namelijk dat vanaf 1 januari 2026 ongeveer12.500 Wajonggerechtigden aan de beëindigingsvoorwaarden zullenvoldoen en hun recht op een Wajong-uitkering zullen verliezen. Van dezegroep verliezen naar verwachting ongeveer 3.400 mensen hun Wajong-uitkering ter hoogte van het garantiebedrag. Pas ná de daadwerkelijkebeoordeling wordt duidelijk bij wie het uitkeringsrecht werkelijk eindigt.2. Zorgvuldige uitvoering Vanwege deze problemen heb ik besloten om ter ondersteuning van eenzorgvuldige uitvoering een aantal maatregelen te treffen, waarover ik u indeze brief informeer. UWV wordt hiermee in de gelegenheid gesteld debeëindiging van de Wajong-uitkeringen zorgvuldig voor te bereiden en hetwegvallen van het garantiebedrag te verzachten door individuelebegeleiding en duidelijke informatie, zodat mensen tijdig weten welkehulp en regelingen voor hen beschikbaar zijn. Daarnaast zijn de maatre-gelen erop gericht de impact van het wegvallen van het garantiebedrag inbepaalde gevallen te verzachten. Het gaat hierbij om de volgendemaatregelen.A.Ter ondersteuning van een zorgvuldige uitvoering worden Wajongge-rechtigden zo snel mogelijk geïnformeerd over het feit dat hunuitkering beëindigd wordt, maar de daadwerkelijke beëindiging vanalle uitkeringen vindt pas plaats op 1 januari 2027.B.Loonkostensubsidie, loondispensatie en beschut werk leiden niet totbeëindiging van de uitkering. Zolang een Wajonggerechtigde met dezevorm van structurele arbeidsondersteuning werkt, blijft de uitkeringdoorlopen. Dit vergt een wetswijziging.C.Het wijzigen van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswettenom de wijze waarop het maatmaninkomen voor de Wajong wordtgeïndexeerd aan te passen.Ik zal UWV vragen deze maatregelen per 1 januari 2026 uit te voeren,waarbij voor de maatregelen B en C wordt geanticipeerd op aanpassingvan regelgeving.Als gevolg van hiervan zullen minder mensen te maken krijgen met eenplotselinge beëindiging en hebben de mensen van wie de uitkering welbeëindigd wordt meer tijd om hierop te anticiperen.A. Uitstel daadwerkelijke beëindiging uitkeringen naar 1 januari 2027 Gezien de grootte van de groep en de zorgvuldigheid die ik wil betrachtenin de communicatie en ondersteuning van de Wajonggerechtigden bij wiede uitkering beëindigd gaat worden, gaat UWV met mijn instemming dedaadwerkelijke beëindiging van de uitkeringen die in 2026 beëindigd gaanworden, uitstellen tot 1 januari 2027. Het betreft hier tegenwettelijk beleiddat tijdelijk voor het jaar 2026 wordt gedoogd. Dit betekent dat UWV,zodra de Wajonggerechtigde aan de voorwaarden voldoet, deze zo6Het inkomen over januari 2026 is in de polisadministratie zichtbaar in maart 2026. UWV zou indeze maand alle uitkeringen die dan aan de beëindigingsvoorwaarden voldoen, moetenbeoordelen, en de uitkering per toekomende datum van 1 april 2026 beëindigen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8613 spoedig mogelijk zal beoordelen, informeren en de benodigde onder-steuning zal aanbieden. Gegeven de grote hoeveelheid en de zorgvul-digheid die dit kost, lukt het niet dit in één maand voor de hele groep tedoen.Om te voorkomen dat dit tot overhaaste uitvoering en/of rechtsonge-lijkheid leidt, zal de daadwerkelijke beëindiging voor alle Wajonggerech-tigden waarvan in 2026 blijkt dat ze aan de voorwaarden voldoen, pasgeëffectueerd worden per 1 januari 2027.7Ik neem deze maatregel om UWV meer tijd te gunnen de aankomendebeëindigingen voor te bereiden. Dit komt de zorgvuldigheid van hetproces ten goede. Het stelt UWV in staat om zowel de gevallen met denodige zorgvuldigheid te kunnen beoordelen als Wajonggerechtigdengedurende dit proces goed te informeren (met brieven en nabellen) eneventueel te ondersteunen (bijvoorbeeld door de inzet van een budget-coach). Hiertoe is met UWV afgesproken dat zij deze groep in 2026hierover blijft informeren en dat UWV aan hen die dat nodig