Hilde Wendel

Goed bestuur en toezicht in de zorg (+ IGJ en zorgfraude)

Mevrouw Wendel (VVD): Dank, voorzitter. Vandaag spreken we over goed bestuur in de zorg, toezicht in de zorg en zorgfraude. Daarom zal ik vandaag stilstaan bij deze drie onderwerpen. Uiteraard start ik met zorgfraude, want zo kent u mij. Vervolgens ga ik naar het toezicht in de zorg. Ik wil ook stilstaan bij goed bestuur in de zorg, want ik vind dat dat vandaag niet ondergesneeuwd mag raken. Allereerst. De VVD vindt het onacceptabel dat er gefraudeerd wordt met zorggeld. Ik doel dan op criminelen die doelbewust de zorg misbruiken voor hun eigen gewin. De georganiseerde criminaliteit stopt publiek geld in haar zakken over de rug van kwetsbare mensen. Vandaag focus ik mij even heel specifiek op pgb-fraude. Fraude met pgb's moeten we zo veel mogelijk voorkomen en keihard aanpakken. Met de motie-Wendel/Coenradie hebben we een belangrijke stap gezet. Zorgaanbieder en vertegenwoordiger mogen niet meer dezelfde persoon of organisatie zijn. Nu is het tijd voor de volgende stap. De VVD wil een volledig verbod op pgb-bemiddelingsbureaus. Het ene na het andere pgb-bemiddelingsbureau springt als een paddenstoel uit de grond. De minister en haar voorganger zijn al jaren bezig om te bedenken hoe zij malafide pgb-bemiddelingsbureaus kunnen aanpakken, maar laten we eerlijk zijn: het slaat nog geen deuk in een pakje boter. Door deze vele bemiddelingsbureaus wordt niet alleen op grote schaal gefraudeerd. Ze passen ook überhaupt niet bij de bedoeling van het pgb. De VVD wil terug naar het pgb zoals het bedoeld was toen het in 1995 door onze partij in het leven werd geroepen. Daar wil ik wel één duidelijke kanttekening bij plaatsen: de VVD ziet wel degelijk meerwaarde in de arbeidsbemiddeling voor mensen met een pgb die zorgpersoneel zoeken. Het personeel moet dan wel direct bij de budgethouder in dienst gaan. Kan de minister toezeggen een verbod op pgb-bemiddelingsbureaus uit te gaan werken? Dan mijn tweede punt: toezicht op zorgfraude. De VVD vindt het nog steeds onbegrijpelijk dat het specialistische zorgfraudeteam is opgedoekt. Ik vraag mij af hoe de aanpak van zorgfraude nu beter in plaats van slechter wordt. Vanuit het veld bereiken ons zorgelijke signalen, aangezien mensen in de praktijk enorm hechten aan dit team. Het is een team dat niet enkel is gericht op eindeloze verbetertrajecten van soms wel acht jaar. Het is ook een team dat criminelen die doelbewust de zorg in gaan, gewoon aanpakt. Is de minister het met de VVD eens dat het opdoeken van het team IBZ een stap in de verkeerde richting is? Daarnaast zijn toezicht en handhaving niet alleen op landelijk niveau, maar ook lokaal belangrijk. Veel gemeenten houden tijdens de contractfase geen toezicht en handhaven niet. Hoe gaat de minister die gemeenten ertoe aanzetten om het toezicht en de rechtmatigheid op het gebied van de jeugdhulp en de Wmo vorm te geven? Tot slot een punt dat volledig losstaat van fraude: regeldruk in de zorg. Dat de administratieve lasten in de zorg té hoog zijn, is een van de redenen dat zorgverleners minder tijd hebben voor de patiënt. Wij moedigen het doel om de administratietijd te halveren dan ook aan. Dit vergroot het werkplezier en vermindert de uitstroom van zorgprofessionals. Een groot deel van de regeldruk wordt echter veroorzaakt door de zorgbestuurders zelf. Zij mijden alle risico's omdat ze geen rugdekking voelen als er een keer wat fout gaat, niet van de politiek en niet van de maatschappelijke opinie, terwijl een risicoloos leven heus niet per se een leuker leven is. Ik noem een paar onzinnige regels: je mag geen taart meenemen voor iemand die niet jouw familie is; iedere patiënt moet zijn eigen stripje paracetamol hebben; zorginstellingen mogen niet gewoon algemene paracetamol verstrekken als iemand die nodig heeft; cliënten mogen geen bloemen of planten op de kamer hebben en mensen mogen geen eigen koffiezetapparaat meenemen. Ik wil de minister vragen hoe zij ervoor gaat zorgen dat bestuurders stoppen met het opleggen van allerlei extra regels bovenop alle regels die er zijn. Overigens wil de VVD er daar ook veel van schrappen. Waarom denkt de minister dat zorgbestuurders vaak aan de voorzichtige kant zijn? Hoe zorgt de minister dat bestuurders wel voldoende rugdekking voelen? Hoe kijkt de minister naar het feit dat toezicht is ingericht op incidenten? Iedere regel is er om risico uit te sluiten, maar de VVD vindt dat daarmee veel vrijheid, kansen en ruimte weggenomen wordt. Dank, voorzitter.

