Jurgen Nobel

Volkshuisvesting en fiscaliteit

De heer Nobel (VVD): Voorzitter, dank u wel. We staan voor een ontzettend grote opgave, namelijk 100.000 woningen per jaar bouwen. 100.000 woningen worden niet met goede bedoelingen gebouwd. Die worden gebouwd met bouwvakkers, stenen en geld. Volgens berekeningen van De Nederlandsche Bank is daar maar liefst 40 miljard euro per jaar voor nodig. Dat is een fiks bedrag. Dit bedrag komt niet uit Den Haag, maar is grotendeels afkomstig van pensioenfondsen, corporaties en beleggers uit binnen- en buitenland. Zij maken eigenlijk een hele simpele afweging: kan ik in Nederland een normaal rendement maken? Wanneer geen rendement behaald kan worden, investeren zij hun kapitaal elders. Kapitaal heeft immers geen paspoort. Dan worden die 100.000 woningen per jaar simpelweg niet in Nederland gebouwd. De minister zet namens het kabinet een goede stap met haar 50 puntenplan. Tegelijkertijd zijn veel van de acties bestaande acties die we al eerder hebben afgesproken. Op de tv heb ik de minister onlangs horen zeggen dat we vaak spreken van een woningcrisis, maar er niet naar handelen. Mijn vraag aan de minister is: vindt de minister zelf dat zij handelt alsof er sprake is van een woningcrisis? Of denkt zij dat er meer kan en moet gebeuren? Wat de VVD betreft gebeurt er helaas nog te weinig, want het investeringsklimaat is onvoldoende en buitenlandse investeerders blijven weg, terwijl deze uiteindelijk onmisbaar zijn bij de bouw van 100.000 woningen. Voorzitter. Het kabinet heeft aangekondigd dat corporaties middenhuur mogen bouwen met goedkoop geleend geld. Laat ik vooropstellen dat ik positief ben over de ruimte die de corporaties hiervoor krijgen, maar ik maak me wel zorgen over de middenhuuropgave, want marktpartijen moeten daar ook een heel groot aandeel in nemen. Corporaties krijgen in de nieuwe situatie een blijvend voordeel, terwijl private partijen een objectsubsidie voor vijf jaar krijgen. Kan de minister toelichten waarom de ATAD voor corporaties wel is afgeschaft, maar voor marktpartijen niet? Marktpartijen moeten namelijk ook een aanzienlijk deel van de huurwoningen bouwen. Ik zou aan de staatssecretaris willen vragen hoe die subsidie zich verhoudt tot het volledige voordeel van de corporaties. Wat gebeurt er bijvoorbeeld na 2033 als de subsidie stopt en de borging blijft? Wat zijn de geraamde gevolgen voor het aantal middenhuurwoningen dat de markt in dit ongelijke speelveld moet gaan bouwen? Aan de minister zou ik willen vragen of er, voordat zij naar staatssteun greep, ook is getoetst of het knelpunt niet eerst op te lossen was door bijvoorbeeld regels te schrappen. Zoals we bij het rondetafelgesprek hoorden, is het namelijk niet alleen het fiscale beleid dat de bouw van nieuwe woningen in de weg zit, maar vooral ook ons eigen huurbeleid. Ziet de minister nog meer ruimte binnen het huurbeleid om extra woningen te bouwen? Vanuit marktpartijen, maar ook vanuit hoogleraren, klinkt namelijk dat het 50 puntenplan er op dit moment niet voor gaat zorgen dat er voldoende woningen worden gebouwd.

De heer Nobel (VVD): Ik weet dat de derving vele malen groter is dan wat er op de begroting van deze minister staat. Tegelijkertijd is er nu bijvoorbeeld gekeken naar een objectsubsidie. Daar wilde ik in de tweede termijn een vraag over stellen. Die is bedoeld om de markt tegemoet te komen. Ik vraag me wel af of dat uiteindelijk het meest effectieve middel is. Er is een verzameling van fiscale maatregelen om de markt te stimuleren. Daar ben ik vooral benieuwd naar. Er zat dus een vraag achter mijn vraag. Die had ik eigenlijk bewaard voor de tweede termijn.