hebben ofdaarom vragen passende ondersteuning biedt om zich aan te passen aanhun inkomensachteruitgang. Dit kan bijvoorbeeld door het meehelpenmet het aanvragen van fiscale toeslagen of gemeentelijk inkomensonder-steuningsbeleid. Ook voorkomt dit uitstel dat UWV de uitkeringen vanvergelijkbare mensen in verschillende maanden beëindigt, wat eenrechtsongelijkheid zou betekenen óf dat UWV de beëindigingen onderhoge druk moet doen zonder de gewenste zorgvuldigheid. Dit uitstel leidtdaarmee tot gelijke behandeling en een zorgvuldiger beëindigingsproces.Ik beschouw deze maatregel als passend, omdat zij begunstigend is voorWajonggerechtigden.Het leidt er ook toe dat Wajonggerechtigden meertijd krijgen om zich aan te passen aan de aankomende beëindigingen. DeWajonggerechtigden die hun uitkeringen dreigen te verliezen, zijn eenkwetsbare groep en de beëindiging van hun uitkeringsrecht kan een grotefinanciële impact op hen hebben. Ik acht het van belang dat er met dezegroep zorgvuldig wordt omgegaan. Alhoewel dit uitstel voor hen geenafstel van het beëindigen van hun uitkering betekent, geeft dit hen welmeer tijd om maatregelen te treffen die hun inkomensterugval zoudenkunnen verzachten. Voor deze groep kan uitstel daarmee een grootverschil maken.B. Loonkostensubsidie, loondispensatie en beschut werk leiden niet totbeëindiging van de uitkering Ik ben bezig met een (beperkte) aanpassing van de Wajong in hetwetsvoorstel «Wijziging toets op re-integratieinspanningen enWIA-voorschotregeling»8. Het betreft de onderdelen die zien op deuitbreiding van de uitzonderingen op de beëindigingsgrond met situatieswaarin sprake is van loondispensatie, loonkostensubsidie of beschutwerk9. Er wordt voorgesteld de Wajong-uitkering en daarmee ook hetgarantiebedrag te laten doorlopen als een Wajonggerechtigde met dezevormen van structurele arbeidsondersteuning werkt, ook al verdient dezepersoon na vijf jaar onafgebroken werken 75% of meer van het maatman-inkomen. Om te voorkomen dat een deel van de Wajonggerechtigden tot7Het inkomen over januari 2026 is in de polisadministratie zichtbaar in maart 2026. UWV zou deuitkering per toekomende datum van 1 april 2026 beëindigen. Deze beëindiging wordtuitgesteld naar 1 januari 2027. Dit geldt tot en met oktober 2026. Daarna geldt het reguliereproces. Als bijvoorbeeld in november 2026 wordt voldaan aan de inkomensvoorwaarde voorbeëindiging, is dit gegeven in januari 2027 beschikbaar in de polisadministratie en wordt deuitkering per 1 februari 2027 beëindigd.8Het wetsvoorstel is opengesteld geweest voor internetconsultatie: Overheid.nl | ConsultatieWetsvoorstel wijziging toets op re-integratie-inspanningen en WIA-voorschotregeling9Zie artikel III, onderdelen A en B van het wetsvoorstel.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8614 het moment van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel nadeelondervinden, stem ik er mee in dat UWV reeds vanaf 1 januari 2026handelt conform de voorgestelde wijzigingen.C. Anticiperen op maatmaninkomen geïndexeerd op basis van hetwettelijk minimumloon Verder ben ik voornemens het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheids-wetten te wijzigen. Meer specifiek gaat het om een wijziging van de wijzewaarop het maatmaninkomen voor de Wajong wordt geïndexeerd10. In dewet is opgenomen dat het Wajong-recht eindigt als de Wajonggerechtigdena vijf jaar onafgebroken werken zelfstandig ten minste 75% van hetmaatmaninkomen kan verdienen. Als iemand dus voldoende kanverdienen ten opzichte van het maatmaninkomen, dan eindigt hetWajong-recht en daarmee ook het garantiebedrag. Een juiste vaststellingvan het maatmaninkomen is dus belangrijk.Voor Wajonggerechtigden wordt het maatmaninkomen bij de start van deuitkering meestal vastgesteld op het wettelijk minimumloon (wml) per uurinclusief vakantiegeld. Na de vaststelling van het maatmaninkomen wordtdeze niet aangepast