Mevrouw Wendel (VVD): Ja, ik ben het volledig met mevrouw Van Brenk eens. Eén van de redenen dat ik heel graag de Tweede Kamer in wilde, is de volgende. In de dagelijkse praktijk was ik bezig met het aanpakken van zorgfraude. Wat mij enorm ergerde, en misschien nog wel meer is gaan ergeren, is dat ik weet dat daar vandaag de dag nog steeds cliënten zitten omdat wij het niet konden aanpakken, omdat criminelen door de overheid werden beschermd, omdat informatie niet gedeeld mocht worden. We hebben het rapport klaarliggen, maar we mochten het niet delen. Ondertussen lachen de criminelen ons uit. Samen met mevrouw Van Brenk heb ik al een aantal moties ingediend. Ik denk dat we als VVD ook een mooi stuk in het coalitieakkoord hebben gekregen. Ik zal samen met mevrouw Van Brenk blijven optrekken om dit aan te pakken, want dit is echt onuitlegbaar.

Mevrouw Wendel (VVD): Ja. Tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling heb ik toevallig ook samen met mevrouw Van Brenk een motie ingediend. Wij vinden dat zorgfraude veel vaker strafrechtelijk moet worden aangepakt. Gisteren hebben we het hier ook over gehad in een gesprek met een aantal mensen die in de praktijk bezig zijn met zorgfraude. We hebben gesproken over de capaciteit; daar hebben we gisteren het een en ander over gehoord. Ik heb wel een kanttekening. Ik vind het belangrijk dat de allereerste prioriteit ligt bij criminelen die doelbewust de zorg in gaan, puur en alleen voor hun eigen gewin, en daar misbruik maken van kwetsbare mensen. Ik wil het dus wel inrichten op een manier waarmee we echt de grote boeven pakken.

Mevrouw Wendel (VVD): Nederland heeft het op twee na beste zorgstelsel ter wereld. Daar zijn we trots op. Ik denk dat we dat ook mogen zijn als het gaat om de beschikbaarheid van zorg en de eigen betalingen voor zorg. Ik denk dat we heel erg moeten oppassen dat we het kind niet met het badwater weggooien. Er wordt vaak gedaan alsof ondernemerschap in de zorg hetzelfde is als zorgfraude, maar daar zit een heel groot verschil tussen. Als ik naar de huisarts ga, dan wordt die zorg geleverd door een ondernemer, want huisartsen, de praktijkhouders, zijn ondernemers. Fysiotherapeuten zijn ook ondernemers. Ik vind dat we heel goed moeten focussen op het aanpakken van het rot in het systeem, dus de criminelen waar ik net over sprak, maar de ondernemers die er iedere dag voor zorgen dat er zorg wordt geleverd, moeten we juist omarmen.

Mevrouw Wendel (VVD): We gaan binnenkort natuurlijk die wet behandelen. Als ik het goed heb, is er nu onduidelijkheid. Winst wordt op de ene plek verboden en op de andere plek mag het wel. Voor onderaannemers geldt weer wat anders. Er is zo veel vaagheid en onduidelijkheid. Ik denk dat het goed is om die onduidelijkheid weg te halen en voor één aanpak te kiezen.

Mevrouw Wendel (VVD): Stel dat ik een eind met mevrouw Dobbe mee zou willen gaan. "Dat is altijd goed", hoor ik naast me. Ik vind het echter zorgwekkend als de VVD met de SP meegaat. Maar goed, ik ben in een goede bui vandaag, mevrouw Dobbe. Dat zou dus betekenen dat wij het erover eens zouden zijn dat wij een winstuitkeringsverbod zouden moeten hebben. Allemaal leuk en aardig, maar wie gaat dan nog die zorg leveren? Als er geen winst meer uitgekeerd mag worden, wat is dan nog een prikkel om iedere dag zorg te verlenen in het systeem? Ik kom tijdens de vele werkbezoeken die ik afleg, week in, week uit ondernemers tegen die met hart en ziel in de zorg werken. Het is juist belangrijk omdat die marktwerking nou juist ook de basis is van ons zorgsysteem.

