Eveline Tijmstra

Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Mevrouw Tijmstra (CDA): Dank u wel, voorzitter. Van ziekte en systemen naar gezondheid, welzijn en gemeenschap. Niet alleen kijken welke zorg nodig is, maar vooral wat iemand helpt om prettig, zelfstandig en in verbinding met anderen te leven. Soms is dat professionele zorg, maar vaak begint het met aandacht, een zinvolle invulling van de dag, met het gevoel om onderdeel uit te maken van een gemeenschap. Met deze blik kijkt het CDA naar de Voorjaarsnota. Mijn inbreng bestaat uit twee delen. Eerst zal ik ingaan op de bijstelling 2026 en daarna op de meerjarendoorkijk. Over de bijstelling 2026 heb ik een drietal onderwerpen die ik graag wil aanstippen en waar ik een aantal vragen over wil stellen, om te beginnen over de pandemische paraatheid. Er wordt 138 miljoen extra uitgetrokken. Dat is heel positief, want dat draagt echt bij aan het weerbaar maken van de samenleving. Maar we zouden van de minister graag horen waar deze middelen precies voor zullen worden ingezet. Klopt het bijvoorbeeld dat die middelen ook worden ingezet voor het aanleggen van strategische voorraden van bepaalde goederen en medicijnen? Is dit dan specifiek voor pandemische paraatheid of breder, bijvoorbeeld ten aanzien van de medicijntekorten die we al jaren zien? Dan de ggz. Het ibo over de ggz schetst scenario's voor een toekomstbestendige sector. In het commissiedebat gaf de minister nog aan dat een kabinetsreactie op het ibo voor de zomer niet haalbaar was omdat ze daar zorgvuldig naar wilde kijken. Toch lezen we nu in de Voorjaarsnota dat lopende ggz-dossiers naar aanleiding van hetzelfde ibo anders worden ingevuld en dat het budget structureel met 8,4 miljoen wordt verlaagd. Als de kabinetsreactie pas bij de begroting komt en er nog geen keuzes gemaakt zijn over het vervolg, wat is er dan inhoudelijk nu al besloten? Waarom wordt er 4,8 miljoen structureel afgeraamd, terwijl een scenario van investeren vanuit het ibo ook op tafel ligt? Graag een toelichting hierop van de minister. Dan bij de BOSA, de subsidieregeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties. We zien dat er in de begroting 3 miljoen structureel wordt weggehaald bij de BOSA, terwijl het coalitieakkoord juist extra geld vrijmaakt. De positieve impact die sportverenigingen hebben op de maatschappij is groot. Het zijn plekken van verbinding, ontmoeting en ze dragen bij aan een gezonder Nederland. Daarom vindt het CDA het belangrijk dat er niet gekort wordt op de BOSA. Daar zal mijn collega Inge van Dijk een amendement voor indienen. Dan kom ik bij het tweede deel: de meerjarendoorkijk. Daaruit zal ik ook drie onderwerpen aanhalen. In de beleidsbrief hebben we de eerste contouren van de uitwerking van het coalitieakkoord kunnen zien en hierover hebben we ook een aantal vragen. Ik begin bij de compensatie van de zorgkosten. In het coalitieakkoord is niet alleen afgesproken het eigen risico te verhogen, maar ook om daarnaast kwetsbare mensen te compenseren voor stijgende zorgkosten. Hiervoor is 350 miljoen beschikbaar. Voor het CDA is het belangrijk dat dit geld daadwerkelijk terechtkomt bij de meest kwetsbare groepen, zoals chronisch zieken en mensen met een beperking die te maken hebben met een stapeling van zorgkosten. Wij missen nog een concrete uitwerking van het kabinet, terwijl het geld al wel vanaf 2027 beschikbaar moet komen. Daarover heb ik de volgende vragen. Kan de minister aangeven hoe de tegemoetkoming van 350 miljoen vanaf 2027 vormgegeven wordt en wanneer de Kamer over het uitgewerkte voorstel geïnformeerd wordt? Hoe zorgt de minister ervoor dat deze middelen terechtkomen bij mensen die te maken hebben met een stapeling van zorgkosten zoals chronisch zieken en mensen met een beperking? Deelt de minister de opvatting dat bij de verdeling van deze middelen de daadwerkelijke zorgkosten leidend moeten zijn en dat er niet uitsluitend gekeken moet worden naar inkomen? Tot slot op dit punt. Is de minister bereid om landelijke afspraken te maken over de uitvoering van deze tegemoetkoming, bijvoorbeeld via een SPUK, zodat gemeenten de middelen doelgericht en uniform inzetten? Ik kom bij het tweede punt: scheiden van wonen en zorg. De veranderende behoefte van ouderen, het tekort aan personeel en de dubbele vergrijzing onderstrepen de noodzaak van nieuwe woonvormen die ontmoeting en onderlinge hulp mogelijk maken. Daarom zijn in het coalitieakkoord middelen uitgetrokken voor sterke wijken en buurten en het gemeenschapsfonds. Wanneer kunnen we een uitwerking hiervan verwachten? Ik noem ook bewust het gemeenschapsfonds, vanwege de relatie met de zorgzame wijken en buurten. Als we deze middelen slim koppelen, kunnen we een enorme impuls geven aan alle mooie initiatieven die nu al ontstaan, zoals bijvoorbeeld het kleine Elsendorp in de Peel, waar inwoners het heft in eigen hand namen voor een eigen zorgteam. Persoonlijker en menselijker, maar ook doeltreffender en goedkoper. Graag een reactie van de minister op hoe zij dit richting de begrotingsbehandeling wil oppakken. Tot slot de ondersteuning van mantelzorgers. Als we mensen vragen om meer naar elkaar om te zien, moeten we mantelzorgers ook goed ondersteunen. In het rapport van het SCP hebben we kunnen lezen dat het aantal mantelzorgers is gegroeid. Dat is positief. Maar we lezen ook dat het aantal overbelaste mantelzorgers groeit. Daar moeten we wel oog voor blijven houden. Tijdens alle werkbezoeken en gesprekken hoor ik steeds opnieuw hoe groot de behoefte is aan logeerzorg en dat er op dit moment onvoldoende passend aanbod is van dit soort plekken. Tegelijkertijd staan op sommige locaties verpleeghuisbedden leeg. Dat is een plek waar op dit moment ook al 24 uurszorg aanwezig is. Wij zouden heel graag willen kijken of er kansen liggen of mogelijkheden om logeerzorg daar te organiseren of leegstaande bedden daarvoor in te zetten. Daarvoor zal ik in de tweede termijn ook een motie indienen. Zo ondersteunen we mantelzorgers die dagelijks klaarstaan voor een ander, en benutten we ook de kracht en expertise die in onze verpleeghuizen aanwezig is. Tot zover mijn inbreng in eerste termijn.