aan (de stijging van) het wml, maar volgens deCBS-index van de cao-lonen per uur. Dit is vastgelegd in het Schattingsbe-sluit arbeidsongeschiktheidswetten.De CBS-index van de cao-lonen per uur loopt de afgelopen jaren niet inpas met de indexering van het wettelijk minimumloon. Dit komt door debeleidsmatige verhoging van het wml per januari 2023 met ruim 8%.Daardoor is het wml harder gestegen dan de CBS-index van de cao-lonenper uur. Dat leidt ertoe dat een groot deel van de Wajonggerechtigdendoor indexering nu een maatmaninkomen onder het wml heeft.Dit raakt de groep Wajonggerechtigden die weliswaar 75% van het doorindexering verlaagde maatmaninkomen verdient, maar minder dan 75%van het huidige wml.11 Het ligt in de rede dat de betreffende groepWajonggerechtigden na beëindiging van hun uitkering direct omherleving zal vragen en naar verwachting weer zullen instromen. Bij eenverzoek op herleving zal beoordeeld worden of zij in staat zijn om 75% vanhet maatmaninkomen te verdienen. De verwachting is dat verzeke-ringsarts en arbeidsdeskundige zullen oordelen dat dat niet geval is. Dezebeoordeling vindt plaats binnen de kaders en richtlijnen van een sociaal-medische beoordeling, maar er blijft sprake van een zekere mate vanprofessionele zelfstandigheid. Een herlevingsaanvraag vergt veel van deWajonggerechtigde, kan stress oproepen, wat de inzetbaarheid kanbeïnvloeden, en kan leiden tot onzekerheid over het (totaal)inkomen. Ookvoor UWV leidt de beoordeling van herlevingsaanvragen tot inzet vanschaarse (sociaal-medische) uitvoeringscapaciteit.Ik wil daarom in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswettenaanpassen en regelen dat voor de Wajong het maatmanloon op het wmlwordt vastgesteld, als de uitkomst van de indexering van hetmaatmanloon op basis van de CBS-index voor cao-lonen onder wmlterecht komt. Dit zal aan uw Kamer worden voorgelegd via een voorhang-procedure. Vooruitlopend op de wijziging van het Schattingsbesluit, sta ikUWV toe op deze uitvoering reeds te anticiperen. Inschatting is dat bij10Zie artikel 8 van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.11Stel: het door indexering verlaagde maatmanloon bedraagt 95% wml. De uitkering dient teworden beëindigd als het inkomen (75%x95%=) 71,25% wml bedraagt. Degenen die meerverdienen dan 75% wml worden niet geraakt door een verlaagd maatmaninkomen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8615 ongeveer 5% van de Wajonggerechtigden in de piek van beëindigingen deuitkering niet beëindigd wordt.3. Tot slot Met de maatregelen waarover ik u in deze brief informeer, hoop ik ervoorte zorgen dat deze beëindigingen op een zorgvuldige manier afgehandeldworden en mensen daarbij de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.Hoewel het altijd de bedoeling is geweest dat het garantiebedrag op eengegeven moment beëindigd zou worden en het een goed teken is datzoveel mensen met een Wajong-uitkering hun eigen inkomen zijn gaanverdienen, begrijp ik dat het wegvallen van dit bedrag een grote impactop mensen kan hebben. Om die reden zal ik, in samenwerking met UWV,de afhandeling van de beëindiging van de Wajong-uitkeringennauwlettend in de gaten houden en uw Kamer hierover periodiekinformeren via de Stand van de Uitvoering sociale zekerheid.In verband met mijn voornemen toe te staan dat UWV vanaf 1 januari2026 handelt conform de in deze brief opgenomen maatregelen, stuur ikeen afschrift van deze brief naar de Eerste Kamer.Afsluitend meld ik dat de Periodieke Evaluatie van de Wajong niet eind2025, maar waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2026 met u gedeeldzal worden, omdat de eerder toegezegde toezending hiervan eind 2025onhaalbaar is gebleken. Er is vertraging opgetreden door de inzet vancapaciteit ten behoeve van de uitwerking van de in deze brief opgenomenmaatregelen.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8616