Bestuurlijke reactie advies AcICT project Abacus

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202635 165Verkiezingen26 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 103 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 januari 2026Met deze brief informeer ik uw Kamer over het advies van het Advies-college ICT-toetsing (hierna: AcICT) over het project Abacus. Het projectAbacus wordt door de Kiesraad uitgevoerd en heeft als doel nieuweprogrammatuur op te leveren voor de vaststelling van verkiezingsuit-slagen en de huidige programmatuur (OSV2020) te vervangen. Hetbijgevoegde adviesrapport heb ik op 8 december jl. van het AcICTontvangen.In deze brief zal ik eerst kort een toelichting geven op het project Abacus.Vervolgens ga ik op hoofdlijnen in op de bevindingen en adviezen van hetAcICT. Daarbij zal ik ingaan op hoe de Kiesraad hier opvolging aan geeft.De Kiesraad heeft, als uitvoerder van het project Abacus, een separatereactie geschreven op het advies van het AcICT. Deze reactie is als bijlagebijgevoegd bij deze brief.Project AbacusDe Kiesraad ontwikkelt een nieuw softwareprogramma voor deberekening van de uitslag van de verkiezingen: Abacus. Eerder is uwKamer geïnformeerd over de voorloper van het Abacus-project en devoortijdige beëindiging van dat project.1 Het nieuwe project Abacus zal optermijn de module Uitslagvaststelling van het huidige programmaOndersteunende Software Verkiezingen (OSV2020) vervangen. OSV2020wordt vervangen om verschillende redenen, waaronder het optimaalaansluiten op het proces van uitslagvaststelling en het beter invullinggeven aan het wettelijke open source vereiste in het Kiesbesluit.2 Abacuswordt door de Kiesraad zelf ontwikkeld.1Kamerstuk 35 165, nr. 582Zie ook p.2 van het advies van AcICT kst-35165-103ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 1031 Bevindingen en adviezen AcICTHet AcICT concludeert dat de Kiesraad snel lering heeft getrokken eneffectief heeft gehandeld nadat de voorloper van Abacus voortijdig isbeëindigd. De belangrijkste conclusie uit het onderzoek van AcICT is datna een goede start het project nu meer sturing vereist om de digitaleondersteuning van de uitslagvaststelling en zetelverdeling voor alleverkiezingstypen zeker te stellen. Het AcICT baseert deze conclusie op driebevindingen:1.De aanpak van Abacus sluit goed aan bij de vervangingsredenen vande Kiesraad.2.Het is niet inzichtelijk wanneer het project Abacus goed genoeg is.Het inzicht in de planning en voortgang van het project isonvoldoende.Het AcICT heeft op basis van deze bevindingen drie adviezen geformu-leerd. In zijn reactie op het advies van het AcICT geeft de Kiesraad aan hoede Kiesraad opvolging zal geven aan deze adviezen. De adviezen enopvolging zijn hieronder op hoofdlijnen beschreven. Voor een uitge-breidere beschrijving verwijs ik u naar de bijlagen van deze brief.Advies 1: Specificeer wanneer Abacus goed genoeg is.Het AcICT adviseert om te bepalen wanneer Abacus als gereed kanworden beschouwd. De Kiesraad onderschrijft de meerwaarde van hettraceerbaar maken van wettelijke eisen in ontwerpen en implementatie,en werkt dit verder uit. De Kiesraad zal een openbaar overzichtsdocumentopstellen en niet-functionele eisen verder uitwerken en vastleggen.Advies 2: Maak de opgeleverde kwaliteit inzichtelijk met een meergestructureerde testaanpak.Het AcICT adviseert om een meer planmatige en gestructureerdetestaanpak te introduceren waarbij inzichtelijk wordt gemaakt of aan alleeisen daadwerkelijk wordt voldaan. De Kiesraad kan zich in beginselvinden in het advies om het acceptatie- en vrijgaveproces verder teprofessionaliseren. De Kiesraad zal een overzichtsdocument opstellen metde belangrijkste functionele en niet-functionele eisen. Voor iedere inzetvan Abacus zal tevens worden vastgelegd op welke wijze is getoetst datAbacus aan de gestelde eisen voldoet, en wat de uitkomst was van dezetoets. Ook het advies deze documenten publiekelijk beschikbaar te makenonderschrijft de Kiesraad.Advies 3: Kwantificeer en prioriteer het resterende werk.Om grip te krijgen op de voortgang en tijdige oplevering te waarborgen,adviseert het AcICT om het resterende werk systematisch te kwantificerenen te prioriteren. De Kiesraad stelt in zijn reactie dat hij begrijpt wat hetAcICT met dit advies beoogt. Het goed onderbouwd kwantificeren van denog te realiseren functionaliteit is en blijft echter lastig, stelt de Kiesraad.De Kiesraad onderschrijft de behoefte hier aandacht aan te geven. Hetteam dat aan Abacus werkt wordt gevraagd hier passend invulling aan tegeven zodat gestuurd kan worden op de juiste prioritering. Ook zal hetontwikkeltraject van Abacus in 2026 worden voorzien van mijlpalen entussenopleveringen, waardoor de Kiesraad beter overzicht heeft op devoortgang en hier waar nodig op kan sturen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 1032 ConclusieIk dank het Adviescollege ICT-toetsing voor het advies, dat een waarde-volle bijdrage zal leveren aan de totstandkoming en ingebruikname vanhet project Abacus. Ik dank ook de Kiesraad voor het werk dat tot nu toeaan het project Abacus is verzet en vertrouw erop dat opvolging van deadviezen van het AcICT door de Kiesraad mede zal bijdragen aan eensuccesvolle oplevering van het project. Hier is, zoals vastgesteld door hetAcICT, reeds een goede start mee gemaakt.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F. RijkaartTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 165, nr. 1033