PFAS verzamelbrief

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202535 334Problematiek rondom stikstof en PFASNr. 407 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRA-STRUCTUUR EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 juli 2025Met deze brief ontvangt u, mede namens de demissionair StaatssecretarisJeugd, Preventie en Sport, een overzicht van ontwikkelingen rondomPFAS, en komen wij tegemoet aan enkele toezeggingen en moties.InleidingPFAS-verbindingen vormen een groep van chemische stoffen die bijlangdurige blootstelling schadelijk kunnen zijn voor zowel de gezondheidals het milieu. Ze zijn wijdverspreid in het milieu aanwezig, in het water,de bodem en de lucht. Mensen komen op verschillende manieren incontact met PFAS bijvoorbeeld via voedsel, drinkwater, bodem enconsumentenproducten.Er bestaan al langere tijd zorgen over PFAS. De uitkomsten van hetonderzoek naar bloedwaarden, die in deze brief worden toegelicht,bevestigen die zorgen en onderstrepen voor ons het belang van blijvendeinzet om de blootstelling aan PFAS terug te dringen. Tegelijkertijd wordener concrete stappen gezet en resultaten geboekt, waarvan er in deze briefeen aantal worden beschreven.De aanpak van PFAS door de Rijksoverheid kent drie hoofdlijnen.Allereerst wordt ingezet op een zo breed mogelijk Europees PFAS-verbod.Nederland is een van de initiatiefnemers van het Europese restrictie-voorstel.1 Gelijktijdig met deze brief wordt de Kamer ook geïnformeerdover de verkenning van een nationaal PFAS-productverbod en eenlozingsverbod.Ten tweede richt de aanpak zich op het beperken van de verspreiding vanPFAS in het milieu, onder meer door het terugdringen van emissies enlozingen en door het ondersteunen van saneringsplannen van decentraleoverheden. En ten derde wordt ingezet op het verminderen van bloot-1Kamerstuk 28 089, nr. 274 kst-35334-407ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4071 stelling aan PFAS, bijvoorbeeld via onderzoek en met gerichte maatre-gelen om de volksgezondheid te beschermen.LeeswijzerDeze brief bevat vijf onderwerpen. Onderdeel 1 en 2 hebben betrekking ophet beperken van de verspreiding en onderdeel 2 t/m 5 op het vermin-deren van de blootstelling:1.Werkplan Rijksinzet PFAS regio Dordrecht2.Saneringsplan Chemours3.Eerste resultaten biomonitoring RIVM4.Gezondheidsonderzoek regio Chemours en Westerschelde5.PFAS in drinkwater1. Werkplan Rijksinzet PFAS regio Dordrecht Op 14 november 2024 is een Rijkscoördinator aangesteld als interdeparte-mentaal aanspreekpunt voor vragen over PFAS in de regio rondomChemours.2Hierbij bieden we de Kamer het werkplan van de Rijksinzet aan, deze is alsbijlage toegevoegd. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan detoezegging3 die aan het lid Gabriëls is gedaan tijdens het CommissiedebatExterne Veiligheid op 4 maart jl. Het werkplan geeft de acties van het Rijkgerelateerd aan de aanpak van de PFAS-vervuiling in de regio Dordrechtop hoofdlijnen weer.2. Saneringsplan Chemours In het Commissiedebat Externe Veiligheid van 4 maart jl. is ook detoezegging gedaan u het saneringsplan voor de omgeving van Chemourstoe te sturen.4 Van de provincie Zuid-Holland en de gemeente Dordrechtbegrijpen we dat er gewerkt wordt aan een herstelplan. Dat past ook bijhun rol als bevoegd gezag in het gedecentraliseerde bodembeleid en hetis primair aan hen om hierover te communiceren. De laatste informatiehierover sturen we u hierbij toe. Op die manier wordt invulling gegevenaan deze toezegging.De decentralisatie van het bodembeleid houdt in dat de rol van bevoegdgezag voor bodemsanering belegd is bij lokale overheden. Wat