Verslag Landbouw- en Visserijraad 30 maart 2026 en terugkoppeling gesprek met de Eurocommissaris voor Gezondheid en Dierenwelzijn

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-32Landbouw- en Visserijraad28 286DierenwelzijnNr. 1775 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANLANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 april 2026Op 30 maart jl. vond de Landbouw- en Visserijraad (hierna: Raad) plaats inBrussel. Met deze brief informeren wij de Kamer over de uitkomsten vande Raad. Daarnaast informeert de Staatssecretaris de Kamer over zijngesprek met de Eurocommissaris voor Gezondheid en DierenwelzijnVárhelyi over de onderwerpen bont en dieren in kooien, conform zijntoezegging tijdens het Commissiedebat van 25 maart jl.I. Verslag Landbouw- en Visserijraad d.d. 30 maart 2026 Energietransitie in de visserij en aquacultuursectorenDe Raad hield een gedachtewisseling over de energietransitie in devisserij- en aquacultuursectoren. Eurocommissaris Kadis noemde deenergietransitie van doorslaggevend belang om de visserij- en aquacul-tuursectoren te beschermen tegen de volatiliteit van de energieprijzenalsmede voor het doel van een klimaatneutraal Europa in 2050. DeEuropese Commissie (hierna: Commissie) kondigde aan dat de Visie voorVisserij en Aquacultuur in 2040 ook een roadmap voor de energietransitiezal bevatten. Daarnaast meldde de Commissie dat zij verkent of de huidigeverordening voor het Europees Fonds voor Maritieme Zaken, Visserij enAquacultuur (EMFAF) kan worden aangepast, om barrières in de regel-geving met betrekking tot de energietransitie aan te passen.Vrijwel alle lidstaten, waaronder Nederland, onderstreepten het belangvan het aanpassen van de regelgeving om de energietransitie te onder-steunen. Hierbij werd opgeroepen tot snelheid, ook in het licht van de snelstijgende brandstofprijzen, waardoor vissersschepen niet meer rendabelkunnen vissen. De Staatssecretaris wees in dit kader specifiek op denoodzaak om belemmeringen aan investeringssteun voor vaartuigengroter dan 24 meter op te heffen en om meer flexibiliteit in de regelgevingom bewezen energiezuinigere vistechnieken toe te passen. kst-21501-32-1775ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17751 Verschillende lidstaten benoemden dat de Europese financieringsvoor-stellen voor visserij onder het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK)een beperking kennen en dat de voorgestelde middelen ontoereikendzullen zijn om de energietransitie vorm te geven. Nederland wees op hetbelang van een bredere Omnibusverordening voor vereenvoudiging vanvisserijregelgeving, omdat het huidige regelgevende kader te veelbeperkingen en onzekerheden oplevert, die private investeringen in devisserij- en aquacultuursectoren belemmeren.Diversenpunt van Italië over noodsteun voor de visserijHet diversenpunt van Italië, waarin werd opgeroepen tot noodsteun voorde visserij in het licht van de gestegen brandstofprijzen, werd door eenaantal lidstaten ondersteund. De Commissie gaf hierop aan dat ze verkentof het crisismechanisme onder het EMFAF geactiveerd kan worden.Hiermee zouden lidstaten in staat gesteld worden om bestaande middelenuit het EMFAF (dat voor 70% uit Europees en voor 30% uit nationaal geldbestaat) in te zetten om de visserijsector te ondersteunen. Nederland heeftItalië bedankt voor het adresseren van het diversenpunt en aangegevenbenieuwd te zijn naar de reactie van de Commissaris.In verschillende bilaterale gesprekken met andere lidstaten heeft deStaatssecretaris het gesprek gevoerd over de energietransitie, innovatieen andere zaken. In navolging van de motie-Flach (Kamerstuk 23 432,nr. 713) werd in deze gesprekken ook de huidige situatie