Update visietraject biotechnologie incl. aanbieding STT-rapport 'Stippen op de horizon - toekomstbeeld biotechnologie 2030-2050'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 428Beleidsnota BiotechnologieNr. 404 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DESTAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 september 2024Op 22 december 2023 heeft uw Kamer de kabinetsreactie op de Trend-analyse Biotechnologie 2023 ontvangen1. Het kabinet geeft hierin aan hetbeeld dat de Trendanalyse2 neerzet te herkennen en de oproep om eenintegrale visie biotechnologie op te stellen ter harte te nemen.Het kabinet kiest er daarom voor om gezamenlijk een stip op de horizon tewillen zetten, met daarbij zowel oog voor de kansen die biotechnologiebiedt als de dilemma’s die het opbrengt. De integrale visie biotechnologiezal er toe moeten leiden dat het maatschappelijk en economisch poten-tieel van biotechnologie benut wordt waarbij tegelijkertijd de veiligheid enzorgvuldigheid gewaarborgd blijven.Nederland staat momenteel voor diverse uitdagingen, waar biotechno-logie een rol in kan spelen. Hierbij valt te denken aan de voedselvoor-ziening of het minder afhankelijk van andere landen willen zijn op hetgebied van grondstoffen en technologie. Ook een gezonde Nederlandsebevolking is van belang, met daarin een grote rol voor preventie. Er zalvoldoende ruimte moeten zijn voor innovatie zoals vastgesteld in hetregeerprogramma van kabinet Schoof op 13 september jl3. En dat alles ineen florerende economie met bedrijven die we nodig hebben voor dewelvaart en het verdienvermogen van Nederland. Daarbij zal er oogmoeten zijn voor de veranderende geopolitieke context en liggen erstevige uitdagingen om te zorgen voor een gezonde en schone leefom-geving voor de inwoners van Nederland.In deze brief wordt geschetst welke stappen reeds zijn gezet om te komentot de visie biotechnologie en wordt aangegeven welke aanpak dekomende periode hierbij is voorzien. U ontvangt deze brief mede namens1Kamerstuk 27 428, nr. 4002Kamerstuk 27 428, nr. 3973Kamerstuk 36 471, nr. 96 kst-27428-404ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4041 de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en vanVolksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Staatssecretarissen vanJeugd, Preventie en Sport en van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid enNatuur (LVVN).Biotechnologie in de uitdagingen waar Nederland voor staatBij bovenstaande uitdagingen waar Nederland momenteel voor staat, kanbiotechnologie op verschillende manieren worden ingezet. Biotechnologieis namelijk een techniek met levensveranderende en innovatievetoepassingen, onder andere op het gebied van gezondheid, voedselpro-ductie en circulaire economie. Biotechnologische ontwikkelingen makenhet bijvoorbeeld mogelijk om planten steeds gerichter aan te passen endaarmee beter bestand te maken tegen droogte, ziekten of plagen. Er zijndiverse gentherapieën in ontwikkeling voor (zeldzame) ziekten die eerderniet of minder goed behandelbaar waren. Aangepaste micro-organismenkunnen een rol spelen in de waterzuivering. Schimmels, gisten enbacteriën kunnen worden ingezet om hoogwaardige producten uithernieuwbare grondstoffen te maken. Cellulaire agricultuur is daarnaasteen methode om door middel van fermentatie eiwitten voor humaneconsumptie te produceren. De wetenschappelijke en technologischeontwikkelingen in de biotechnologie gaan zowel in Nederland alswereldwijd onverminderd snel, stelt de Trendanalyse Biotechnologie 2023.Ook concludeert de Trendanalyse dat de overheid meer regie kan nemenom economische kansen te verzilveren en innovatie een gewenste richtingop te sturen. In Nederland is bij zowel kennisinstellingen als bedrijvenveel kennis en expertise over (toepassingen van) biotechnologieaanwezig.Het kabinet herkent en erkent de potentie van onderzoek naar en deverschillende toepassingen van biotechnologie en de kansen die dit biedtvoor onze economie en maatschappij. Wanneer het over biotechnologiegaat, kunnen verschillende (ethische) dilemma’s zich voordoen,waaronder de wenselijkheid van bepaalde biotechnologische toepas-singen. Ook op dit gebied zijn in Nederland verschillende maatschappe-lijke organisaties en kennisinstellingen actief. Op het gebied van veiligheiden omgaan met risico’s stellen we als kabinet randvoorwaarden waar hetgaat om patiënt-, voedsel-, en milieuveiligheid. Daarnaast heeft hetkabinet in toenemende mate oog voor hoe Nederland in een