Mevrouw Tijmstra (CDA): Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat er een groot divers aanbod aan verschillende woonvormen in Nederland ontstaat. Daar gebeurt ook al heel erg veel op, ook omdat de behoeften van ouderen niet allemaal hetzelfde zijn. Het voorbeeld dat mevrouw Van Brenk aanhaalt: ik ken een voorbeeld van een private-equitypartij, waar ik dan ook wel twijfels heb of dat met de juiste intentie wordt gedaan, zeg ik daar eerlijkheidshalve achter. Een verdienmodel verbinden aan het scheiden van wonen en zorg is volgens mij niet de bedoeling. Wat wel de bedoeling is, is dat, ook als je ouder wordt of zorg nodig hebt, je heel graag autonomie wilt houden over de manier waarop je leeft, over de manier waarop je woont. En daar ziet het CDA vooral de grote kansen. Natuurlijk moet het voor mensen betaalbaar blijven. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat woningbouwcorporaties daar een grote rol in spelen. Ik ken ook veel voorbeelden van de combinatie gemeente, corporatie, zorgaanbieder. Het hoeft dus niet altijd zo te zijn dat alles bij één aanbieder in één hand is. Volgens mij is het heel belangrijk dat het voor iedereen mogelijk is, het liefst dicht bij huis, dicht bij je eigen gemeenschap en bij vrienden en familie, en dat er een grote diversiteit blijft.