betreft deaanpak van de verontreiniging met PFAS rondom Chemours is deprovincie Zuid-Holland bevoegd gezag volgens de Wet Bodembe-scherming (Wbb)5 binnen de gemeenten Molenlanden, Papendrecht enSliedrecht en is de gemeente Dordrecht bevoegd gezag binnen degemeente Dordrecht zelf. De omgevingsdiensten Zuid-Holland-Zuid enDCMR (regio Rijnmond) voeren taken uit in de regio namens de bevoegdeoverheden.Het Ministerie van IenW ondersteunt bevoegde overheden met de aanpakvan PFAS via de Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem. Vorig jaarheeft de gemeente Dordrecht bijvoorbeeld € 2,6 mln. ontvangen omsamen met de provincie invulling te geven aan de aanpak van bodemver-ontreiniging met PFAS vanuit de rol van bevoegd gezag voor bodemsa-nering. Uitgangspunt is en blijft dat de aanpak door de vervuiler betaaldwordt. Voor een doeltreffende aanpak is het echter wel nodig dat debevoegde overheden onderzoeken uitvoeren, risico’s in beeld brengen,2Kamerstuk 35 334, nr. 3213TZ202503-0494TZ202503-0555Via het overgangsrecht uit de Aanvullingswet bodem OmgevingswetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4072 hierover communiceren om blootstelling of verspreiding te verhinderen,en aansprakelijke partijen aanspreken. Naast de financiële ondersteuningdenkt het Rijk mee met het bevoegd gezag waar gewenst en vindt erveelvuldig overleg plaats met de regio.De gemeente en provincie zijn als bevoegd gezag betrokken bij hetherstelplan6 dat door Chemours is opgesteld. Over de invulling van de rolvan bevoegd gezag in deze specifieke kwestie leggen de gemeente enprovincie verantwoording af aan respectievelijk de gemeenteraad en deprovinciale staten. Voor meer informatie over het herstelplan verwijzenwe u naar de brieven van de gedeputeerde staten Zuid-Holland7 en van degemeente Dordrecht.83. Eerste resultaten biomonitoring RIVM Mensen in Nederland worden onder andere via voedsel en drinkwater teveel blootgesteld aan PFAS, wat schadelijk kan zijn voor de gezondheid.Het RIVM werkt daarom in opdracht van de Ministeries van IenW, VWS enLVVN aan het meerjarig onderzoeksprogramma PFAS waar in beeld wordtgebracht hoe we de blootstelling van de Nederlandse bevolking aan PFASkunnen verminderen. U wordt jaarlijks over de voortgang van ditprogramma geïnformeerd.9 Daarnaast worden tussentijdse resultaten uithet programma gedeeld als deze van belang zijn. De eerste uitkomstenvan de biomonitoring zijn nu beschikbaar10 en worden hierbij met deKamer gedeeld.Wat is biomonitoring?In het onderzoeksprogramma is ook het onderdeel humane biomonitoringopgenomen. Dit is het meten van PFAS in lichaamsmaterialen. Hetonderzoeksprogramma bevat drie biomonitoringsonderzoeken. Hierbijwordt PFAS in bloed en moedermelk gemeten. Dit geeft een beeld van detotale blootstelling van mensen in Nederland aan PFAS vanuit verschil-lende bronnen tegelijk. Zo kunnen we de komende jaren volgen of dehoeveelheid PFAS die Nederlanders in hun lichaam hebben toeneemt,gelijk blijft of afneemt. Op deze manier kan ook worden nagegaan ofmaatregelen om de blootstelling aan PFAS te verminderen effect hebben.PIENTER-onderzoekVoor het eerste onderzoek heeft het RIVM een grote hoeveelheidbloedmonsters uit 2016/2017 geanalyseerd op PFAS-concentraties. Hetdoel was om een landelijk beeld op te leveren van de hoeveelheid PFAS inons bloed. Deze bloedmonsters zijn afkomstig uit het PIENTER-6Nota bene: er wordt door het lokaal bevoegd gezag gesproken van een herstelplan en niet vaneen saneringsplan.7Brief gedeputeerde staten m.b.t. Intentieverklaring gemeenten en Chemours over aanpakmoestuinen en stand van zaken TFA-emissie, kenmerk