Mevrouw Wendel (VVD): Dat ben ik volledig met het CDA eens. We moeten zorgen voor een goede balans. Dat betekent dat we de regels die echt noodzakelijk zijn om een goed systeem in stand te houden, om te zorgen dat we die criminelen uit ons systeem weren, moeten toepassen. Ik zal een voorbeeld noemen. We zien dat zorgkantoren bijvoorbeeld de Wet Bibob niet kunnen toepassen. Dat betekent dus dat die criminelen in de langdurige zorg zich eigenlijk vrij gemakkelijk kunnen vestigen. Dat is een regel die de VVD heel graag zou willen opleggen. Maar ik noemde net ook andere regels, waar we anders tegen aankijken. Als ik naar een kennis in een zorginstelling ga en degene op de kamer ernaast ook zin in een lekker taartje heeft, dan vind ik dat dat mogelijk moet zijn. Zo moeten we zorgen voor een goede balans. De regels die noodzakelijk zijn om criminelen te weren, moeten we invoeren. Overbodige regels moeten we schrappen, om lucht te geven.

Mevrouw Wendel (VVD): Ik hoor mevrouw Van Brenk veel over het geld dat omgaat in zorgfraude, dat daardoor uit de zorg lekt. Zo ken ik mevrouw Van Brenk ook. Dat hoor ik haar vaak zeggen. Wat mij nou zo triggert in de zorgfraude is dat juist de meest kwetsbare mensen hierdoor in de knel komen, omdat ze de zorg die zij enorm nodig hebben niet geleverd krijgen, of omdat ze letterlijk worden uitgebuit of worden geronseld voor de criminaliteit. Kan mevrouw Van Brenk daar eens op ingaan?

Mevrouw Wendel (VVD): Ik hoorde mevrouw Van Meetelen over bemiddelingsbureaus. Toen werd ik natuurlijk heel enthousiast, gezien het feit dat ik vandaag een totaalverbod op pgb-bemiddelingsbureaus heb gepitcht. Ik zou mevrouw Van Meetelen willen vragen of ik haar aan mijn zijde kan vinden als ik straks wellicht een tweeminutendebat ga aanvragen en een motie indien om dat echt aan banden te leggen.

De voorzitter: Uiteraard. Het woord is aan mevrouw Synhaeve voor haar inbreng namens D66.

De voorzitter: Komt u tot uw vraag?

De voorzitter: Dan is het voorzitterschap ook weer terug bij mevrouw Synhaeve.

De voorzitter: Uiteraard. Het woord is aan mevrouw Synhaeve.

De voorzitter: Uiteraard mocht dat. Excuus; de waarnemend voorzitter zat even niet helemaal in haar rol.

De voorzitter: Ik kijk even naar mevrouw Synhaeve voor het voorzitterschap. Daar is ze weer.

Mevrouw Wendel (VVD): Ik sloeg even aan op geld terugvorderen, waar de minister het over had. Uiteraard ben ik daar een groot voorstander van als het gaat om criminelen die doelbewust de zorg ingaan en kwetsbare mensen ondermijnen. Voor mij, voor de VVD is het van belang dat we ons bij deze aanpak echt richten op de malafide aanbieders en niet — met uitroeptekens: niet!! — op cliënten in een kwetsbare situatie die per ongeluk een foutje maken. Ik wil echt niet dat wij als een stel crimefighters die mensen in de knel brengen. Ik wil de minister dat wel meegeven en vragen of zij het met mij eens is dat de aanpak van zorgfraude echt gefocust moet zijn op de aanbieders en mensen die dit moedwillig doen en niet op kwetsbare mensen die per ongeluk een foutje maken.

De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Synhaeve van D66.

De voorzitter: De minister gaat deze vraag ongetwijfeld beantwoorden.

De voorzitter: En het antwoord op de eerste vraag?

De voorzitter: O, excuus. Dan kijk ik naar mevrouw Synhaeve om te zien of ze het voorzitterschap terug wil.

Mevrouw Wendel (VVD): Dan constateer ik wel dat het een hele mooie avond gaat worden. Volgens mij was dat namelijk exact wat ik zei. Ik heb mezelf in de afgelopen periode uitgedaagd om zo veel mogelijk mensen te vragen: "Wat is nou het nut van een pgb-bemiddelingsbureau? Welke rol zouden ze moeten hebben? Overtuig mij nou eens dat ik het volledig mis heb." Wat ik van iedereen terugkrijg, of het nou gaat om budgethouders of mensen daaromheen, is dat het belangrijk is dat als iemand, omdat die bijvoorbeeld is uitgevallen, op korte termijn ineens een zorgverlener nodig heeft, die zorgverlener bijvoorbeeld via zo'n bureau beschikbaar is. Ik ben echt van mening dat dat daadwerkelijk het enige nut is van zo'n bemiddelingsbureau en dat dat de enige plek is die zo'n bemiddelingsbureau in ons systeem zou moeten hebben. Mijn vraag is dus concreet: als de minister dat met mij eens is, kunnen we het dan gewoon regelen, met de uitzondering van arbeidsbemiddeling?

