Dion Huidekooper

Leefomgeving

De heer Huidekooper (D66): Mevrouw Zalinyan pleitte voor een lozingsverbod voor pfas. Dat snap ik heel erg goed. Ik ben benieuwd naar het volgende. We hebben een brief gekregen van de minister van IenW, waarin hij aangeeft dat een volledig lozingsverbod problemen zou opleveren voor de drinkwaterwinning en voor grondverzet. Dat lijkt mij iets wat we niet zomaar aan de kant kunnen schuiven. Ik ben benieuwd hoe mevrouw Zalinyan dat ziet en of zij een weg ziet om die risico's te mitigeren die ik nog niet heb ontdekt.

De heer Huidekooper (D66): Ik denk dat het geen geheim is dat de BBB normaal gesproken geen groot fan van windmolens is. Ik hoorde een oproep voor duidelijke metingen en een oproep voor de bescherming van omwonenden. Mijn vraag aan mevrouw Wiersma is: vind ik haar dan ook aan mijn zijde als het gaat om de gezondheidseffecten en de risico's van zware industrie en de luchtvaart?

De heer Huidekooper (D66): Dank, voorzitter. Wat D66 betreft verdient iedere Nederlander het om gezond 90 te kunnen worden. Je postcode mag niet je levensverwachting bepalen, maar vandaag de dag hangen de kansen rondom levensverwachting en gezondheid toch nog af van de plek waar je woont. Kijk naar de cijfers: wie met schone lucht opgroeit leeft gemiddeld ruim een jaar langer in goede gezondheid dan iemand die langs een drukke stadsboulevard woont. Driekwart van de ziektelast veroorzaakt door milieu komt door vervuilde lucht. Daarmee verliezen we onnodig vele gezonde levensjaren. Voor D66 telt maximale gezondheidswinst. Daarom is het goed dat het doel uit het Schone Lucht Akkoord, 50% gezondheidswinst in 2030, haalbaar is. Maar daarin wordt ook gesteld dat rond specifieke gebieden, zoals de IJmond, Rijnmond en Schiphol, aanvullende maatregelen nodig zijn. Welke maatregelen zijn in beeld om de luchtkwaliteit rond de plekken waar dat nou juist het hardst nodig is te verbeteren, zoals rond industrieclusters en drukke snelwegen? De vraag achter de vraag is natuurlijk: wanneer kunnen de mensen die toevallig op deze postcodes wonen hun gezondheidswinst inboeken? Graag een reactie van de staatssecretaris. Voorzitter. Schone lucht is één, maar gezond oud worden vraagt ook om gezond water en een gezonde bodem. Het RIVM had hierover goed en alarmerend nieuws tegelijkertijd. Het goede nieuws: ons beleid werkt. Omdat we specifieke stoffen als pfas en pfoa in Europa hebben verboden, daalt de pfas-waarde in ons bloed. Het alarmerende is echter dat 71% van de Nederlanders nog steeds te veel van deze troep in het lichaam heeft. De opdracht uit het coalitieakkoord is daarom helder: doorpakken bij de bron. Ik ben verheugd dat de staatssecretaris gehoor heeft gegeven aan mijn oproep om te komen tot een pfas-innovatieagenda, gekoppeld aan het fonds van Wennink. Dat is een aanpak die ik als D66'er van harte ondersteun: gezondheidswinst boeken door ons bedrijfsleven aan te jagen om te komen met pfas-vrije alternatieven. Toch nog een vraag daarover. Welke concrete stappen zet de staatssecretaris daarnaast om consumenten actief te wijzen op pfas-vrije alternatieven, zodat zij ook bewuste keuzes kunnen maken? Het allerbelangrijkste blijft echter: het probleem aanpakken bij de bron. Daarover heb ik wel een zorg. Een aantal collega's refereerde er ook al aan: we zien dat in Brussel de uitzonderingsverzoeken vanuit de industrie zich opstapelen. Hoe borgt de staatssecretaris dat ons Europees restrictieverbod niet verwatert tot een gatenkaas? Ik hoor graag een reactie. Ook is de toegezegde Kamerbrief over het lozingsverbod verschoven naar het najaar. Wat is hiervoor de reden? Wanneer ontvangen we deze precies?

De heer Huidekooper (D66): Dank voor de vraag, zeg ik in de richting van mevrouw Zalinyan. Het is heel moeilijk om daar een generiek antwoord op te geven. Dit is echt een enorm groot restrictieverbod; er is keihard aan gewerkt en er vallen duizenden stoffen onder. Als we dat verbod over de streep kunnen trekken, is dat dus winst. Dat betekent dat we ook de vervuiling die nog door toedoen van andere landen in ons water terechtkomt grotendeels kunnen stoppen. Deel ik de zorg die mevrouw Zalinyan hier op tafel legt over het aantal uitzonderingen? Absoluut. Ik hoop ook dat we het zo beperkt mogelijk kunnen houden, maar ik ga niet speculeren over een hypothetische grens. Het is natuurlijk heel moeilijk om zo'n grens aan te geven.