De heer Nobel (VVD): Vooropgesteld, los van alle fiscale maatregelen, wil de VVD eigenlijk dat er gewoon veel meer gebeurt op het gebied van de regels, want dat is een stuk eenvoudiger. Ik doe hier niet een oproep om alles fiscaal te regelen. In bijdragen heb ik heel vaak namens de VVD aangegeven dat er twee knoppen zijn waaraan we kunnen draaien. Dat is aan de ene kant de fiscaliteit en aan de andere kant minder regels. Wat ons betreft kan er vooral aan die regelknop nog veel meer gedaan worden. Dat zou in de fiscaliteit en dus ook in de derving, waar u terecht naar vraagt, gewoon heel veel schelen. Op dit moment — wellicht komt dat vandaag ook nog aan bod — is het kabinet hard aan het bedenken hoe ze box 3 gaan regelen. Ik kijk er namens de VVD natuurlijk heel erg naar uit om te horen hoe het kabinet dat voor zich ziet.

De heer Nobel (VVD): Ik vroeg mij af of de minister binnen het huurbeleid nog meer ruimte ziet om extra woningen te bouwen. Vanuit de marktpartijen, maar ook vanuit hoogleraren, klinkt namelijk het geluid dat dat 50 puntenplan op dit moment nog niet voor voldoende woningen gaat zorgen. Kan de minister hierop reflecteren? Kan zij aangeven waarom ze het zevenpuntenplan van marktpartijen en woningcorporaties uiteindelijk niet heeft uitgevoerd? Voorzitter. Woningcorporaties krijgen meer ruimte om woningen te bouwen doordat ze zijn vrijgesteld van de ATAD. Tegelijkertijd zouden corporaties nog veel meer woningen kunnen bouwen door onderlinge solidariteit en als zittende huurders de mogelijkheid zouden krijgen om bijvoorbeeld hun eigen sociale huurwoning te kopen. Verder zouden corporaties kunnen worden aangespoord om de huren te verhogen. De VVD is blij om te zien dat er, mede na aansporing van de VVD, uiteindelijk een vermogens- en inkomenstoets is doorgevoerd om het scheefwonen tegen te gaan. Om dit tegengaan van scheefwonen in de praktijk ook goed uit te kunnen voeren, dient het Kadaster vaak geraadpleegd te worden. Corporaties vragen of daar een betere samenwerking mogelijk is en of zij er eenvoudig inzicht in kunnen krijgen of mensen een tweede of derde woning bezitten. Mijn vraag aan de minister is of zij mogelijkheden ziet om corporaties meer inzicht te geven in het eventuele vermogen van sociale huurders en of zij bereid is om dit ook samen met het Kadaster op te pakken.

De heer Nobel (VVD): Ik deel de stelling niet dat er geen woningen bij komen als we scheefhuur tegengaan. Als iemand in een woning zit die qua salaris of inkomen niet past bij zijn situatie en doorstroomt naar een middenhuurwoning, dan komt er juist een heel treintje op gang van verhuisbewegingen. We weten dat er, wanneer een senior verhuist, tot wel zeven verhuisbewegingen op gang komen. Juist door dat scheefwonen tegen te gaan en juist door ervoor te zorgen dat mensen die eigenlijk in een middenhuurwoning zouden kunnen wonen of misschien zelfs wel in een vrijesectorwoning dat ook gaan doen, kunnen we uiteindelijk heel veel woningen in het sociale segment vrijspelen.

