Betrekken diasporaorganisaties bij ontwikkeling in het land van herkomst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 180Doen waar Nederland goed in is – Strategie voorBuitenlandse Handel enOntwikkelingssamenwerkingNr. 226 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juli 2026Graag licht ik in deze brief toe, hoe de samenwerking met diasporaorgani-saties bijdraagt aan het bredere buitenlandbeleid van het kabinet.Diasporaorganisaties zijn onderdeel van het maatschappelijk middenvelden, waar dit past binnen de landspecifieke context, een belangrijke partnerin de brede samenwerking vanuit wederzijds belang met het land vanoorsprong. Met deze brief doe ik de toezegging van mijn voorgangergestand om te verkennen op welke wijze diaspora beter kunnen wordenbetrokken bij ontwikkeling van het land van herkomst.1 Ook reageer ik opde motie met Kamerstuk 36 725 XVII, nr. 45 van de leden Ceder enBamenga ten aanzien van Europese inzet voor een gezamenlijke diaspo-rastrategie, waarin de bijdragen van diasporagemeenschappen structureelworden verankerd.Diasporagemeenschappen kunnen actief bijdragen aan de ontwikkelingvan hun land van herkomst door hun groeiende investeringscapaciteit, deuitwisseling van vaardigheden, transnationaal netwerk, en kennis, en hetdoneren van concrete goederen en geldovermakingen.2 Deze remittancesvormen vaak een belangrijke bron van investeringen en inkomsten voorde economie in een herkomstland. Diaspora-ondernemers kunnen ookeen netwerk- en brugfunctie vervullen tussen Nederland en hun land vanherkomst. Zij kunnen met hun kennis van zowel Nederland als het landvan herkomst, en hun groeiende investeringscapaciteit een waardevollebijdrage leveren aan de Nederlandse economie en aan duurzameeconomische ontwikkeling in onze partnerlanden. Het ondersteunen vande uitwisseling van vaardigheden en kennis is een van de primairemanieren waarop overheden van bestemmingslanden betrokkenheid van1TZ202505-049 en TZ202507-0262Verbonden en Veerkrachtig (Verwey-Jonker) kst-36180-226ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 2261 diaspora in ontwikkeling kunnen stimuleren.3 Effectieve interactie metdiasporaorganisaties kan bijdragen aan verbeterde implementatie eninitiatie van innovatieve oplossingen voor duurzame en inclusieveontwikkeling.4 Echter, diasporagemeenschappen zijn niet uniform en demeerwaarde van diasporaprojecten voor duurzame ontwikkeling in hetland van herkomst is sterk afhankelijk van de specifieke context, deorganisatie van de groep, en individuele vaardigheden van de implemen-terende organisatie.5 Diasporaorganisaties en diaspora-ondernemers zijndaarom een belangrijke actor binnen het brede maatschappelijkmiddenveld, private sector ontwikkeling, en internationaal verdienver-mogen, maar geen geïsoleerde partner van het buitenlandbeleid.6Door het brede netwerk van diasporaorganisaties heeft deze groep vaakmeer directe toegang tot lokale gemeenschappen in het land vanherkomst dan andere maatschappelijke organisaties. Diasporaorganisatiesbieden hiermee een extra bron van informatie en kennis. Deze kennis enhun netwerk kan echter ook beperkt zijn tot bepaalde politieke stromingenbinnen het land van herkomst. Samenwerking met diasporaorganisatiesals partner voor ontwikkeling biedt daarom kennisvoordelen, maar kentook mogelijke risico’s van ongewenste inmenging van buitenlandsdiasporabeleid en/of oververtegenwoordiging van bepaalde groepen diede onpartijdigheid van het ontwikkelingsbeleid kunnen ondermijnen.7Deze risico’s worden zorgvuldig afgewogen bij het aangaan van samen-werking met diasporaorganisaties. In (post-) oorlogs-/conflictgebiedenzoals de Grote Merenregio, Syrië, en Oekraïne kan het bijvoorbeeldwaardevol zijn om het gesprek aan te gaan met diasporaorganisaties overkansen voor diasporabijdragen aan wederopbouw en ontwikkeling.In 2015 is op basis van uitgebreide evaluatie door mijn voorgangergekozen af te stappen van structurele financiering van vaste diasporabe-trokkenheid bij ontwikkeling door programmering in herkomstlandenwegens gebrek aan effectiviteit, duurzaamheid en efficiëntie van diaspora-ondernemerschapsprojecten.8 Conclusie van het