DOS-2020-0007548 PZH-2024-857135276, d.d. 5 juli 2024;Brief gedeputeerde staten m.b.t. Instemmen pilots herstel gebruiksfunctie moestuinen,kenmerk DOS-2024-0005329 PZH-2024-865057150, d.d. 3 december 2024;Brief gedeputeerde staten m.b.t. Instemming met aanpak herstel gebruiksfunctie moestuinen ingemeente Sliedrecht, Papendrecht en Molenlanden, kenmerk DOS-2024-0005329 PZH-2025-867515447, d.d. 28 februari 2025.8Brief gemeenteraad m.b.t. Actuele stand van zaken dossier Chemours, kenmerk 2025-0012861,d.d. 11 februari 2025; Brief gemeenteraad m.b.t. Aangepast plan van aanpak herstelmoestuinen in Dordrecht, Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht, kenmerk 2025-0018424,d.d. 4 maart 2025;Brief gemeenteraad m.b.t. Stichting-Moestuinherstel, kenmerk 2025-0018424, d.d. 6 mei 2025.9Kamerstuk 35 334, nr. 30310https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2025-0094.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4073 programma uit 2016/2017.11 Dit is een landelijk onderzoeksprogrammawaarbij het RIVM met tussenpozen van ongeveer 10 jaar biomonitoringtoepast onder een representatieve steekproef van de bevolking, om tekunnen nagaan hoe het met de afweer van de Nederlandse bevolkingtegen infectieziekten is gesteld.In enkele regio’s in Nederland bestaan er zorgen over mogelijk verhoogdeblootstelling aan PFAS ten opzichte van de algemene bevolking. Er zijndaarom extra monsters uit de regio’s rondom Chemours en de Wester-schelde opgenomen om te onderzoeken of de concentraties PFAS in hetbloed in deze regio’s afwijken van het landelijk gemiddelde.ResultatenBij vrijwel de gehele Nederlandse bevolking overschrijdt de hoeveelheidPFAS in het bloed de gezondheidskundige grenswaarde12. Dit bevestigt deresultaten van eerder onderzoek van het RIVM dat mensen te veel PFASbinnenkrijgen vanuit onder andere voedsel en drinkwater13.De bloedmonsters zijn op 29 soorten PFAS onderzocht. Daarvan zijn dehoeveelheden PFOS het hoogst, gevolgd door PFOA. Bij kinderen envrouwen in de vruchtbare leeftijd zijn de hoeveelheden iets lager dan bijde rest van de bevolking. Bij inwoners van de regio’s Dordrecht enWesterschelde zijn de hoeveelheden van enkele PFAS hoger dan in de restvan Nederland. Het RIVM keek met extra aandacht naar deze twee regio’s,omdat ze in de buurt liggen van fabrieken waaruit PFAS in de omgeving isterechtgekomen. Het RIVM-rapport met daarin de volledige resultaten entoebehorende informatie is als bijlage bij deze brief toegevoegd.Wat betekenen deze resultaten?De gezondheidskundige grenswaarde voor PFAS geeft aan tot welkehoeveelheid de blootstelling geen invloed heeft op de werking van hetimmuunsysteem14. Dat betekent niet automatisch dat mensen boven degrenswaarde gezondheidsklachten krijgen of ziek worden, maardaarboven zijn effecten op het immuunsysteem niet uit te sluiten. Het isniet goed te zeggen wat de gevonden hoeveelheden in het bloed preciesbetekenen voor de gezondheid van de Nederlandse bevolking. Wel is vastte stellen dat de gemeten PFAS-waarden de gezondheidskundigegrenswaarde overschrijden en daarmee op termijn potentieel schadelijkzijn voor onze gezondheid. Bijvoorbeeld effecten op de ontwikkeling vanhet ongeboren kind, de lever en op cholesterol in bloed. Het is niet preciesbekend bij welke hoeveelheden en in welke mate deze effecten optreden.Voor de duiding van deze PFAS-waarden in het bloed is ander onderzoeknodig, dat op korte termijn zal starten (zie punt 4b in deze brief).Op dit moment is niet bekend of en welke specifieke maatregelen deoverheid of mensen zelf kunnen nemen om de hoeveelheid PFAS in hetbloed te verminderen. De