De heer Nobel (VVD): Laat ik vooropstellen dat ik het met de heer Vermeer eens ben dat er heel veel meer woningen bijgebouwd moeten worden. Dat is natuurlijk dé oplossing. Tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo dat jij, als je nu in een sociale huurwoning zit en een vermogen hebt dat dusdanig hoog is dat je daar wel lekker zit, financieel ook niet gestimuleerd wordt om verder te kijken. Ik ben het wel met u eens dat het heel problematisch is dat de middenhuurwoningen massaal worden uitgepond, want dat zouden de woningen zijn waar je dan naar kijkt. Daarom heb ik vanuit de VVD meermaals voorstellen gedaan om te kijken naar de huurregels, zodat de middenhuur blijft en het ook aantrekkelijker wordt om in middenhuurwoningen te investeren. Maar er zit ook echt wel een fiscale of financiële prikkel bij om iemand die te veel verdient die sociale huurwoning uit te krijgen, want je krijgt ook meer woning voor je geld in het middenhuursegment, een grotere woning of een woning die beter is afgewerkt.

De heer Nobel (VVD): Dank voor die vraag. Zodra een corporatie een sociale huurwoning verkoopt, kan dat geld opnieuw geïnvesteerd worden in de markt. Er verdwijnt dus tijdelijk een sociale huurwoning. Ik geef een hypothetisch voorbeeld. Stel, je verkoopt een sociale huurwoning op de Dam in Amsterdam. Dan vang je daar een veelvoud voor van wat je bijvoorbeeld in de Bijlmer kunt terugbouwen. Daar kun je misschien wel vijf woningen van bouwen. In die zin zie ik gewoon een extra mogelijkheid voor corporaties om de investeringsruimte die dan vrijkomt te gebruiken.

De heer Nobel (VVD): Ja. Dat zie ik. Dat ben ik helemaal met u eens. Ik heb ook gezegd dat ik me grote zorgen maak over de uitpondgolf in het middenhuursegment. Ik heb namens de VVD al meerdere voorstellen gedaan om dat tegen te gaan. Dat deel van de analyse deel ik dus zeker, maar de vraag hoe we de schaarste met elkaar verdelen, is er nog steeds. Is het nou eerlijk dat iemand met een hoger inkomen of met een groter vermogen in die sociale huurwoning zit? Het antwoord op die vraag is nee. Maar we moeten er wel voor zorgen dat iemand dan elders op de woningmarkt een plek vindt. We zijn hard op weg om dat hele middenhuursegment te slopen. Uiteindelijk is er dan alleen nog maar een vrij segment en een sociaal segment en dat is problematisch.

De heer Nobel (VVD): Het is niet zo dat dit de enige manier is waarop er investeringsruimte voor woningcorporaties komt. Het kabinet heeft net nog ruimte gemaakt, onder andere door de ATAD. Ik heb al aangegeven dat corporaties ook hun huren zouden kunnen verhogen, zeker voor mensen die meer verdienen. Maar je kunt ook kijken naar de kwaliteit binnen de sociale huur. Waarom zouden we daar geen differentiatie in aan kunnen brengen, zodat huren daar omhoog kunnen worden gebracht? Dan krijg je meer kwaliteit voor je woning. Ik zie dus meer manieren voor corporaties om investeringsruimte te creëren dan alleen verkoop.

De heer Nobel (VVD): Ik denk dat we elkaar ook vinden in de onvrede over de termijn waarin in Nederland een woning gebouwd kan worden. Het is niet voor niets dat we met elkaar hebben afgesproken dat de vergunningverlening van acht naar vier jaar moet gaan, dat de bezwaar- en beroepstermijnen drastisch moeten worden ingekort en dat we ervoor moeten zorgen dat woningen veel sneller gerealiseerd kunnen worden. Ik denk dus dat we daar ook aan dezelfde kant van het touw trekken om ervoor te zorgen dat woningen veel sneller gebouwd kunnen worden, of dat nou gebeurt door corporaties, door particuliere beleggers of door grote investeerders. Dat deel ik dus.