omtrent destijgende brandstofprijzen en de impact die dit heeft op de visserijsectorbesproken. In deze gesprekken heeft de Staatssecretaris gewezen op hetbelang van versnelde inzet op het verhogen van de energie-efficiëntie enhet belang van pulsvisserij om brandstofbesparing te bewerkstelligen. Alser vanuit de Commissie meer informatie bekend is over de mogelijkeactivatie van het crisismechanisme onder het EMFAF, zal de Kamerdaarover geïnformeerd worden.Diversenpunt van Frankrijk en Nederland over de urgentie van hethervatten van onderhandelingen met Noordoost-Atlantische kuststatenvoor een allesomvattend akkoord over makreelFrankrijk en Nederland uitten zorgen over de status van het makreelbe-stand en de geïsoleerde positie van de Europese Unie (EU) in de onder-handelingen en kregen daarbij steun van verschillende andere lidstaten.De lidstaten wezen op het belang van een alomvattend akkoord tussenalle kuststaten over een langdurig duurzaam beheer van makreel. DeStaatssecretaris noemde onder dit agendapunt ook het belang om meergrip te krijgen op Russische overbevissing van het makreelbestand.In december 2025 zijn het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Faeröer enIJsland onderling, zonder de EU, overeengekomen om niet het hoofd-advies van de International Council for the Exploration of the Sea (ICES),maar het tweede scenario uit het wetenschappelijk advies te volgen. In dittweede scenario is het risico dat het bestand onder het biologischminimum komt enkele procenten hoger dan in het eerste scenario. Infebruari 2026 heeft Groenland besloten ook dit scenario als basis tenemen voor haar vangstmogelijkheden. Omdat dit zorgt voor eenontbrekend gelijk speelveld en de impact voor het makreelbestandbeperkt is, indien alleen de EU zich aan een zeer streng vangstadvies zouhouden, terwijl de sociaal-economische gevolgen voor de Europesevisserijsector heel groot zouden zijn, kiest de Raad ervoor om het gelijkespeelveld met de andere kuststaten te herstellen en de totale vangst-hoogte voor makreel ook op basis van het tweede ICES-scenario vast testellen. Dit biedt tevens de mogelijkheid voor de EU om op gelijke basisTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17752 door te onderhandelen met de andere kuststaten over een robuusteverdeelsleutel en lange termijn managementstrategie voor een duurzaambeheer van het makreelbestand. De Commissie gaf aan dat het ondanksvele gesprekken niet gelukt is een akkoord te bereiken over de verdeel-sleutel. De Commissie blijft zich inzetten voor het beschermen van hetEU-belang.Diversenpunt van Duitsland over de noodzaak van een duidelijkeverbetering en vereenvoudiging van de EU-visserijregels, in het bijzonderde regels rondom het wegen van visproductenDuitsland gaf aan dat het Commissievoorstel voor een uitvoeringsveror-dening voor controleregels nog verbetering behoeft. In het bijzonder weesDuitsland op de disproportionaliteit van de voorstellen voor regelsrondom het wegen van visproducten. Duitsland gaf aan dat er praktischeregels nodig zijn met voldoende implementatietijd. Duitsland vroeg ookaandacht voor de problemen rondom de invoering van het IT CATCH-systeem. Het Duitse diversenpunt kreeg brede steun vanuit de Raad, ookvanuit Nederland. De Staatssecretaris vroeg naast de weegverplichtingenaandacht voor de disproportionaliteit van het voorstel voor controle-benchmarks, benadrukte dat de impact van cameratoezicht bij weeglo-caties niet onderschat moet worden en noemde ook in dit kader debehoefte aan een bredere Omnibusverordening voor vereenvoudigingvan visserijregels. De Commissie nam nota van de opmerkingen van delidstaten en gaf aan het voorstel opnieuw te bekijken. Wel benadrukte