Mevrouw Wendel (VVD): Dank en ook dank aan de minister. Ik zie dat ze hier echt serieus mee bezig is. De vorige keer dat we hierover spraken, kwamen we erop uit dat de minister tegen mij zei: ik ga aan de slag met de malafide bemiddelingsbureaus. Mijn punt is precies wat de minister nu ook zegt: het zijn niet alleen die malafide bureaus; bemiddelingsbureaus passen überhaupt niet in een systeem waarin eigen regie centraal staat, omdat de regie in dit soort situaties volledig wordt overgenomen door die bemiddelingsbureaus. Als ik het zo mag begrijpen dat de minister gaat kijken naar bemiddelingsbureaus in brede zin en hoe we dat zo ver mogelijk kunnen indammen, vind ik dat het een zeer mooie avond is, minister.

Mevrouw Wendel (VVD): Ik kijk naar de voorzitter. Volgens mij is dit ook mijn laatste dans in dit debat.

Mevrouw Wendel (VVD): Ik heb de minister hier, laten we eerlijk zijn, al drie, vier keer eerder naar gevraagd, omdat ik gewoon ontevreden ben met het antwoord. Ik begrijp ook dat de minister denkt: deze vraag heb ik al heel vaak beantwoord. Wat ik nou graag zou willen is het volgende. Wat dit team zo bijzonder maakte, is dat het echt keek naar wie de echte criminelen zijn en hoe we die kunnen aanpakken. Als we kijken naar de kwaliteit van zorg, zien we dat die zwaar ondermaats is. We blijven maar verbetertraject na verbetertraject uitvoeren. Gisteren hoorden we dat we dat tot wel acht jaar lang doen. Ik wil de minister dus vragen — ik beloof dat ik daarna een keer ga stoppen over dit thema — of zij kan regelen dat er nu echt meer gekeken gaat worden naar wie de criminelen zijn en hoe we die aanpakken, in plaats van dat het weer verzandt in van verbetertraject naar verbetertraject gaan? Volgens mij is dat namelijk waar het om gaat.

De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Synhaeve.

De voorzitter: Mevrouw Synhaeve voor het voorzitterschap.

Mevrouw Wendel (VVD): Dank, voorzitter. Vandaag hebben we ons natuurlijk enorm gefocust op wat er fout gaat in de zorg. Ik hecht er wel waarde aan om uit te spreken dat natuurlijk 95%, zo niet meer, van de mensen gewoon echt met hart en ziel in de zorg zit. Ik hecht er waarde aan om dat te zeggen, aangezien dit debat ook wel een heel ander beeld kan geven. Ik denk dat het goed is dat we de schurken eruit filteren en dat we de zorgsector gaan opschonen. Dat moeten we wat mij betreft doen door barrières op te werpen aan de voorkant en door harder te straffen. Dan beschermen we de meest kwetsbare mensen van onze samenleving en besteden we zorggeld aan zorg. Dan nog kort wat over besturen in de zorg. Ik zei het in mijn eerste termijn ook al: een leven vol regels en met beperkte vrijheid is geen leuker leven. Ik denk niet dat het per se aan de bestuurders ligt, dus ik zou echt een oproep willen doen aan onszelf, aan de minister, maar ook aan de maatschappij. Laten wij als politiek hun ook de nodige rugdekking geven. Als er een keer wat misgaat, laten wij dan niet met elkaar direct op hoge poten een debat aanvragen. Zo geven we de bestuurders ook zuurstof om in de dagelijkse praktijk ruimte te geven. Ik denk dat we daar met elkaar een verantwoordelijkheid voor hebben, dus ik ga me daar zelf in ieder geval aan houden. Trouwens, een goed punt: ik wil graag een tweeminutendebat aanvragen.

De voorzitter: Uiteraard. Het woord is aan mevrouw Synhaeve van D66.

De voorzitter: Dan is het woord weer terug bij de voorzitter.

Mevrouw Wendel (VVD): Ik vind het ook goed als ik bij de begroting het antwoord op de vraag over de termijn hoor. Dan beginnen we er dan nog even weer over.