PFAS die in het lichaam zijn opgenomenworden geleidelijk afgebroken, maar dat gaat heel langzaam. Wel geldteen algemeen advies om gevarieerd te eten en soms om bepaaldevoedingsproducten niet of weinig te eten, zoals zelfgevangen vis,producten uit moestuinen in Dordrecht en Helmond en eieren vanhobbykippen. Zie voor meer informatie www.voedingscentrum.nl.11https://www.rivm.nl/pienter-onderzoek12https://www.rivm.nl/documenten/notitie-implementatie-van-efsa-som-twi-pfas13https://www.rivm.nl/publicaties/risk-assessment-of-exposure-to-pfas-through-food-and-drinking-water-in-netherlands14https://www.rivm.nl/documenten/notitie-implementatie-van-efsa-som-twi-pfasTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4074 Vervolg van het onderzoekHet RIVM vult de resultaten uit het PIENTER-onderzoek 2016/2017 aan mettwee andere onderzoeken met 1) meer recente bloedmonsters en 2)moedermelkmonsters. Hiermee ontstaat een actueel beeld van deconcentraties PFAS in ons lichaam. Voor het moedermelkonderzoek wordtgebruikt gemaakt van monsters van de moedermelkbank van hetAmsterdam Universitair Medisch Centrum. Voor het bloedonderzoekondersteunt de organisatie Sanquin door een representatieve groepdonoren uit heel Nederland uit te nodigen om deel te nemen. Voor deregio’s rondom Chemours en Westerschelde worden hier ook extra’smonsters in opgenomen. De resultaten worden in het tweede kwartaalvan 2026 verwacht.4. Opdrachtverlening gezondheidsonderzoek regio Chemours enWesterschelde Op 14 november 2024 bent u geïnformeerd over de resultaten van deverkenning voor gezondheidsonderzoek in de regio’s rondom Chemoursen de Westerschelde.15 Aan de Kamer was toegezegd om daar voor dezomer van 2025, samen met het Ministerie van VWS, opvolging aan tegeven.Samen met de Staatssecretaris Jeugd, Sport en Preventie wordt nu eenbelangrijke volgende stap gezet. Wij hebben het RIVM de opdrachtverleend om met een meerjarig gezondheidsonderzoek te starten voor deregio rondom Chemours en de Westerschelde. Het RIVM start hier inseptember 2025 mee. Hierbij wordt de Kamer geïnformeerd hoe datonderzoek er uit zal komen te zien.Het doel van het onderzoek is om duidelijk te krijgen of er in de regio’srondom Chemours en de Westerschelde sprake is van een afwijkendegezondheidssituatie die kan samenhangen met verhoogdePFAS-concentraties. De mensen die in deze gebieden wonen willen hiergraag antwoord op krijgen, en de overheid wil dit ook. Om dit te kunnenonderzoeken, zijn de volgende doelen vastgesteld:a. Overzicht bieden van de huidige kennis: Het RIVM maakt via een literatuurstudie een overzicht van de actuelewetenschappelijke kennis over de mogelijke gezondheidseffecten vanPFAS. Daarnaast wordt geïnventariseerd welke kennis er nog ontbreekt.De resultaten worden duidelijk en toegankelijk gecommuniceerd metonder andere de omwonenden en GGD’s.b. Gezondheidskundige interpretatie van de biomonitoringsresultaten: Uit de resultaten van de biomonitoring die het RIVM heeft uitgevoerd, isgebleken dat vrijwel iedereen in Nederland meer PFAS in zijn bloed heeftdan gezond wordt geacht. In dat onderzoek is ook een beeld verkregenvan de gemiddelde hoeveelheid PFAS in het bloed in de regio’s rondomChemours en de Westerschelde. Het RIVM gaat onderzoeken of dezeresultaten, met behulp van de literatuurstudie (zie punt a), kunnen wordenvertaald naar concrete invloed op de gezondheid.15Kamerstuk 35 334, nr. 321Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4075 c. In beeld brengen gezondheidssituatie regio Chemours/Westerschelde: Er wordt onderzocht hoe vaak mogelijk aan PFAS gerelateerde gezond-heidseffecten voorkomen in