Ranjith Clemminck

Regio's en grensoverschrijdende samenwerking

De heer Clemminck (JA21): Ik ga toch een beetje door op dit punt, want wat een gemiste kans. Wat een gemiste kans van het CDA om bij de coalitieonderhandelingen te regelen dat regio's en gemeentes structureel over voldoende middelen beschikken. Ik hoor op zichzelf een intrinsieke motivatie bij de collega van het CDA om wat te doen aan de regio, te investeren in de regio en ook om de investeringslogica te veranderen. Daar ben ik het helemaal mee eens en daar ga ik straks ook nog iets over zeggen. Maar de koek moet ook gewoon groter worden. Er moeten structureel meer middelen naar de regio en de gemeente. Het CDA zat toch echt aan die onderhandelingstafel en mijn collega Tseggai niet, en ik ook niet. Dus waarom heeft het CDA dat niet geregeld en houdt u nu dit betoog? Wat gaat u dan in ieder geval de komende tijd doen?

De heer Clemminck (JA21): Mag ik dan toch aannemen dat het CDA tijdens de onderhandelingen op z'n minst heeft geprobeerd om structurele middelen naar de regio en de gemeenten te krijgen?

De heer Clemminck (JA21): Dank u wel, voorzitter. De kern van het debat is de vraag of het Rijk gemeenten nu eindelijk voldoende en structureel gaat financieren voor de taken en verantwoordelijkheden die ze hebben. Daar kan geen regiodeal, geen nationaal programma en geen gebiedsgerichte aanpak tegenop. Is de minister het eens met deze stelling? Daarbij hoort ook een andere investeringslogica van het Rijk — we hadden het daar al even over — conform het rapport Elke regio telt!. Tot nu toe is het "massa is kassa" in Den Haag. Die logica zien we bij regelingen rondom de MIRT-systematiek, maar bijvoorbeeld ook bij onderwijshuisvesting. Laat ik meteen maar kleur bekennen: JA21 staat voor voldoende en structurele financiering van gemeenten via het Gemeentefonds. We moeten af van beautycontests zoals de regiodeals, waarop consultantsbureaus vooral lekker binnenlopen. We moeten af van structurele taken met tijdelijke financiering, zoals bij de RES'en. We moeten ook af van bureaucratie via de SPUK-middelen zoals we die nu kennen. Veel loopt via verschillende ministeries. Voelt de minister zich coördinator voor gemeenten en de regio? Heeft de minister voldoende overzicht om de opeenstapeling van beleid, programma's en investeringsbudgetten te kunnen duiden? Voorzitter. Investeren in gemeenten en regio's vraagt om andere keuzes, want het geld is er. Misschien is er wat minder na het onzinnige klimaatbeleid — een suggestie. Er zou ook minder kunnen gaan naar ontwikkelingshulp ergens ver weg en er zou meer aan hulp kunnen worden gedaan bij ontwikkeling in onze eigen regio. Het gevolg van dit alles is de erosie van de lokale democratie. Gemeenten moeten opschalen in anonieme constructen als Wijdemeren, Land van Cuijk of Súdwest-Fryslân en kiezen steeds vaker voor regionale samenwerking. Hoe kijkt de minister aan tegen regionale samenwerking in relatie tot de lokale democratie? Ziet de minister een verband tussen het opschalen van gemeenten en regionalisering, en het eroderen van wat het CDA zo mooi duidt als "het democratische ethos van burgers", oftewel het vertrouwen en het meedoen in onze democratie? Voorzitter. Dan het Nationaal Programma Vitale Regio's. Is het verstandig om te starten met een dergelijk programma met een tijdelijk werkbudget en de opdracht om een strategische uitvoeringsagenda op te stellen zonder dat er zicht is op structurele middelen? In Den Haag is dit natuurlijk een manier van werken, een soort sluimertactiek: als je het eerste maar doet, volgt het andere. Ik ga de minister nu natuurlijk niet vragen om dat te regelen, want daar gaan we later wel over in debat. Maar kan de minister op z'n minst een soort routeplan geven voor hoe hij wil omgaan met deze eerste inzichten als het gaat om de rekening naar aanleiding van het Nationaal Programma Vitale Regio's? Kunnen we dan wellicht iets verwachten in de aankomende Voorjaarsnota? Ik geloof dat die aankomende vrijdag al verschijnt, dus dat lijkt mij kort dag, maar wie weet. Voorzitter. Dan de nieuwe voortgangsrapportage Wind in de zeilen. Dit compensatiepakket heeft een duidelijke achtergrond. Zeeland werd destijds hard gepasseerd bij de marinierskazerne. Dat vertrouwen moet worden hersteld. Voor JA21 is het helder: afspraak is afspraak. Wat met Zeeland is overeengekomen, moet onverkort worden nagekomen. Daarom zullen we scherp toezien op de voortgang, de uitvoering en de realisatie van alle fiches in het pakket. Voorzitter. Ten slotte nog de verdeling van de rijksdiensten in Nederland. Welke strategie zit hierachter in relatie tot dit onderwerp? In de Kamerbrief van 19 december in reactie op de motie van het lid Wijen-Nass stelt de minister dat het kabinet geen invloed heeft op de locatiekeuze van zbo's. In dit geval ging het over het CBR. Moet ik dit lezen als een feitelijke constatering van het huidige beleid of ziet de minister nog mogelijkheden om in de toekomst wel te kunnen sturen op de locatiekeuze van het zbo? Wat JA21 betreft is dat een gewenste situatie. Voorzitter, tot zover. Dank u wel.