verande-rende wereld op een veilige manier samenwerkt met andere landen,onder andere met de EU op het terrein van handels- en industriebeleidzoals vastgelegd in het Hoofdlijnenakkoord4. Waar mogelijk wordenrisicovolle strategische afhankelijkheden voorkomen en verminderd enwordt ongewenste kennis- en technologieoverdracht tegengegaan.Zorgvuldigheid is hierbij geboden.Biotechnologie: stippen op de horizonIn het voorjaar van 2024 heeft de Stichting Toekomstbeeld der Techniek(STT) gewerkt aan het rapport «Stippen op de horizon – toekomstbeeldbiotechnologie 2030–2050». In dit rapport zijn met hulp van diversepartijen in het veld verschillende toekomstbeelden voor biotechnologieuitgewerkt. In het rapport is de centrale vraag: stél dat een bepaaldtoekomstscenario zich voordoet, wat zouden de consequenties daar danvan zijn? En hoe kunnen publieke waarden in de scenario’s gerespecteerdworden? Met deze brief bieden wij dit STT-rapport aan de Kamer aan. Ditrapport vormt één van de bouwstenen van de visie die wij als kabinetopstellen. In het najaar organiseren we een webinar waarmee we4Hoofdlijnenakkoord 2024–2028. Coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4042 geïnteresseerden vanuit de overheid, wetenschap, markt en maatschappijeen update geven over het proces tot nog toe. STT zal daar een naderetoelichting geven op de totstandkoming van het rapport.Biotechnologie: het opstellen van een gezamenlijke visieBij het opstellen van een kabinetsvisie zijn beleidskeuzes nodig. Debeleidsdrivers die het STT-rapport noemt bij het komen tot de toekomst-scenario’s zullen wij daarbij meewegen5. We houden ook rekening met deambities die zijn opgenomen in de Nationale Technologiestrategie6 en inhet rapport «Groeimarkten voor Nederland»7. We laten ons voeden doorde politieke en maatschappelijke dialoog over biotechnologie en nemenrelevante onderzoeksrapporten van bijvoorbeeld het Rathenau Instituutals het gaat om maatschappelijke acceptatie van biotechnologie daarbijmee.We hebben oog voor de dilemma’s die met biotechnologie gepaardkunnen gaan: willen we alles wat (bio)technologisch kan? Welke aspectenvan veiligheid komen hierbij kijken? Wat willen we in Nederland juist welof juist niet stimuleren? Voor welke problemen kan biotechnologie in onsland een oplossing vormen?Naast de nationale ontwikkelingen houden we ook rekening met deinternationale ontwikkelingen op het gebied van biotechnologie. InNederland is veel kennis en expertise over biotechnologie aanwezig. Hettotale speelveld is echter mondiaal, waarbij veel van de kaders opEuropese schaal worden vastgesteld. Dit voorjaar heeft de EuropeseCommissie aangekondigd tot een meer gecoördineerde aanpak vanbiotechnologie en biofabricage in Europa te willen komen. De kabinetsre-actie daarop is met uw Kamer gedeeld8.Met de hierboven beschreven stappen komen we tot de conceptvisiebiotechnologie. Deze conceptvisie willen we eind 2024 voorleggen aanbetrokkenen vanuit wetenschap, markt en maatschappij om de inhoude-lijke afwegingen toe te kunnen lichten en de conceptvisie te valideren. Devisie zal tot een uitvoeringsagenda moeten leiden die concrete handvattenbiedt hoe de visie daadwerkelijk te realiseren. Hierbij wordt aangeslotenbij andere trajecten die lopen om focus aan te brengen in (financiële enniet-financiële) inzet van partijen in het zogenoemde biotechnologie-ecosysteem. We vinden het belangrijk om de visie op te stellen met inputuit het (krachten)veld en om de benodigde acties gezamenlijk metstakeholders en betrokkenen uit te voeren.Kortom: biotechnologie is een belangrijke technologie die ons land veelkansen biedt, maar ook dilemma’s en risico’s met zich meebrengt. Om opdeze kansen verantwoord in te zetten, stellen we ook bepaalde (rand)voor-waarden. Bij dit alles realiseren we ons dat dit plaatsvindt in een5de beleidsinzet op onderzoek & ontwikkeling, op de concurrentiepositie, op wetgeving &handhaving, op internationale samenwerking, en op maatschappelijke acceptatie6Kamerstuk 33 009, nr. 1407Kamerstuk 33 009, nr. 1378Kamerstuk 22 112, nr. 3946Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4043 internationale context die we in ons voordeel willen beïnvloeden enbenutten. We herkennen de vraag naar een integrale visie op biotechno-logie dan ook en zullen deze begin 2025 opleveren aan uw Kamer.De Minister van Economische Zaken,D.S. BeljaartsDe Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,Ch.A. JansenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 428, nr. 4044