Bente Becker

Initiatiefnota van het lid Dobbe over de zorg voor slachtoffers van seksueel geweld

Mevrouw Becker (VVD): Dank u wel, voorzitter. Meer dan de helft van de vrouwen en 19% van de mannen heeft ooit te maken gehad met seksueel geweld of grensoverschrijdend gedrag. Volgens cijfers van het Centrum Seksueel Geweld zijn er ieder jaar weer 100.000 nieuwe slachtoffers. Als je slachtoffer bent van seksueel geweld, dan heeft dat een enorme impact, vaak levenslang. De eerste reactie van veel slachtoffers is lang niet altijd om hulp te vragen of om aangifte te doen, maar juist om te proberen te vergeten, weg te stoppen en door te gaan. Als een slachtoffer dan wél de enorme stap zet om hulp te zoeken, is het belangrijk dat die hulp er ook echt is. Het is belangrijk dat je niet aanloopt tegen bureaucratie, vooroordelen, twintig keer je verhaal moeten vertellen of victimblaming. "Waarom fietste je daar dan ook?" "Waarom droeg je zo'n strakke jurk?" "Heb je zelf geen aanleiding gegeven?" Vorige week nog riep de Delftse burgemeester meisjes en vrouwen op niet langer alleen te fietsen, na een vreselijke aanranding in zijn stad. Het is ongetwijfeld goedbedoeld, maar het is een verkeerde omdraaiing. Zijn mevrouw Dobbe en de minister het met de VVD eens dat de overheid mensen moet beschermen tegen roofdieren op straat of achter de voordeur die denken zich aan ze te mogen vergrijpen, en dat de overheid dus moet zorgen voor cameratoezicht, genoeg boa's, lik-op-stukbeleid en bestraffing, en niet slachtoffers moet vragen hun gedrag aan te passen? Voorzitter. Slachtoffers van seksueel geweld verdienen een overheid die actie onderneemt. Daarom dank ik mevrouw Dobbe voor deze initiatiefnota en voor het vanuit deze Kamer structureel laten zien dat wij dit onderwerp belangrijk vinden en niet loslaten. Zij doet een groot aantal voorstellen om slachtoffers van seksueel geweld beter te helpen. Ik zou mevrouw Dobbe willen vragen hoe zij aankijkt tegen de vorige week gepresenteerde begroting, waarin het kabinet voor een deel van de zaken die mevrouw Dobbe voorstelt, nu ook extra geld uittrekt, zoals de vrouwenopvang en de Centra Seksueel Geweld. De VVD vindt dit goed nieuws. Ik zou echter ook aan het kabinet willen vragen hoe het ervoor gaat zorgen dat dit geld goed terechtkomt. Kunnen we vóór de begroting VWS een planning en onderverdeling ontvangen? Hoe kijken initiatiefnemer en kabinet aan tegen de oproep van het Fonds Slachtofferhulp en het CSG voor meer eenduidige financiering, ook naar de toekomst toe, zodat alle slachtoffers altijd en overal even goed geholpen worden? Voorzitter. De VVD stond aan de wieg van de nieuwe zedenwet. Daardoor hoef je als slachtoffer van seksueel geweld niet altijd dwang te bewijzen, maar is een en ander meer afhankelijk gesteld van consent. Met die verbetering en de toenemende bewustwording, mede dankzij het goede werk van regeringscommissaris Mariëtte Hamer, melden zich meer slachtoffers bij de politie, bij hulpverleners en bij de Centra Seksueel Geweld. Kan het kabinet inzicht geven in de cijfers van het aantal meldingen en aangiftes? Is het kabinet bereid het werk van de regeringscommissaris te borgen, niet alleen door er in een aantal korte zinnen in de Emancipatienota lessen uit te trekken, maar ook echt breder in het werk van VWS en JenV? Is het kabinet bereid serieus werk te maken van het beter opvolgen van meldingen en aangiftes door sowieso in opleidingen van medewerkers in de zorg en bij de politie aandacht te besteden aan het herkennen en opvolgen van seksueel geweld? We hadden het daar net al over. Als slachtoffer van seksueel geweld — ik ben dat zeer met mevrouw Coenradie eens — zou je niet iedere keer opnieuw je verhaal moeten hoeven te vertellen of te maken moeten krijgen met vooroordelen of willekeur. Ondanks de inzet van veel goede zedenrechercheurs en politieagenten zijn er te veel situaties waarbij dat wel gebeurt. Ik werd onlangs benaderd door een dame die zelf slachtoffer werd van seksueel geweld en stalking. Zij kreeg, toen ze dat meldde, te maken met ontmoediging, vooroordelen, onjuiste juridische informatie en inconsistente informatie, en zelfs de vraag of ze zelf niet toch bepaalde gevoelens had voor de persoon tegen wie ze aangifte deed. Ook kreeg zij herhaaldelijk opmerkingen dat de politie hier eigenlijk te druk voor was en was er aanvankelijk zelfs weigering om de aangifte op te nemen. Ze bracht deze ervaringen in kaart, legde ze naast wetenschappelijk onderzoek en CBS-data, en zette ze om in een goed idee: een uniforme digitale intake voor slachtoffers van seksueel geweld. Haar vraag is of hier ergens, bijvoorbeeld bij de politie Amsterdam, een pilot mee gedraaid zou kunnen worden. Is het kabinet bereid hiernaar te kijken en met haar in overleg te gaan? Het is mijn ervaring, ook in de strijd tegen femicide, dat het luisteren naar nabestaanden en slachtoffers zelf de weg is naar de beste oplossingen. Hoe kijken initiatiefnemer en kabinet verder aan tegen het toenemende online seksueel geweld, zoals meiden en vrouwen die te maken krijgen met deepfakeporno en wraakporno, en vrouwen die gedrogeerd en verkracht worden om beelden daarvan, zelfs door hun eigen partners, online gedeeld te zien worden? Hoe staat het met de verkenning die het kabinet mij toezegde om dit als georganiseerde misdaad te kwalificeren, zoals advocaat Richard Korver onlangs ook bepleitte? Hoe staat het met de uitvoering van mijn motie van een jaar geleden waarin is verzocht in kaart te brengen welke privacyregels gegevensdeling om vrouwen veiliger te kunnen houden in de weg staan? Hoe kunnen slachtoffers van onlinegeweld in de toekomst terecht bij Offlimits? Hoe zit het met de financiering hiervan in de toekomst? Tot slot. Is het kabinet bereid om met spoed het actieplan stop geweld tegen vrouwen uit te voeren? Ik zou heel graag binnen een maand concrete plannen ontvangen inzake alle wetten, het geld en de acties uit het coalitieakkoord op dit vlak, zoals: Clare's Law, het strafbaar stellen van psychisch geweld, het uitrollen van een elektronisch device, een inventarisatie van privacyregelgeving, het eerder kunnen inzetten van preventieve gerechtelijke dwangbevelen zoals huisverboden en omgevingsverboden en het aanpakken van eergerelateerd geweld en genitale verminking. Voorzitter. Heel veel van wat we hier bespreken, hebben we allang met elkaar afgesproken; daarvoor is een brede meerderheid, van links tot rechts. Laat ik zeggen dat dat in deze politieke constellatie en in deze tijden een vrij unieke situatie is. Laten we dus niet weer een jaar verliezen doordat een nieuwe nationale coördinator eerst een eigen plan gaat maken. De plannen staan op papier. Het draait nu om de uitvoering. De slachtoffers verdienen niet alleen onze steun in woorden; zij verdienen actie in daden. Ik roep het kabinet op om snel aan de slag te gaan.