deCommissie daarbij het belang van een nauwkeurige weging en dat bij deuitvoeringsverordening niet teruggekomen kan worden op verplichtingenuit de Controleverordening zelf. De Commissie noemde ook de resultatentot nu toe van het IT CATCH-systeem en gaf aan dat het gebruik van hetsysteem verplicht blijft voor alle lidstaten en marktdeelnemers.Diversenpunt van de Europese Commissie over de uitvoeringsdialoogkleinschalige visserijDe Commissie informeerde de Raad over de uitvoeringsdialoog klein-schalige visserij. De dialoog vond in november 2025 plaats met vissers uitverschillende lidstaten, adviesraden, sociale partners en ngo’s. DeEuropese visserijsector bestaat voor 75% uit kleinschalige en kustvisserijen dit deel van de sector levert 50% van de werkgelegenheid. Deprioriteiten voor de ondersteuning van dit deel van de sector zijninnovatie en generatievernieuwing. Belangrijke belemmeringen enuitdagingen voor dit deel van de sector zijn inconsistente implementatievan regelgeving en administratieve complexiteit van toegang totEuropese financiering (EMFAF). Verschillende lidstaten onderstreepten hetbelang van de kleinschalige en kustvisserij voor de EU, en benadruktenhet belang van vereenvoudiging van regelgeving om de uitdagingen aante kunnen pakken. Naast belemmerende regelgeving en regeldruk wezende lidstaten ook op klimaatverandering als grote uitdaging voor hettoekomstperspectief van dit vlootsegment.Visie voor Landbouw en VoedselDe Raad sprak over de Visie voor Landbouw en Voedsel (hierna: Visie), diede Commissie op 19 februari 2025 publiceerde. De Commissie blikte terugop de stappen die in het afgelopen jaar zijn gezet om uitvoering te gevenaan de Visie en keek daarbij vooruit naar aankomende beleidsinitiatieven.De Commissie benadrukte het strategische belang van de landbouw-sector, het belang van stabiliteit van deze sector, het bevorderen vanduurzame landbouwpraktijken, het verhogen van het concurrentiever-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17753 mogen van de EU, het verder vereenvoudigen van beleid en het herzienvan de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken.Net als Nederland spraken verschillende lidstaten brede steun uit voor deVisie, en ze verwelkomden de initiatieven van de Commissie. Ook warendeze lidstaten positief over de voortgang die in het afgelopen jaar isgeboekt, onder andere met de bio-economiestrategie, de strategie voorgeneratievernieuwing in de landbouw en de vereenvoudigingsagenda. DeMinister onderstreepte specifiek het belang van innovatie. Veel lidstatenbenadrukten de noodzaak van voldoende financiering en het belang vanvoldoende budget voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).De Minister gaf over het GLB aan de verschuiving van een benadering vanvoorwaarden aan steun naar financiële prikkels te verwelkomen en pleitteervoor dat boeren betaald worden voor de bijdragen die zij leveren aanecosysteemdiensten. Er werd door meerdere lidstaten een dringendeoproep gedaan voor vereenvoudiging van de regelgeving en voor hetbehoud van flexibele, strategische maatregelen die inspelen op debehoeften van de sector en de huidige geopolitieke situatie. Meerderelidstaten, waaronder Nederland, verwelkomden de nadruk die de Visielegt op voedselzekerheid en crisisparaatheid, en benadrukten hettoenemende belang hiervan gezien de huidige geopolitieke ontwikke-lingen. Sommige lidstaten, waaronder Nederland, onderstreepten ook hetbelang van een toekomstbestendige veehouderijsector en gaven hierbijaan uit te kijken naar de Strategie voor de veehouderij, die de Commissieheeft aangekondigd. Ten slotte riep de Minister op de inzet ook gericht tehouden op de versterking van de positie van de boer