De heer Nobel (VVD): Voorzitter. Ik zou ook aan de minister willen vragen wat zij van plan is te doen aan woningbezit in het buitenland, want het Kadaster kijkt momenteel alleen naar Nederland. Het kan toch niet zo zijn dat iemand een vakantiehuis heeft in bijvoorbeeld Turkije, Polen of Marokko en daarnaast in Nederland ook nog in een sociale huurwoning woont? Ik wil de minister vragen hoe zij het woningbezit in het buitenland gaat controleren. Voorzitter. In het actieplan wordt ook vermeld dat er opnieuw wordt gekeken naar tijdelijke huurcontracten. De VVD heeft al eerder aangedrongen op tijdelijke huurcontracten, omdat die ervoor zorgen dat meer huurwoningen kunnen worden gerealiseerd. Heeft de minister naar aanleiding van de internetconsultatie veel reacties uit de markt gekregen dat dit een oplossing zou zijn om de verhuur van middenhuurwoningen aantrekkelijker te maken? Niemand gaat namelijk een woning verhuren als hij er geen rendement op kan maken, en de bakker die bijna met pensioen gaat, durft natuurlijk geen permanent contract aan te bieden aan een huurder. Voor veel particuliere verhuurders is een vast contract zonder einddatum precies de reden om niet te gaan verhuren. Wat de VVD betreft gaan we dit echt zo snel mogelijk regelen.

De heer Nobel (VVD): Ja, voorzitter. Tot slot zou ik aan de minister willen vragen of ze meer duidelijkheid kan geven over het transformeren, optoppen en splitsen, omdat dat toch tot 20.000 woningen kan opleveren. Tot nu toe heb ik helaas alleen gelezen dat ze in gesprek gaat, maar ik wil daar ook echt resultaat zien.

De heer Nobel (VVD): Aan de ene kant is het de fiscaliteit, aan de andere kant zijn het ook de vele huurregels die we de markt hebben opgelegd. Dat gaf ik namens de VVD al aan in mijn betoog. Daardoor is het verhuren van een middenhuurwoning niet meer aantrekkelijk. U heeft er zelf destijds voor gezorgd, mede met een heel deel van de Kamer dat u achter uw initiatief wist te scharen, dat huurcontracten permanent moesten zijn. Bent u bereid om dat standpunt te herzien, omdat we de effecten daarvan nu op de markt zien?

De heer Nobel (VVD): Ik denk dat het goed is om daar wel iets aan toe te voegen. U gaf aan in het verleden te zien dat heel kort durende contracten met exorbitant hoge huren aan de orde waren, maar dat kan helemaal niet meer. We hebben de huren namelijk gereguleerd. We kunnen volgens mij dus best gaan kijken naar drie- of vijfjarige huurcontracten waardoor de bakker die wellicht met pensioen gaat, denkt ...

De heer Nobel (VVD): Ik mag toch wel even mijn vraag afmaken? De bakker die denkt: ik vind het best interessant om die woning te verhuren. Bent u het met mij eens dat een bakker zijn woning niet gaat verhuren vlak voordat hij met pensioen gaat als dat met een permanent contract is?

De heer Nobel (VVD): Ik denk dat het wel goed is om … Iedere minister heeft zijn eigen uitdagingen. Ten tijde van Stef Blok was er een gigantische woningcrisis waarin de woningen helemaal niet verkocht werden. Ten tijde van Hugo de Jonge waren het exorbitante huren op de huurmarkt. Deze minister probeert er alles aan te doen om 100.000 woningen te realiseren. Dus alles in zijn tijdsgeest. Ik kom terug op de vraag. De huren zijn gereguleerd. Dus waarom bent u bang dat mensen uiteindelijk met exorbitante huren te maken gaan krijgen, als we met tijdelijke huren gaan werken? Ik snap het gewoon niet.