De heer Huidekooper (D66): Ik was aangekomen bij windenergie op land. Wie schone lucht wil, moet immers ook af van fossiele verbranding. Vijf jaar ...

De heer Huidekooper (D66): Ik denk dat ik iets optimistischer ben dan het lid Kostić. Ik heb die zorgen over de uitzonderingen ook, hè? Vandaar ook mijn vragen aan de staatssecretaris, maar ik denk dat dit verbod een heel groot verschil kan maken. Daarom ben ik er grotendeels positief over. Ik heb echter ook zorgen over de uitzonderingen, daarom mijn vragen aan de staatssecretaris. Ik ben het met het lid Kostić eens, we moeten werken aan een Europees verbod, maar dat is geen excuus om nationaal op onze handen te gaan zitten. Daarom hebben we in het coalitieakkoord ook goede afspraken gemaakt: over een lozingsverbod en over het opschalen van pfas-vrije alternatieven. Mijn bijdrage vandaag gaat ook over het aanjagen van de uitvoering daarvan.

De heer Huidekooper (D66): In mijn beleving heb ik het antwoord net al gegeven. Ik wil dat we fanatiek door blijven werken aan een Europees verbod, dat we zo veel mogelijk ambities overeind houden. Ook hebben we in het coalitieakkoord goede afspraken gemaakt over nationale maatregelen daarnaast. Die zaken samen gaan een groot verschil maken. Laten we zorgen voor een snelle uitvoering.

De heer Huidekooper (D66): Ik wilde nog aan mijn blokje over windturbines beginnen, maar dan vooruitlopend daarop alvast een antwoord op deze vraag. Ik denk dat het geen geheim is dat de PVV en D66 een hele andere analyse hebben van klimaatverandering en wat ervoor nodig is om dat probleem aan te pakken. Dat is één. Ik voeg daar nog aan toe dat wij niet blind zijn voor eventuele hinder die omwonenden kunnen ervaren. Daarom heeft D66 ook altijd gepleit voor normen voor geluid en slagschaduw. Dat zijn namelijk zaken waarvan mensen hinder ondervinden. Voer dan ook normen in die omwonenden daartegen beschermen, zou ik zeggen. Daar laat ik het graag bij.

De heer Huidekooper (D66): En dan zou ik toch even bloot willen leggen dat dit wel een patroon is dat ik vaker zie bij de PVV. De heer Jansen noemt een lijstje experts — ik heb het lijstje niet gezien — die ongetwijfeld hem welgevallige standpunten innemen. Ik baseer me op de wetenschap en ook op de inzichten die het kabinet hierover deelt, en daaruit blijkt toch echt iets anders.

De heer Huidekooper (D66): Vijf jaar na het Nevele-arrest schreeuwt de markt om duidelijkheid. D66 heeft er, zoals gezegd, steeds voor gepleit om te kiezen voor milieunormen op basis van daadwerkelijke geluids- en slagschaduwhinder, want een generieke afstandsnorm zegt weinig over de echte hinder en remt innovatie. Maar we kunnen niet nóg vijf jaar vertraging en juridisch getouwtrek gebruiken. Duidelijkheid en voorspelbaarheid moeten nu voorop staan, juist om vastgelopen projecten weer vlot te trekken. Maar kiest het kabinet voor een afstandsnorm van twee keer de tiphoogte, dan moet in de uitwerking wel worden voorkomen dat ze maatschappelijke kansen laten liggen. Denk aan geschikte locaties rond havens, zware industrieterreinen en drukke infrastructuur, plekken waar de stroomvraag piekt, netcongestie knelt en vrijwel niemand woont. Kan de staatssecretaris aan mijn fractie toezeggen dat er bij de uitwerking expliciet ruimte wordt geboden voor lokaal maatwerk rond havens, bedrijventerreinen en infrastructuur? Voorzitter, ik rond af. Opgroeien in een veilige omgeving mag in Nederland geen kwestie zijn van geluk of je postcode. Door te kiezen voor schone lucht, gif bij de bron aan te pakken en schone energie op logische plekken de ruimte te geven, zorgen we dat iedereen in Nederland gezond oud kan worden in een schoon land. Dank u wel.

De heer Huidekooper (D66): Dank voor de vraag, zeg ik in de richting van de heer Van den Berg, want eigenlijk onderstreept dat mijn punt dat we wat onze fractie betreft juist hadden moeten kiezen voor normen die daar specifiek tegen beschermen. Het kabinet maakt een andere keuze. Die kan ik begrijpen omdat dit dossier zich al zo lang voortsleept en er duidelijkheid nodig is. Dat betekent natuurlijk niet dat, als er een afstandsnorm is, er dan ook automatisch sprake is van geluids- en slagschaduwhinder. Mevrouw Zwinkels refereerde net ook al aan een industrieterrein waar misschien nog een enkel huis staat. Voor dat soort situaties zeggen wij: bied ruimte om daar lokaal maatwerk te kunnen bieden, zodat we ook de kansen verzilveren die de energietransitie ons biedt.