in de keten, ondermeer door een herziening van de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken ende ontwikkeling van een EU-benchmarkingsysteem voor het beoordelenvan duurzaamheidsinspanningen op boerderijniveau.Handelsgerelateerde landbouwvraagstukkenDe Commissie informeerde de Raad over de laatste handelscijfers en destand van zaken in lopende bilaterale onderhandelingen over handelsak-koorden. De Commissie ging in op de recent gesloten onderhandelaarsak-koorden tussen de EU en Australië en de EU en India. Daarbij gaf deCommissie aan dat deze akkoorden kansen bieden voor de export vanlandbouwgoederen, terwijl tegelijkertijd de gevoelige landbouwsectorenworden beschermd. Beide akkoorden moeten juridisch opgeschoondworden, voordat ze door de Commissie aan de Raad worden aangebodenter besluitvorming. Met betrekking tot het Mercosur-akkoord gaf deCommissie aan dat de voorlopige toepassing op 1 mei a.s. zal starten. Metbetrekking tot de crisis in het Midden-Oosten gaf de Commissie aan datdeze leidt tot hogere transportkosten en hogere kunstmestprijzen. DeCommissie kijkt welke kortetermijnmaatregelen er mogelijk zijn om dezeprijzen te dempen, naast maatregelen die voortkomen uit het aanko-mende Actieplan Meststoffen dat voor de zomer zal worden gepresen-teerd.In de Raad was in het algemeen steun voor het afsluiten van handelsak-koorden, hoewel sommige lidstaten een meer protectionistische aanpakvoorstaan als het gaat om geïmporteerde producten. Nederland en eenaantal andere lidstaten benadrukten de geopolitieke relevantie vanhandelsakkoorden, die bijdragen aan diversificatie van handelsstromen enhet verlagen van kwetsbaarheid op de internationale markten. Ook gafNederland aan de land- en tuinbouwsector actief te assisteren metinvesteringen en handel buiten Europa om onze agrarische toeleverings-keten te versterken, waarbij de bundeling van krachten door EU-lidstatenvoordelig kan zijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17754 Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, verwelkomde de aanstaandevoorlopige toepassing van het EU-Mercosur-Verdrag en de onderhande-laarsakkoorden met India en Australië. Over deze akkoorden zal vooraf-gaand aan de besluitvorming in de Raad een kabinetsappreciatie met deKamer gedeeld worden. Sommige lidstaten spraken zorgen uit over hetakkoord met Australië en de tariefquota daarin voor de import van rund-,schapen- en geitenvlees en suiker. Een aantal lidstaten vroeg deCommissie om de studie naar de cumulatieve economische effecten vanhandelsakkoorden op de landbouw uit 2024 (Joint Research Centre, studieCumulative economic impact of upcoming trade agreements on EUagriculture) te actualiseren. Nederland sprak zorgen uit over de doorChina ingestelde antidumpingheffingen op Europese zuivel- en varkens-producten. De Staatssecretaris benadrukte het belang van monitoring vande effecten en vroeg of de Commissie volgende stappen voorziet inWTO-procedures.De negatieve gevolgen van de geopolitieke situatie in het Midden-Oostenop de prijzen voor inputs (kunstmest, energie) en de hogere voedsel-prijzen en inflatie die daar op termijn mogelijk uit voortvloeien, leidden totbrede zorgen onder lidstaten. Lidstaten kijken uit naar het door deCommissie aangekondigde Actieplan Meststoffen. Een aantal lidstatenpleitte naast monitoring voor mitigerende maatregelen om boeren testeunen, zoals opschorting van het Carbon Border AdjustmentMechanism (CBAM) voor meststoffen of steunmaatregelen.Diversenpunt Hongarije – Meerjarig Financieel Kader en het Gemeen-schappelijk Landbouwbeleid na 2027De Visegrad-groep (een alliantie van Hongarije, Tsjechië, Polen enSlowakije) agendeerde, met steun van Bulgarije en