De heer Nobel (VVD): Ik denk dat het eerlijke verhaal is dat het aantal woningen dat niet gereguleerd is, op dit moment heel beperkt is. Zijn de mensen in de vrije sector dan de mensen om wie de heer Grinwis zich zorgen maakt? Dat zijn mensen die €2.000, €2.500 aan huur per maand kunnen betalen. Dat zijn toch niet de mensen over wie we het met elkaar moeten hebben? De woningmarkt is een ecosysteem. Op dit moment zien we dat het segment middenhuurwoningen juist voor de mensen die misschien een sociale huurwoning willen verlaten of die daarvoor niet in aanmerking komen, volledig verdampt is. Wie bent u nu aan het beschermen, vraag ik via u, voorzitter, aan de heer Grinwis.

De heer Nobel (VVD): Het kan eigenlijk ook kort, voorzitter. Als er wordt gesproken over een lage overdrachtsbelasting, gaan bij mij de oren gespitst en dan gaat u mij snel aan uw zijde vinden. Ik was inderdaad ook enigszins bezorgd over die starter op de koopmarkt. Daarop heeft u al antwoord gegeven. Toch is het altijd leuk als de heer De Hoop en ik elkaar een keer vinden in een debat. Dat is in ieder geval vandaag een keer gebeurd.

De heer Nobel (VVD): Ik heb twee vragen. Aan de ene kant hoorde ik de heer Van Leijen namens D66 over de objectsubsidie. Deelt u de zorgen die de VVD heeft over na 2033? Dat is mijn eerste korte vraag.

De heer Nobel (VVD): We hebben samen een mooi interview gegeven met nog een aantal andere collega's in het vakblad Bouwbelang. Wie kent het niet? Het is weliswaar niet De Telegraaf of een willekeurig andere landelijke krant. Ik zie mevrouw Steen opspringen, zo van: daar stond ik ook in. Dat klopt. Ik hoorde de heer Van Leijen namens D66 zojuist zeggen dat er extra stappen nodig zijn. In dat interview geeft de heer Van Leijen echter aan dat hij in aanloop naar het actieplan eigenlijk geen specifieke punten mist. Ik vroeg me dus af of hij in korte tijd gedraaid is en dat er toch wel meer stappen nodig zijn.

De heer Nobel (VVD): Het kan natuurlijk dat de heer Van Leijen foutief geciteerd is door dit blad, maar er staat letterlijk: "In de aanloop naar het actieplan laat Van Leijen weten geen specifieke punten te missen".

De heer Nobel (VVD): Tot slot dan, inderdaad. Vooraf gaf u aan: ik mis op dit moment nog niets. Nu heeft u die 50 punten gezien en geeft u in uw betoog in feite aan nog van alles te missen. Klopt het dus dat u een beetje gedraaid bent ten opzichte van wat er in aanloop naar het actieplan is gebeurd en de 50 punten die nu gepresenteerd zijn?

De heer Nobel (VVD): Ik ben niet een van de twee waaraan de heer De Hoop refereerde in zijn betoog, maar dat terzijde. We zijn inmiddels verder in het betoog van de heer De Hoop. Ik vond het net leuk in het interruptiedebatje dat u met de heer Van Leijen had, dat u zo'n fel tegenstander was van scheefhuurders die een te hoog inkomen hebben. Dat snap ik eigenlijk niet. Het voelt nu alsof ik als liberaal ga pleiten bij een sociaaldemocraat om mensen die iets te veel verdienen voor een sociale huurwoning wat eerlijker te belasten. Bent u het met mij eens — want u citeerde uit het rapport van de heer Korevaar — dat mensen met een hoog inkomen in een sociale huurwoning uiteindelijk gewoon een lagere woonquote hebben dan mensen met een koopwoning?

De heer Nobel (VVD): Dat was een heel lang antwoord op een hele eenvoudige vraag. Dit kabinet geeft aan dat de hoogste inkomens die op dit moment scheefwonen in een sociale huurwoning te willen aanpakken. Dat zijn mensen die relatief gezien een hele lage woonquote hebben. Een lagere woonquote dan mensen in een koopwoning. Nogmaals, waarom ben ik hier nu, als liberaal nota bene, een sociaaldemocraat aan het overtuigen dat schaarste eerlijk verdeeld moet worden? Waarom wilt u niet gewoon meegaan in de goede plannen van het kabinet?