Mevrouw Becker (VVD): Ik denk dat het ontzettend belangrijk is dat slachtoffers van seksueel geweld goed geholpen worden en dat er zo weinig mogelijk drempels zijn om melding te doen. Ik heb ook gelezen wat er is gezegd over de gehouden pilot rondom het eigen risico, waar het kabinet naar verwijst. Daaruit blijkt dat het eigen risico slachtoffers niet in de weg staat, maar dat er wel heel veel andere drempels zijn zoals schaamte, van het kastje naar de muur gestuurd worden en bureaucratie. In een enkel geval kunnen de kosten wel de laatste druppel zijn die de emmer doet overlopen, waardoor men uiteindelijk geen hulp zoekt. Als we het eigen risico in de toekomst gaan omvormen, ook met tranchering, dan ben je niet in één keer je hele eigen risico kwijt als je gebruikmaakt van hulp. Ik hoop dat dat die financiële drempel omlaag brengt. Tegelijkertijd ben ik gevoelig voor wat het kabinet zegt: het is de vraag hoe rechtvaardig is het om het eigen risico weg te nemen voor deze doelgroep, maar niet voor heel veel andere doelgroepen die er ook niks aan kunnen doen dat ze ziek zijn of iets meemaken. Hoezeer ik ook waardeer wat mevrouw Dobbe allemaal op papier heeft gezet, ik ben het op dit terrein dus niet met haar eens.