Roemenië, het MFK enhet GLB na 2027. Deze groep lidstaten pleitte voor het behoud van definanciering voor het GLB, zoals deze momenteel is, en onderstreepte hetbelang van de afzonderlijke goedkeuring van de GLB-plannen en deloskoppeling van GLB-wet- en -regelgeving van andere beleidsdomeinen.Meerdere lidstaten spraken steun uit voor een verhoging van hetGLB-budget in de nieuwe MFK-periode. Nederland heeft niet geïnterve-nieerd bij dit punt.Diversenpunt Italië – Promotie van het gebruik van digestaatTegen de achtergrond van hoge prijzen voor kunstmest ten gevolge vande huidige geopolitieke spanningen, riep Italië op om de Nitraatrichtlijn teherzien om het gebruik van digestaat, als duurzaam (en onafhankelijk)alternatief voor kunstmest, toe te staan. Het gebruik van digestaat alsalternatief voor synthetische meststoffen werd breed gesteund, waarbijsommige lidstaten aangaven dat het alleen mag worden ingezet als hetook bijdraagt aan een gezonde bodem. Meerdere lidstaten, waaronderNederland, onderstreepten het belang van een veilige toepassing vandigestaat. Nederland sprak daarnaast steun uit voor het verminderen vanafhankelijkheid van kunstmest door het gebruik van digestaat, en omhierbij wetenschappelijke inzichten te raadplegen, waarbij het JointResearch Centre-rapport over RENURE een goed vertrekpunt is. DeCommissie erkende digestaat als een belangrijke bron van inkomstenvoor boeren en benadrukte dat het gebruik ervan als vervanger voorkunstmest verder onderzoek vergt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17755 Diversenpunt Italië – Verandering in automatische vrijwaringsmaatregelenItalië riep op om de herziene verordening over het Algemeen PreferentieelStelsel (APS) te wijzigen voordat deze dit voorjaar definitief wordtaangenomen in de Raad. De verordening vormt een voorwaardelijkhandelsstelsel waarmee de EU tariefpreferenties voor import aanbiedt aanontwikkelingslanden. Italië is ontevreden met de uitkomst van deonderhandelingen over de herziening van de verordening en betoogdetijdens de Raad dat enkele Europese sectoren, zoals rijst, onvoldoendezullen worden beschermd in het geval van ernstige marktverstoringendoor de import uit ontwikkelingslanden. Een enkele lidstaat sprak steunuit voor dit punt. Nederland heeft niet geïntervenieerd.Diversenpunt Frankrijk – Effecten Carbon Border Adjustment Mechanism(CBAM)Frankrijk riep de Commissie op om maatregelen te nemen om degevolgen van het Europese koolstofcorrectiemechanisme CBAM tijdelijkte beperken. Frankrijk benoemde dat de ingevoerde CBAM voormeststoffen negatieve gevolgen kan hebben voor de akkerbouwsector, inhet bijzonder gezien de huidige geopolitieke situatie en gestegenkunstmestprijzen. Specifiek pleitte Frankrijk voor retroactieve, tijdelijkeopschorting van de CBAM-heffingen voor meststoffen en ammonia.Indien dit niet wordt gedaan, pleitte Frankrijk voor het introduceren vaneen compensatiemechanisme als alternatief. Meerdere lidstatenbenoemden de impact die hogere prijzen voor meststoffen als gevolg vanCBAM hebben op voedselzekerheid, waarbij deze lidstaten benadruktendat de meststoffenmarkt nauwlettend gevolgd moet worden om debetaalbaarheid te waarborgen. De Commissie gaf aan dat er momenteelwordt gewerkt aan een Actieplan Meststoffen, dat hopelijk binnenkortwordt gepubliceerd. De Minister heeft steun uitgesproken voor hetCBAM-mechanisme en aangegeven te hechten aan rechtszekerheid voorde hele agrifoodketen. Daarbij staat de Minister een duurzamereoplossing voor, onder meer door te investeren in innovatieve technolo-gieën die duurzame alternatieven voor chemische meststoffen bieden,alsook het versterken van duurzame, crisisbestendige voedselsystemen.Diversenpunten