De heer Nobel (VVD): Ja, tot slot. Iemand met een middeninkomen hoort ook helemaal niet in een sociale huurwoning te zitten. Die mensen moeten we de mogelijkheid geven zelf een woning te kunnen kopen of uiteindelijk een woning te vinden in het middenhuursegment of in het vrije segment. Dat moeten we met elkaar doen. Ik blijf het volgende frappant vinden. De VVD, en met de VVD veel partijen, steunen het kabinet in de zoektocht om de schaarste waar mogelijk eerlijk te verdelen en in het willen verleiden van mensen met een hoog inkomen om uiteindelijk hun sociale huurwoning te verlaten. Het is uitgerekend de fractie van PRO die altijd zegt het goede voor te hebben met mensen met een laag inkomen, die nu opkomt voor mensen met de laagste woonquote. Ik vind dat echt heel frappant.

De heer Nobel (VVD): Als we nou iets hebben geleerd de afgelopen jaren is het dat investeerders massaal wegblijven zodra de politiek zich meer met de woningmarkt gaat bemoeien. Als je kijkt naar wat er met institutionele beleggers is gebeurd, dan zie je dat dat is teruggezakt naar 1%. Vervolgens hoor ik hier PRO na een heel klein stukje licht aan het einde van de tunnel, namelijk dat de overdrachtsbelasting iets omlaaggaat, pleiten voor een nieuwe belasting: een planbatenheffing. Dat is weer een nieuwe regel vanuit de overheid die ervoor zorgt dat investeerders massaal weglopen. Op die manier worden er natuurlijk niet meer maar minder woningen gebouwd. Bent u dat met mij eens?

De heer Nobel (VVD): Ik hoorde mevrouw Steen namens het CDA zeggen: we vragen veel van woningcorporaties. Dat klopt, maar ik denk dat we nog veel meer van de markt vragen. Ik denk ook dat u dat met de VVD eens bent. U gaf aan dat het daarom van belang is dat we buitenlandse pensioenfondsen gelijk gaan behandelen met Nederlandse pensioenfondsen. Bent u het met de VVD eens dat we die behandeling niet te complex moeten maken?

De voorzitter: Dat doe ik met veel plezier, om u vervolgens namens de Socialistische Partij het woord te geven, mevrouw Beckerman.

De voorzitter: Ik denk dat mevrouw Beckerman goed constateert dat de VVD op dit punt overeind is gebleven. Dat kan ik dan als VVD'er zeggen en niet als voorzitter. Daar hoef ik het voorzitterschap niet voor over te geven, denk ik. Wilt u uw betoog vervolgen, mevrouw Beckerman?

De voorzitter: Bent u bijna klaar? Dan ben ik heel coulant.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het voorzitterschap terug aan mevrouw Beckerman.

De voorzitter: Volgens mij heeft iedereen kunnen eten. Ik denk dat van de zijde van het kabinet de minister als eerste het woord gaat voeren. Ga uw gang.

De voorzitter: Als u daar een punt kunt zetten, dan krijgt u een interruptie van mevrouw Steen van het CDA.

De voorzitter: Voldoende? Dan ga ik naar de heer Grinwis van de ChristenUnie.

De voorzitter: Dan krijgt u ook nog een interruptie van de heer De Hoop. Geen zorgen, meneer Grinwis, we hebben al weggekrast dat u een interruptie heeft gepleegd. Meneer De Hoop.

De voorzitter: De antwoorden mogen iets bondiger. Meneer De Hoop.

De voorzitter: En uw vraag?

De voorzitter: De minister vervolgt haar betoog.

De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Clemminck van JA21.

De voorzitter: Ik zie dat er in ieder geval een actie bij is gekomen. De minister kiest voor u, meneer Clemminck. Ik denk dat dat misschien een tweede, korte interruptie bij u oproept.

De voorzitter: U vervolgt.