de regio’s rondom Chemours en de Wester-schelde (ten opzichte van een referentiegroep). Hiervoor wordt gebruikgemaakt van bestaande gegevens over de gezondheid van bewoners, dieverzameld worden door organisaties zoals het Nivel, Perined en het CBS.d. Samenbrengen resultaten en vervolgacties: Het RIVM bekijkt de resultaten die zijn verkregen uit de literatuurstudie (1),humane biomonitoringsstudie (2) en gezondheidsdata (3) in samenhang.Op die manier ontstaat een beeld van de mogelijke invloed van PFAS opde gezondheid van mensen die wonen rond Chemours en de Wester-schelde. Ook geeft het RIVM advies over mogelijke vervolgstappen.Planning en betrokkenheid van regionale partijenHet RIVM gaat in september 2025 van start met het onderzoek, dat naarverwachting tot eind 2027 duurt. In de eerste maanden wordt hetonderzoeksplan verder uitgewerkt, waarbij ook aandacht wordt besteedaan de betrokkenheid van regionale partijen zoals de lokale overheden ende GGD. Samen met hen wordt bekeken hoe de begeleiding van hetonderzoek het beste kan worden ingericht.Tot slot hechten we er waarde aan om de Kamer en de regio regelmatig teinformeren over de voortgang. We zeggen u dan ook toe jaarlijks eenupdate te geven over het onderzoek. Mochten er tussentijds belangrijkeontwikkelingen zijn, dan wordt u daarvan op de hoogte gebracht.Wetenschappelijke ExpertcommissieHet RIVM richt een Wetenschappelijke Expertcommissie (WEC) op, in hetkader van het meerjarig PFAS-onderzoeksprogramma, die ook kan wordengeraadpleegd voor ander PFAS-onderzoek door het RIVM. Dit is eenonafhankelijke groep van experts met verschillende expertises binnen hetPFAS-werkveld, die het RIVM zullen adviseren op wetenschappelijkebetrouwbaarheid en maatschappelijke relevantie. Het Ministerie van IenWis voornemens om deze Wetenschappelijke Expertcommissie ook tebetrekken bij de gezondheidsonderzoeken voor de regio Chemours enWesterschelde. Op deze wijze wordt er invulling gegeven aan de motieEerdmans16 die oproept tot instellen van een expertgroep Chemours.5. PFAS in drinkwater Op 13 mei 2025 heeft de Kamer middels de motie Kostic´ en Bamenga(Kamerstuk 27 625, nr. 704) verzocht om geïnformeerd te worden over deopvolging van het RIVM-advies ten aanzien van de norm voor PFAS indrinkwater.17 Met deze brief wordt invulling gegeven aan deze motie.Met de aanbieding van het RIVM-advies in oktober 2022 is de geadvi-seerde richtwaarde van het RIVM overgenomen. Deze richtwaarde wordtgebruikt bij het beoordelen van lozingen, om zo de innamepunten van dedrinkwaterwinningen te beschermen. Er werd daarbij gesignaleerd dat,hoewel het Nederlandse drinkwater voldoet aan de norm zoalsopgenomen in de Europese Drinkwaterrichtlijn, deze norm op basis van16Kamerstuk 28 089, nr. 29717Kamerstuk 35 334, nr. 209Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4076 de huidige inzichten niet meer beschermend genoeg is.18 Daarom heeft detoenmalige Minister van IenW ook aangegeven dat het wenselijk is omeen richtwaarde die beschermend genoeg is op te nemen in het Drinkwa-terbesluit.De ILT constateerde in een signaalrapportage: «Bronaanpak alleen isdaarom op de korte en middellange termijn voor PFAS niet meervoldoende om de risico’s voor drinkwater te verkleinen.»19 Daarom is deafgelopen periode in samenwerking met de drinkwatersector eenonderzoek uitgevoerd met als onderzoeksvraag: «Wat zijn de voor- ennadelen bij het implementeren van de RIVM-drinkwaterrichtwaarde van4,4 ng PEQ/l als norm in het Drinkwaterbesluit,» en «hoe kan dit inzichtdoor het doorlopen van het Beleidskompas leiden tot een advies vooromgang met deze voorgestelde norm?»Als