Mevrouw Becker (VVD): Ik denk dat mevrouw Beckerman terecht zegt dat de VVD en de SP gewoon principieel verschillend kijken naar het instrument eigen risico. De SP ziet dat als een boete op wat je overkomt, als een boete op ziek zijn of, zoals in dit geval, te maken hebben met seksueel geweld, en zegt daarom dat we dat eigen risico helemaal moeten afschaffen. Zij zegt daar niet altijd bij dat, als we dat doen, de samenleving die kosten dan op een andere manier zal moeten dragen en de zorgpremie daardoor enorm omhoog zal gaan, ook voor deze doelgroep. We denken daar dus inderdaad verschillend over. Ik snap ook dat je als SP, als je hier principieel tegen bent, zegt dat je het ook voor deze doelgroep wilt afschaffen. De VVD wil het niet afschaffen, maar wij zijn er wel gevoelig voor om soms naar specifieke doelgroepen te kijken. Zo heb ik eerder ook een motie van mevrouw Dobbe gesteund om te kijken wat we kunnen doen voor mensen die te maken hebben met een hersteloperatie voor genitale verminking. Daarvoor loopt op dit moment ook een pilot. Ik vind het namelijk belangrijk dat het bijdraagt aan het gedragseffect, dat mensen zich in de toekomst wel melden terwijl ze dat eerder niet deden. Mevrouw Dobbe zegt dat je misschien moet kijken of je de steekproef goed gedaan hebt — daar sta ik zeer voor open — maar de pilots die we tot nu toe hebben, wijzen niet uit dat een financiële drempel doorslaggevend is. Dan doe ik liever twintig andere voorstellen, zoals ik net gedaan heb, om al die andere drempels voor slachtoffers weg te nemen. Daarbij trekken wij aan hetzelfde eind van het touw.

Mevrouw Becker (VVD): Dank aan mevrouw Paulusma voor haar inbreng. Onze partijen werken op zeer veel terreinen samen, ook om op te komen tegen geweld tegen vrouwen, tegen iedereen eigenlijk. Zeker als het gaat over seksueel geweld zijn we het over heel veel zaken eens en doen we ook samen voorstellen. Dat is ontzettend fijn. Eén ding waar we in het verleden af en toe tegenaan liepen en waar we dan verschillend over dachten, is de mate waarin je zou kunnen ingrijpen als het bijvoorbeeld gaat over online seksueel geweld. Het werd net ook al genoemd door mevrouw Armut en ik heb er in mijn eigen inbreng ook wat over gezegd. Het gaat over mannen die een vrouw drogeren en beelden daarvan online delen in besloten appgroepen, maar het gaat natuurlijk ook over kinderporno en over andere verschrikkelijke zaken online. De VVD is van mening dat we dit echt zouden moeten gaan zien en behandelen als georganiseerd geweld. Daardoor krijg je meer bevoegdheden om bijvoorbeeld mee te kijken in die besloten appgroepen en zou je ook eerder zaken offline kunnen halen. Nu weet ik dat dat voor D66 af en toe een dilemma is als het gaat over privacy. We hebben wel samen een motie ingediend die zegt: ga nou eens kijken waar privacyregelgeving echt in de weg staat om vrouwenveiligheid te kunnen bevorderen. Is D66 bereid om ook hiernaar te kijken en een stap te zetten in het belang van het kunnen ingrijpen bij dit soort verschrikkelijke praktijken?

Mevrouw Becker (VVD): Ik wil mevrouw Dobbe ten eerste danken voor dat antwoord. Is zij ook bereid om eigenlijk samen met mij aan het kabinet te vragen om hierover continu in gesprek te zijn met de slachtoffers? Mijn ervaring — dat zei ik ook al in mijn inbreng — bij bijvoorbeeld vrouwenveiligheid of het aanpakken van femicide is namelijk dat juist de nabestaanden en de slachtoffers, die heel goed weten waar ze tegen aanlopen en waar ze mee te maken krijgen, de beste ideeën hebben voor hoe het in de praktijk beter zou kunnen. Ik noemde het voorbeeld van de dame die mij benaderd heeft en zei: eigenlijk zou je de politie een tool in handen moeten geven die meer gestandaardiseerd willekeur voorkomt, gekke vragen voorkomt, victimblaming voorkomt. Zouden wij dat niet samen, van links tot rechts, bij het kabinet neer moeten leggen als opdracht?

De voorzitter: Ik dank mevrouw Paulusma voor het voorzitterschap tot nu toe. Bij dezen neem ik het over. Ik kijk even naar de minister om te zien of zij haar beantwoording kan vervolgen. Dat is het geval. Gaat uw gang.

De voorzitter: Ik zie dat dat een vraag oproept bij mevrouw Van Meetelen.

De voorzitter: De minister vervolgt haar betoog.