De voorzitter: Meneer Grinwis, wilt u een motie indienen?

De voorzitter: De minister begrijpt u volgens mij goed.

De voorzitter: Dit zijn blokjes en appreciaties in één. Meneer Grinwis.

De voorzitter: De Kamer ziet het tegemoet. De minister vervolgt haar beantwoording.

De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Flach van de SGP.

De voorzitter: De minister.

De voorzitter: U krijgt een interruptie van … Nee? Meneer De Hoop wil nog even wachten. Eerst de heer Flach en dan wellicht de heer De Hoop. Meneer Flach.

De voorzitter: U krijgt een interruptie van mevrouw Steen en daarna van de heer Clemminck. Mevrouw Steen.

De voorzitter: U vervolgt.

De voorzitter: U voelde aan dat ik richting afronding wilde gaan. Ik geef het woord aan de heer Flach en daarna aan de heer De Hoop.

De voorzitter: De antwoorden mogen wel echt iets korter zijn, zeg ik tegen de minister. De heer Flach.

De voorzitter: Dank u. Het leek kort, maar werd toch lang. Meneer Flach, nu echt kort, want er zijn nog een aantal mensen die ook een interruptie willen doen.

De voorzitter: Het is geen flipperkast, maar de bal gaat wel even door naar meneer De Hoop namens PRO.

De voorzitter: Meneer Grinwis. O, sorry. Meneer De Hoop wil nog een interruptie plaatsen. Ga uw gang.

De voorzitter: Tot slot, meneer De Hoop. Kort graag.

De voorzitter: Dat was een oproep en geen vraag, volgens mij. Ik ga naar de heer Grinwis, die wel een vraag heeft, denk ik.

De voorzitter: Meneer Grinwis, u was ruim door uw tijd heen.

De voorzitter: De minister vervolgt.

De voorzitter: Dat roept een vervolgvraag op bij mevrouw Steen van het CDA. Ga uw gang.

De voorzitter: Ik zie knikken bij mevrouw Steen. U vervolgt de beantwoording van de vragen.

De voorzitter: Ik zou willen kijken naar de heer Grinwis, omdat ik hier zelf iets over wil zeggen.

De heer Nobel (VVD): Dank voor de toezegging om hiernaar te kijken. Toen ik met corporatiebestuurders sprak, was mijn indruk dat ze aangeven: we hoeven niet eens zozeer al die persoonsgegevens te zien, maar we willen gewoon eenvoudig aan het Kadaster kunnen vragen voor al onze huurders of aangegeven kan worden bij wie hier wel sprake van is. Zo hoef je niet individueel op alle persoonsgegevens te reageren, omdat er dan mogelijk weer privacygevoelige informatie bij zit. Ik hoop echt dat u alles op alles wilt zetten om het gemakkelijk te maken voor corporaties en dat u waar mogelijk ook de randen opzoekt.

De voorzitter: Dank u wel. U vervolgt.

De voorzitter: Dat leidt tot een interruptie van de heer Clemminck.

De voorzitter: De heer Clemminck wil, denk ik, niet wachten tot december. We gaan dus naar de heer Clemminck van JA21.

De voorzitter: U vervolgt.

De voorzitter: Kijk! Ik kijk naar de staatssecretaris Fiscaliteit.

De voorzitter: Dat kan op instemmend geknik rekenen bij de heer Grinwis. Ik zag de heer Flach ook voor een interruptie.

De voorzitter: De heer Flach en dan de heer Grinwis.

De voorzitter: De vraag mag iets korter.

De voorzitter: De heer Grinwis had nog een derde vraag. Dat is een procedurevraag.

De voorzitter: Dat is een duidelijke vraag.

De voorzitter: We noteren "haast" en "spoed". U vervolgt uw beantwoording.

De voorzitter: Excuus. Ik had meneer De Hoop over het hoofd gezien. Meneer De Hoop, excuses. Ga uw gang.

De voorzitter: Het moet wel korter.