Mevrouw Tijmstra (CDA): Wij hebben het volgens mij zo met elkaar afgesproken dat er een coalitieakkoord ligt waarmee het kabinet aan de slag gaat. Op heel veel onderdelen moet daar gewoon een invulling van komen. Dat geldt ook voor de uitvoering van de wijkverpleging, voor hulp bij het huishouden en voor die bestuurlijke akkoorden. Wat mij betreft laten wij het dus echt aan het kabinet over om met een voorstel terug te komen naar de Kamer.

Mevrouw Tijmstra (CDA): Ik hoor mevrouw Dobbe vooral inzoomen op de financiële kant, maar gelet op het aantal beschikbare mensen in Nederland die zorg verlenen, zie ik voor de toekomst met name dáár de grootste uitdaging en de grootste beperking. Alle brancheverenigingen in Nederland zeggen ook dat de problemen die er nu al in de zorg zijn, niet meer op te lossen zijn met meer geld of meer mankracht en dat we het met elkaar op een andere manier zullen moeten organiseren. Dat betekent dat het volume omlaag moet en dat dan natuurlijk dus ook de financiën omlaag moeten. Hoe kijkt mevrouw Dobbe daarnaar?

Mevrouw Tijmstra (CDA): Over het wegslaan van de zorg heb ik toch nog een vraag. Ik geef als voorbeeld de hulp bij het huishouden. Voordat het abonnementstarief werd ingevoerd, regelden heel veel mensen met een wat hoger inkomen die zorg zelf. Die zorg was er dus wel, maar mensen regelden het zelf en betaalden het zelf. Toen het abonnementstarief werd ingevoerd, zag je een enorme stijging van de zorgvraag. Eigenlijk heeft dat ertoe geleid dat we nu zeggen dat het systeem niet meer houdbaar is. Het drukte enorm op de gemeentebegrotingen, waardoor je de welzijnskant wegdrukte, hoewel die juist hard nodig was. Als we dit terugdraaien, betekent dat niet automatisch dat de zorg er niet meer is. Het betekent dat je aan mensen die dat kunnen vraagt om weer zelf zorg te regelen. Hoe kijkt u naar dit specifieke voorbeeld?

Mevrouw Tijmstra (CDA): Er staat heel duidelijk in het coalitieakkoord dat voor de 30% van de mensen die de huishoudelijke hulp niet kunnen organiseren, de overheid dat blijft doen. Dat vindt het CDA ook ongelofelijk belangrijk, evenals de compensatie voor de stapeling van zorgkosten. Door uw interventie ben ik de vraag kwijt.

Mevrouw Tijmstra (CDA): Ik ga mijn vraag opnieuw stellen, excuus. Het gaat erom dat dat vangnet wel in het coalitieakkoord zit. Mijn vraag is hoe mevrouw Dobbe ernaar kijkt dat we aan de mensen met de hoogste inkomens een hogere eigen bijdrage vragen op het moment dat zij gebruikmaken van zorg.

Mevrouw Tijmstra (CDA): Dank u wel, voorzitter. Ik heb één vraag en één motie. In de beantwoording van de minister heb ik niet gehoord wanneer de Kamer geïnformeerd wordt over een uitgewerkt voorstel voor de compensatie van 350 miljoen voor chronisch zieken en kwetsbare mensen die te maken hebben met de stapeling van zorgkosten. Als dat kan worden meegenomen in de schriftelijke beantwoording, heel graag. Eén motie, voorzitter.