bijlage bij deze brief treft u het onderzoeksrapport aan. Daarinconcluderen de onderzoekers: «De invoering van een PFAS-norm van 4,4ng PEQ/l is volgens het RIVM noodzakelijk voor de volksgezondheid.Tegelijkertijd brengt deze norm aanzienlijke technische, financiële enmaatschappelijke uitdagingen met zich mee.»De onderzoekers concluderen onder meer dat drinkwaterbedrijven niet opkorte termijn aan deze norm kunnen voldoen. De ILT kan ontheffingverlenen voor een periode, maar de wettelijke maximale ontheffings-termijn is naar verwachting van de onderzoekers te kort om voldoenderuimte te geven aan de noodzakelijke aanpassingen van drinkwaterpro-ductielocaties. Daarnaast brengt invoering van de norm ook uitdagingenmet zich mee op het gebied van duurzaamheid, zoals hogere energiebe-hoefte, meer CO2-uitstoot, verhoogde zoetwaterinname en de verwerkingvan reststromen. Dit vereist aanvullende oplossingen om de impact ophet milieu te beperken.In dit kader is het ook relevant om te melden dat op dit moment deWereldgezondheidsorganisatie (WHO) op verzoek van de EuropeseCommissie werkt aan een advies over de blootstelling aan PFAS. Ditadvies wordt komend jaar verwacht. Hoewel de inhoud nog onbekend is,is de verwachting dat dit advies in lijn zal zijn met de eerdere conclusiesvan het RIVM. Het WHO-advies zal aanleiding geven om met de anderelidstaten te gaan heronderhandelen over de normering van PFAS in deDrinkwaterrichtlijn. Daarover zal de Kamer t.z.t. geïnformeerd worden.We vinden het daarom op dit moment niet opportuun om, in het licht vandie komende onderhandelingen en de technische en financiële uitda-gingen, nu al te besluiten over aanpassingen van het Drinkwaterbesluit.Tegelijkertijd is wel duidelijk dat de huidige normering niet beschermendgenoeg is en dat drinkwaterbedrijven maatregelen zullen moeten treffenom de hoeveelheid PFAS in drinkwater te verminderen. De drinkwaterbe-drijven zijn hier nu al mee bezig en zullen deze inspanningen voortzetten.Ten behoeve van de toekomstige (Europese) besluitvorming voor eennieuwe PFAS-norm vragen we de drinkwaterbedrijven de operationele enfinanciële consequenties hiervan in beeld te brengen. Het ligt voor dehand daarbij de verschillende scenario’s uit de bijgevoegde studie alsbeginpunt te nemen. Dit vraagt om aandacht bij drinkwaterwinningenwaar PFAS in hoge concentraties worden aangetroffen, evenals bijwinningen die in de toekomst risico lopen op PFAS-verontreiniging.18Kamerstuk 28 089, nr. 19019Kamerstuk 27 625, nr. 670Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4077 Tot slotDoor het uitvoeren van onderzoek wordt er steeds meer bekend over dewijze waarop PFAS zich in onze leefomgeving hebben verspreid en deeffecten die deze stoffen op onze gezondheid hebben.Het is duidelijk dat we in heel Nederland op verschillende wijze aan PFASworden blootgesteld. De routes waarmee we worden blootgesteld zijndivers en diffuus. Het vraagt dan ook een blijvende en grote inzet omnaast de bronaanpak de blootstelling aan PFAS zo ver mogelijk omlaag tebrengen.Samen met alle betrokken partijen blijven we ons onverminderd inzettenom deze stoffen uit te bannen en onze blootstelling te verminderen. Wehebben daar al grote stappen in gezet en hebben er vertrouwen in datdeze inzet ook op de lange termijn vruchten zal afwerpen. Het is onzeverantwoordelijkheid om te zorgen voor een schone en gezonde leefom-geving, zowel voor vandaag als voor de toekomst.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,R. TiemanDe Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.A. AartsenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 334, nr. 4078