De voorzitter: Wellicht heeft de heer Van Leijen van D66 dat geniale idee.

De voorzitter: Dan wil ik u vragen heel even te wachten. Ik geef de heer Grinwis het woord om het voorzitterschap over te nemen.

De heer Nobel (VVD): Exact. Ik denk dat u een deel van mijn vraag al beantwoord heeft, omdat de heer Van Leijen daar ook al naar vroeg. In hoeverre kun je nou toch proberen om er pragmatisch naar te kijken en de aard van die buitenlandse pensioenfondsen te beoordelen? Ik ben niet helemaal gerustgesteld dat we nu heel pragmatisch aan het kijken zijn, ook niet door de beantwoording van de schriftelijke vragen, waarin bijvoorbeeld staat 10% van het ouderdomspensioen op te nemen. Het lijkt er toch heel sterk op dat het ministerie van Financiën alle specifieke Nederlandse maatregelen gaat meenemen. Ik wil eigenlijk van de staatssecretaris de toezegging hebben dat hij zo pragmatisch mogelijk gaat kijken en niet elk mogelijk ongeluk gaat uitsluiten. U zegt "mogelijke derving", maar als de kans van optreden 0,0001% is, moeten we ons afvragen waar we nou mee bezig zijn. De afgelopen drie jaar zijn we van 32% investeringen door buitenlandse pensioenfondsen teruggezakt naar 1%. Dat is dramatisch voor de woningbouw. Ik begrijp uw antwoord, maar wil toch iets meer een toezegging krijgen over hoe u hier pragmatisch naar wilt kijken.

De voorzitter: Het kan wel. De staatssecretaris vervolgt.

De voorzitter: Misschien mevrouw Steen nog?

De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Van Leijen.

De voorzitter: Nog een korte vraag van de heer De Hoop.

De voorzitter: De staatssecretaris vervolgt de beantwoording.

De voorzitter: Dank. Dan zijn we aanbeland bij de tweede termijn van de Kamer. We hebben nog slechts vijf minuten tijd over. Ik kijk even naar de leden of er nog behoefte is aan een tweede termijn. Ja, een punt van orde, meneer De Hoop.

De heer Nobel (VVD): Ik houd het kort. Ik vraag een tweeminutendebat aan.

De heer Nobel (VVD): Dat zou fijn zijn, maar gezien de drukte op de agenda denk ik dat even wachten realistisch is.

De voorzitter: Dank. Ik geef de heer Grinwis het woord.

De voorzitter: Heeft de heer Van Leijen behoefte aan een tweede termijn?

De voorzitter: De heer De Hoop ook kort, alstublieft.

De voorzitter: Dat is vast een bruggetje naar JA21, de heer Clemminck.

De voorzitter: Mevrouw Steen.

De voorzitter: Dank. Dan is er ook nog de tweede termijn van de minister en de staatssecretaris. Kan dit kort? Ja? Minister, gaat uw gang.

De voorzitter: Dank u wel. Dan de staatssecretaris, die twee vragen in een zou samenvoegen, als ik het mij goed herinner.

De voorzitter: Heel kort dan, meneer Grinwis.

De voorzitter: Dank. Dan ga ik toe naar de toezeggingen. Wanneer informeert u de Kamer over die uitkomst?

De voorzitter: Voor het einde van het jaar. Wanneer deelt hij die? Het najaar? Dat is snel. Dat vindt de commissie fijn, denk ik.

De voorzitter: We lezen het verslag na, maar ik zie dat de staatssecretaris hierop instemmend knikt.

De voorzitter: In een niet nader te noemen schrijven wordt de Kamer hierover geïnformeerd.

De voorzitter: Nee, dat is te vrijblijvend. We hebben al wel de termijn vastgesteld. Dan heeft de heer Nobel, tot slot, een tweeminutendebat aangevraagd. Daarmee sluit ik de vergadering. Dank aan de bewindspersonen voor de beantwoording. Iedereen thuis nog een fijne avond.