De heer Clemminck (JA21): Ik hoor de collega van de VVD zeggen dat hij heel veel gemeenschapszin ziet in de regio. Ik vraag mij toch af hoe hij kijkt naar de opschaling van gemeenten, met de fusies, herindelingen et cetera?

De heer Clemminck (JA21): Ik moest nog even kauwen op de snelle woorden van de minister over de financiële kant van de zaak. Voordat ik het wist, was hij al bij het volgende punt. Aan verschillende tafels wordt nu natuurlijk aan investeringsagenda's en uitvoeringsagenda's gewerkt. Dat is bijvoorbeeld zo bij het Nationaal Programma Vitale Regio's, maar ook bij NOVEX-gebieden. Dat is vaak in opdracht van en in samenwerking met het Rijk, weliswaar met verschillende departementen. We gaan er allemaal van uit dat daar dus een investeringsbetoog uit gaat komen. Het Rijk vraagt aan regio's om met uitvoeringsagenda's te komen. Dan kun je ervan uitgaan dat er een prijskaartje gaat komen. Maar als ik de minister nu hoor, denk ik: waarom hebben we die exercitie eigenlijk nog, als er eigenlijk geen middelen zijn? Moeten we niet gewoon eerlijk zijn? Waarom zetten we nog die stap naar de uitvoeringsagenda? Moet het verhaal dan niet zijn: jongens, het geld is op? Waarom doen we dit eigenlijk nog?

De heer Clemminck (JA21): Een verduidelijkende vraag. Als de minister namelijk zegt "in dit coalitieakkoord", dan heeft hij het dus niet alleen over de volgende jaarschijf en de Voorjaarsnota; dan heeft hij het dus over een langjarige financiële plaat. Op het moment dat de minister zegt dat er geen geld en middelen in het coalitieakkoord zitten, betekent dat dan dat er in de vier jaar van deze Kamer dus geen middelen zijn voor dit soort programma's?

De heer Clemminck (JA21): Dat is de laatste op dit punt, hoor, voorzitter. Dank. Ik denk dat het goed is dat de minister eerlijk is en gewoon eerlijk vertelt dat dit er niet op korte termijn aan zit te komen. Ik denk dat we ook nog wel begrijpen hoe dat dan werkt. De vraag is dan natuurlijk wel of dat er op een ander moment nog gaat komen. Wil de minister dan ook eerlijk zijn over het feit dat het uiteindelijk ook op de wat langere termijn politieke keuzes zijn? Het is niet zozeer dat de middelen er niet zijn op de rijksbegroting op de langere termijn. Ik ga even verder dan één jaarschijf. Die middelen zijn er wel. De vraag is even of we de politieke keus willen maken om het daaraan uit te geven.

De heer Clemminck (JA21): Dat was een beetje gemeen, voorzitter. Ik ben overigens katholiek, dus ik denk dat ik iets optimistischer naar de wereld kijk dan deze minister. Uiteraard zijn het politieke keuzes. Ik ga er niet van uit dat de politieke keuzes die JA21 wil maken, altijd de politieke keuzes zijn die deze minister maakt. Dat is helemaal niet erg, maar dan ga ik er wel van uit dat de minister zelf met een voorstel komt. Hij wil voorstellen om tot die structurele middelen te komen. Dan kan ik reageren.

De heer Clemminck (JA21): Is de minister het met mij eens dat er op dit moment een disbalans is tussen de structurele taken van gemeenten en hetgeen waarin het Gemeentefonds voorziet?

De heer Clemminck (JA21): Dank u wel, voorzitter. We hebben weer een voorzitter, nadat we hem net even kwijt waren. Dat maakt niet zo veel uit. Dank aan de minister. Ik heb het idee dat ik de minister al heel goed ken na vandaag. Gaat hij straks ook naar de borrel? Ja, heel fijn! Nou, dan doen we dat ook maar! De snelheid en de manier van antwoorden bevallen me wel, dus dank aan de minister. Ik kijk heel erg uit naar de brief die onder andere gaat over de investeringen en de middelen. Ik wil de minister nogmaals op het hart drukken om heel concreet met voorstellen te komen en met ons deelt waar hij de middelen vandaan haalt en de dekking zoekt. Op die manier kunnen we zorgen voor structurele middelen voor de programma's en het Gemeentefonds. Ik kijk daarnaar uit. Het klopt inderdaad dat er veel vragen zijn gesteld en dat er veel antwoorden zijn gegeven, maar er zijn nog veel meer vragen dan antwoorden. Volgens mij hebben we daarvoor de komende tijd nog genoeg debatten op de agenda staan.