De heer Huidekooper (D66): Dank aan de staatssecretaris voor haar antwoorden. Die kan ik goed volgen. Dat je voor de implementatie van een richtlijn eerst moet onderzoeken wat de gevolgen zijn, is heel helder, maar daar ging mijn vraag natuurlijk niet over. Mijn vraag ging over de grote verschillen die we nu zien tussen de luchtkwaliteit, met name in gebieden rond drukke snelwegen en industrieclusters. Ik zou graag een antwoord van de staatssecretaris willen hebben op de vraag of zij ook bereid is om die knelpunten gericht aan te pakken, zoals zij ook constateert in de brief die ze heeft gestuurd.

De heer Huidekooper (D66): Ik wil een iets ander geluid laten horen. Had mijn fractie graag gewild dat het restrictieverbod er gisteren al was geweest? Ja. Hadden wij graag een lozingsverbod gehad? Ja. Tegelijkertijd duren dingen in Brussel lang. Ik ben er trots op dat Nederland samen met een aantal andere landen keihard die kar trekt. Ik zie ook de inspanningen die de staatssecretaris daarvoor pleegt. Ik denk dat we dat als Kamer ook kunnen waarderen. Krijg je in Brussel voor 100% je zin? Nee, dat is niet het geval. Maar laten we kijken hoever we kunnen komen. Dan mijn vraag. Ik vroeg naar de mogelijkheden om consumenten actief te informeren. Ik was blij met het antwoord over de labeling. Tegelijkertijd zie ik dat mijn mailbox volstroomt met zorgen van burgers. Zij maken zich zorgen: zit er in dit product pfas? Greenpeace heeft net een campagne gedaan waarmee ze duidelijk hebben gemaakt in hoeveel producten het al zit. Mijn vraag zag eigenlijk op de korte termijn. Wat zouden we op korte termijn kunnen doen, naast het traject van labeling, om die zorgen van burgers weg te nemen?

De heer Huidekooper (D66): Dank, voorzitter. Ik voel me bijna bezwaard.

De heer Huidekooper (D66): In mei is er een motie van mijn hand, ingediend samen met de heer Bikkers en mevrouw Zwinkels, aangenomen om samen met de industrie te komen tot een innovatieagenda voor een veilige en schone verwerking van staalslakken. De staatssecretaris gaf net in haar antwoord iets aan wat mijn interesse wekte, namelijk dat er nu start-ups bezig zijn met staalslakken. Kan ik daaruit afleiden dat die gesprekken met de industrie goed lopen? Kan de staatssecretaris misschien een tipje van de sluier oplichten?

De heer Huidekooper (D66): Dank, voorzitter. Drie keer is scheepsrecht, zeg ik dan maar. Dank aan de collega's voor het debat van vandaag. Het is een belangrijk onderwerp, waar we niet al te vaak over debatteren. Ik ben blij dat we dat vandaag hebben kunnen doen, want er leven veel zorgen over het milieu en de volksgezondheid. Dank aan de staatssecretaris voor de antwoorden. Ik snap het proces dat zij ten aanzien van luchtkwaliteit wil volgen, want de plannen voor elektrisch rijden en stikstof doen ook wat voor luchtkwaliteit. Dat snap ik dus. Ik mis toch nog ... Zou het iets stiller kunnen? Excuus, maar ik kan me niet helemaal concentreren.

De heer Huidekooper (D66): Dank, voorzitter. Ik mis toch wel een beeld van waar het naartoe gaat, dus toch die routekaart waar mevrouw Zwinkels ook al over begon. De Kamer heeft nu namelijk eigenlijk geen inzicht in welke maatregelen het kabinet overweegt, mochten we die doelen niet halen. Ik hoop eigenlijk dat de staatssecretaris dat overzicht toch zou willen geven. Anders overweeg ik een motie op dit punt. Tot slot pfas. Er lopen heel veel verschillende lijnen. Ik ben grosso modo blij met de inspanningen van de staatssecretaris op dit punt. Ik wil haar ook aanmoedigen om standvastig te zijn. Tegelijkertijd zie ik ook dat er nu heel veel lijnen door elkaar lopen: een lozingsverbod, een Europese restrictie, een innovatieagenda en het opruimen van verontreinigde locaties. Ik heb de vraag ook gesteld in het vorige debat waarbij ik aanwezig was, maar heeft de staatssecretaris voldoende regie hierop? Ik heb haar al het idee aan de hand gedaan om een nationaal coördinator pfas aan te stellen, één iemand die ook kan dienen als aanspreekpunt voor de vele vragen, die wij ook allemaal ontvangen. Ik zou haar graag nog een keer willen vragen om daarop te reflecteren. Anders ben ik graag bereid om daarvoor een motie in te dienen. Dank.