Arend Kisteman

Uitvoering sociale zekerheid

De heer Kisteman (VVD): Dank u wel, voorzitter. Ik vervang vandaag mijn collega De Kort bij dit debat. Als nieuw Kamerlid heb ik de afgelopen week veel technische briefings bijgewoond. Het is nuttig dat deze worden gegeven. Ze geven veel informatie waar je als Kamerlid wat mee kan. Wat bij meerdere technische briefings naar voren kwam, ook in de briefing over de vereenvoudiging van de sociale zekerheid, is de enorme complexiteit van regelingen en van een aantal in het bijzonder. Voor burgers is het stelsel dusdanig ingewikkeld dat het ertoe kan leiden dat ze van bepaalde regelingen geen gebruik maken, hoewel ze er wel recht op hebben. Ik ben blij dat de minister dit probleem ook heeft gezien en ook heeft geadresseerd met het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening; mijn collega Van Oostenbruggen refereerde er al aan. Wanneer kan de Tweede Kamer het wetsvoorstel tegemoetzien? Welk tijdpad heeft de minister voor ogen? Ook de houdbaarheid van de uitvoering staat op het spel. Sommige kleine regelingen en overgangsregelingen gelden voor maar heel weinig mensen. Ze hebben dus een kleine doelgroep, zijn erg complex en heel bewerkelijk voor de uitvoering. Voor deze regelingen moeten er wel mensen in de dienstverlening beschikbaar zijn. Ook moet hiervoor ICT worden onderhouden. Wil de minister in beeld brengen welke regelingen door maar heel weinig mensen worden gebruikt en complex en bewerkelijk zijn in de uitvoering, en de Tweede Kamer hierover informeren? Voorzitter. Ik wil het graag hebben over de loonkostensubsidie. Om te bepalen hoeveel loonkostensubsidie een ondernemer ontvangt voor een werknemer, komt er een arbeidsdeskundige over de vloer. Door een soort praktijktoets te houden wordt de hoogte bepaald. Bij het verlengen van het contract vindt er opnieuw een meting plaats. Per werkgever kan dit wel driemaal plaatsvinden: driemaal een contractverlening en driemaal een nieuwe keuring. Na de praktijktoets krijgt de werkgever te horen hoeveel korting hij krijgt. De werknemer die net vol enthousiasme aan zijn nieuwe baan is begonnen, krijgt tijdens zo'n praktijktoets te horen hoeveel trager hij is dan een normale werknemer en hoe hoog de korting kan zijn. Dat lijkt me niet erg motiverend voor een medewerker die net is begonnen bij zijn nieuwe baas. Voorzitter. Ik denk dat wij onze ondernemers die deze mensen in dienst nemen kunnen vertrouwen en dat wij het proces kunnen vereenvoudigen. Maar voor het zover is, vraag ik de minister of zij wil onderzoeken of het mogelijk is om de tweede en derde controle op afstand te doen, bijvoorbeeld met een telefonisch gesprek of een mailwisseling met de werkgever. Welke kostenbesparing zou dit opleveren? Kan de minister daarnaast onderzoeken — misschien weet ze dat al — wat de resultaten zijn van de tweede en derde praktijktoets: daalt de subsidie gemiddeld, blijft deze gelijk of neemt deze zelfs toe? Tot slot, voorzitter. In 2022 ontdekte het UWV dat een groep mensen in Slowakije ten onrechte een ziektewetuitkering ontving. Voor ruim €200.000 ontvingen zij uitkeringen waarop ze geen recht hadden. Tijdens het onderzoek naar de fraude door mensen met een woonadres in Slowakije heeft het UWV vastgesteld dat de onderzoeksmethode die werd gehanteerd niet voldeed aan het gelijkheidsbeginsel: het principe volgens welke iedereen gelijke rechten heeft, ook het recht op gelijke behandeling. In zijn reactie van 9 oktober 2023 schrijft het UWV dat het onderzoek is stopgezet en dat de onderzoeksmethode niet meer wordt gebruikt. Ook schrijft het UWV dat er maatregelen worden getroffen om het werkproces van de Ziektewet minder vatbaar te maken voor fraude. Ik vraag mij af welke maatregelen er zijn getroffen om fraude bij de Ziektewet tegen te gaan. Ook vraag ik mij af of er op een andere manier vervolg is gegeven aan het onderzoek naar fraude, en dan niet specifiek door mensen uit Slowakije maar in het algemeen. Daarnaast hoor ik graag van de minister hoe zij aankijkt tegen fraudeonderzoek in internationale context. Vindt de minister het, net als het UWV, onacceptabel om bij een fraudeonderzoek de opdracht niet te mogen toespitsen op het land waar fraude wordt geconstateerd? Voorzitter, hier wil ik het bij laten.

De heer Kisteman (VVD): Zeker, omdat ik informatie uit de praktijk heb waaruit blijkt dat dit al gebeurt. Maar dat kan dus op gemeentelijk niveau verschillend zijn. Ik weet van bedrijven waar vertrouwen is dat het wel met een telefoontje of een e-mail gaat. Vandaar mijn vraag of het niet standaard zo gedaan kan worden, als blijkt dat het op sommige plekken al gebeurt. Even naar de eerste vraag: gemeentes bepalen dus zelf of het elk jaar gebeurt, bij het verlengen van het contract. Begrijp ik dat goed? Nee, dat begrijp ik verkeerd, zie ik. Het tweede: mijn informatie is dus dat het in de praktijk al wel gebeurt door middel van een telefoontje of een e-mail.

De heer Kisteman (VVD): Kunt u daar al meteen een termijn aan toevoegen? Dat bespaart mij straks weer een vraag.

De heer Kisteman (VVD): Ik mis nog een antwoord op de vraag over het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening. Ik weet niet welke minister die zou beantwoorden.

De heer Kisteman (VVD): Misschien heb ik het dan even gemist. Heeft u ook iets gezegd over het informeren over het tijdpad dat daaraan gekoppeld is?

De heer Kisteman (VVD): Voorzitter, dank. Bedankt voor de beantwoording. Ik wil toch nog heel even door op het LKV. O, sorry, de LKS. Het LKV wordt natuurlijk stopgezet. Ik vind dat wij ondernemers moeten helpen om het makkelijk te maken en aan de andere kant dat wij mensen makkelijk aan het werk moeten krijgen. Mijn vervolgvraag is of het voordeel daalt na een herkeuring, of dat het gelijk blijft of juist stijgt. Misschien kunt u daar nog op reageren, als u de cijfers paraat hebt. U geeft aan dat u in gesprek gaat met gemeenten. Toch zou ik willen kijken hoe we dit systeem makkelijker kunnen maken, zodat we meer mensen die nu aan de kant staan, aan het werk kunnen krijgen, maar ook onze ondernemers niet overmatig belasten met regels, herkeuringen, et cetera. Misschien kunt u daar in uw volgende termijn nog een reactie op geven. Dank u wel.

De heer Kisteman (VVD): Ik heb het heel even laten bezinken. U gaat daarover met gemeenten in gesprek, maar gaat u daarover ook met werkgevers in gesprek? Wilt u dat ook doen om beide kanten te bekijken? Ik weet vanuit het bedrijfsleven dat dit wel dingetjes zijn die spelen. Minister Van Gennip noemde dat net ook al. Dus misschien kunt u beide kanten meenemen. U hoeft het niet toe te zeggen, maar misschien kunt u erover nadenken.

De heer Kisteman (VVD): Top. Ik kan me voorstellen dat gemeentes er anders naar kijken dan werkgevers.