De voorzitter: Heel even, één seconde, minister. Ik zie dat mevrouw Vliegenthart nog een vraag heeft over het vorige punt. Gaat uw gang.

De voorzitter: Mevrouw Vliegenthart, in tweede instantie.

De voorzitter: Dank u wel, minister. U bent hiermee aan het einde gekomen van dit blokje, dus dan gaan we nu een aantal interrupties krijgen. Ik wil voor het vervolg van deze termijn afspreken dat de minister bij haar volgende blokjes — dat zijn er nog twee — eerst de vragen beantwoordt en dat we daarna inventariseren of er nog vragen of interrupties zijn. Dit debat staat tot uiterlijk 17.00 uur gepland en we hebben ook nog een tweede termijn met elkaar.

De voorzitter: Uw vraag is helder.

De voorzitter: De laatste vraag van mevrouw Beckerman, in herhaling op dit punt, want er zijn ook nog een aantal andere interrupties.

De voorzitter: Ik kijk even rond. Zijn er nog vragen of interrupties in dit blokje? Mevrouw Van Meetelen? Nee. Dan vervolgt de minister haar betoog met het derde blokje, en dat is justitie.

De voorzitter: Was dit het einde van het blokje? Ja. Dan kijk ik even of de Kamerleden nog vragen hebben.

De voorzitter: Heel kort, mevrouw Armut.

De voorzitter: En dat brengt ons … O, mevrouw Van Meetelen nog op dit blokje, kort.

De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn wij aangekomen bij het blokje overig.

De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik of er echt noodzakelijke vragen zijn, want om 17.00 uur begint er een volgend debat in deze zaal. Ik vraag mevrouw Vliegenthart dus om het heel kort te doen.

De voorzitter: Dank aan de minister. Dat brengt ons bij de tweede termijn van de Kamer. Daarvoor geef ik mevrouw Beckerman het woord.

De voorzitter: Dank u wel. Terwijl mevrouw Beckerman een glaasje water neemt, gaan we naar mevrouw Vliegenthart.

Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Wiersma.

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Armut had al beloofd af te zien van haar tweede termijn. Dan gaan we naar mevrouw Van Meetelen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik kort het voorzitterschap over aan mevrouw Beckerman.

Mevrouw Becker (VVD): Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik even naar de kant van de minister om te zien hoelang er geschorst moet worden. Tien minuten. Dat gaat wel betekenen dat wij enkel nog heel kort een vraag kunnen stellen over de beantwoording, want dan hebben we daarna nog maar tien minuten, en ik gun mevrouw Dobbe het laatste woord. Om 16.50 uur zijn we hier weer terug met elkaar.

De voorzitter: Welkom terug bij de tweede termijn van de zijde van het kabinet. Ik wil de minister graag het woord geven voor haar advisering over de moties. We beginnen bij de eerste motie.

De voorzitter: Eén seconde. Er is daar een korte vraag over van mevrouw Vliegenthart.

De voorzitter: De motie heeft dus het oordeel overbodig gekregen. Is dat voor mevrouw Vliegenthart nog aanleiding om haar motie … Nee, zij wil 'm in stemming brengen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik even naar de zijde van de Kamer. Daar zijn geen vragen meer. Ik geef het woord voor de tweede termijn aan de initiatiefnemer, mevrouw Dobbe.

De voorzitter: Grote dank aan mevrouw Dobbe. De voorzitter die dit debat begon, zei vanmiddag dat het ergens toch teleurstellend is dat er bij zo'n belangrijk onderwerp alleen maar vrouwen van alle partijen komen, maar ik denk dat we vandaag met al die vrouwen van al die partijen hebben laten zien dat we dit onderwerp ontzettend serieus nemen en dat we er ook kwaliteit op leveren. Daarmee zeer veel dank aan mevrouw Dobbe dat zij ons in die gelegenheid heeft gesteld. In mijn rol als voorzitter wil ik dan zeggen dat wij aan het einde zijn gekomen van de behandeling van deze initiatiefnota. Dank aan alle leden voor hun inbreng en hun aanwezigheid. Mevrouw Dobbe, maar ook haar ondersteuning, ontzettend veel dank voor de verdediging, de uitleg en de reactie op alle inbrengen. Natuurlijk zeer veel dank aan de minister en haar ondersteuning voor de beantwoording van de vragen. Ik wil ook de mensen danken die vandaag op de publieke tribune zaten en die thuis hebben meegekeken. Voor de helderheid: we stemmen dinsdag 29 september aanstaande over de zojuist ingediende moties. Ik wens u allen verder een prettige avond. Wel thuis.