België en Slowakije – Situatie in de zuivelsectorBelgië en Slowakije agendeerden de situatie in de zuivelsector. Zijbenoemden de daling van het inkomen van producenten en de noodzaakvoor steunmaatregelen. Zo riepen deze lidstaten op om middelen uit delandbouwreserve vrij te maken en aanvullende fondsen voor schoolmelk-programma’s beschikbaar te stellen. Dit punt kon rekenen op steun vansommige lidstaten, die benadrukten dat er dringend EU-maatregelennodig zijn en zij vroegen de Commissie om snel actie te ondernemen.Nederland heeft niet geïntervenieerd bij dit punt.De Commissie toonde begrip voor de situatie en erkende de toenemendedruk op de marges van de producenten. Tegelijkertijd gaf de Commissieaan tekenen van herstel in de markt te zien en te twijfelen of de recentestijgingen in de productie door zullen zetten.Diversenpunt Polen – GLB directe betalingen in 2027 en financiëleplafonneringPolen riep de Commissie op om wetgevende maatregelen te treffen diehet mogelijk maken om middelen uit het toekomstige GLB-budget voor2028 over te hevelen naar de eerste pijler voor inkomenssteun in 2027onder de huidige GLB-programmaperiode. Hoewel het huidige GLB deTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17756 mogelijkheid biedt om middelen over te hevelen van de tweede pijler(plattelandsontwikkeling) naar de eerste pijler (inkomenssteun), voorzietnoch het huidige noch het toekomstige GLB in de mogelijkheid hetGLB-budget over te hevelen van 2028 naar 2027. Dit kan leiden totonduidelijkheden en betalingsproblemen. Een aantal lidstaten steunde deoproep van Polen. Hoewel de Commissie het probleem onderkent, gaf zeaan dat de prioriteit nu ligt bij het voortzetten van de onderhandelingenover het toekomstige GLB, evenals bij een tijdige implementatie entoepassing van het toekomstige GLB.Diversenpunt Spanje en Portugal – Transitiemaatregelen sectoraleinterventiesSpanje en Portugal vroegen aandacht voor de gevolgen van de voorge-stelde regelgeving omtrent de Nationale en Regionale Partnerschap-plannen (NRPP’s) en het nieuwe GLB na 2027 voor de financiering van desectorale interventies groenten en fruit, en wijn. De twee lidstaten uittenzorgen over de continuïteit van de lopende, meest meerjarige interventies,als deze vanaf 2028 niet meer uit een eigen EU-budget maar uit denationaal toebedeelde financiële enveloppes gefinancierd dienen teworden. Spanje en Portugal riepen de Commissie op tot het instellen vanovergangsmaatregelen. Meerdere lidstaten benoemden eveneens hunzorgen en steunden de oproep. Nederland heeft niet geïntervenieerd bijdit punt.II. Terugkoppeling gesprek Staatssecretaris en de Eurocommis-saris voor Gezondheid en Dierenwelzijn Várhelyi Tijdens het Commissiedebat Landbouw- en Visserijraad van 25 maart jl.heeft de Staatssecretaris een toezegging gedaan aan het lid Kostic´(TZ202603-212) om in dit verslag de Kamer te informeren over het gesprekmet de Eurocommissaris voor Gezondheid en Dierenwelzijn Várhelyi overde onderwerpen bont en dieren in kooien. En marge van de Raad heeft deStaatssecretaris tijdens een gesprek met Eurocommissaris Várhelyiaangegeven dat Nederland voorstander is van een EU-breed verbod op depelsdierhouderij en op het op de markt brengen van bont en bontpro-ducten. Veel lidstaten hebben al een verbod op pelsdierhouderij.Ook heeft de Staatssecretaris aangegeven dat Nederland voorstander isvan het EU-breed uitfaseren van kooihuisvestingen. De Commissie zalbinnenkort reageren op het burgerinitiatief End the Cage Age.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J. van EssenDe Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,S.P.A. ErkensTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-32, nr. 17757