rapport was datondernemingsvaardigheden en aansluiting bij de lokale context leidendzijn voor duurzame resultaten in ontwikkelingslanden, niet de afkomst vande aanvrager. Daarnaast liet de evaluatie zien dat de verwachting omtrenthet vermogen om in te spelen op de lokale economische, sociaal-cultureleen politieke realiteit door diaspora-ondernemers was overschat en dat hetvertalen van opgedane kennis een uitdaging was. Tegelijkertijd wijst deevaluatie op de versterkende werking van teleurstellingen wegensbeperkte effectiviteit van diaspora-initiatieven op bestaande negatievepercepties van terugkerende ondernemers.Leidraad sindsdien is, waar opportuun en passend in de landspecifiekecontext wordt met diasporaorganisaties samengewerkt als belangrijkonderdeel van de algehele betrokkenheid van ondernemers en van hetbrede maatschappelijk middenveld. Als onderdeel van het maatschap-pelijk middenveld hebben diasporaorganisaties toegang tot subsidiesonder verschillende beleidskaders, zoals binnen de instrumenten van het3Destination-Country Policies to Foster Diaspora Engagement in Development (Migration PolicyInstitute)4Diasporas in action: strengthening trust, unlocking resources, advancing the nexus (IOM);Diaspora Inclusion in the Dutch Development Agenda (Magendane and Goris, The Broker).Connecting Diaspora for Development (CD4D2) final report (Cleton and Vanore, 2023);Nederland droeg tussen 2016 en 2023 bij aan kennisuitwisseling door experts uit diaspora-groepen via tijdelijke projecten in het land van herkomst met het CD4D(2) project.5Kamerstuk 33 625, nr. 2876Kamerstuk 34 952, nr. 1 en Kamerstuk 36 180, nr. 1687Verwey Jonker: Verbonden en Veerkrachtig8Kamerstuk 33 625, nr. 287Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 2262 Focus-beleidskader (2026–2030). In CivicFocus, het programma voor deversterking van particuliere ontwikkelingsinitiatieven dat begin 2026 vanstart is gegaan, wordt met extra aandacht gekeken naar initiatieven vanonder andere diasporaorganisaties. Het aantal diasporaorganisaties dathiervan gebruik maakt wordt ook gemonitord.9 Gezien de brugfunctie vandiaspora-ondernemers nodigt het kabinet diaspora-ondernemers uit omaan te sluiten bij het bestaande Nederlandse private sector developmenten handelsinstrumentarium. Dit staat open voor alle Nederlandseondernemers, ook diaspora-ondernemers. De toegankelijkheid van dezeinstrumenten wordt voortdurend geëvalueerd en mogelijkheden voorverbetering verkend.Ook op Europees niveau wordt ingezet op het verbinden, coördineren, enformaliseren van diaspora-inzet en organisaties. Hierin speelt de EuropeseCommissie een proactieve en faciliterende rol door een pan-Europeesdiasporaplatform te initiëren en het gesprek met lidstaten te faciliteren. DeEuropean Union Global Diaspora Facility (EUDiF) is het vlaggenschipwaarmee de Europese Unie bijdragen van diasporaorganisaties aanontwikkeling ondersteunt.10 Samenwerking met diaspora is in hetverleden vaak gefragmenteerd geweest met voornamelijk bilateraleinitiatieven. Binnen dit project worden diasporaorganisaties in Europa enlanden van herkomst verbonden en ondersteund om effectiever samen tewerken. Daarnaast draagt het partnerschap bij aan het bevorderen vankennisontwikkeling en de dialoog over het betrekken van diasporaorgani-saties. EUDiF biedt een directe mogelijkheid om de bijdrage van diaspora-initiatieven aan ontwikkeling, waaronder diasporaorganisaties gevestigdin Nederland11, in Europees verband te stimuleren en institutionaliseertdeze bijdrage op Europees niveau in plaats van gefragmenteerd overlidstaten. Deelname van een Nederlandse diasporaorganisatie aan EUDIFillustreert dat diasporaorganisaties niet alleen nationale maatschappelijkeactoren zijn, maar ook bijdragen aan Europese ontwikkelingsdoelstel-lingen.Verder vond eind 2025 de jaarlijkse Europese diasporaconferentie plaatsin Brussel, waar lidstaten inclusief Nederland en de Europese Commissiein gesprek gingen om prioriteiten en doelstellingen met betrekking totdiaspora-inzet uit te wisselen. Nederland ondersteunt de Commissie bij devoortzetting en ontwikkeling van de Europese strategie met betrekking totdiaspora aansluitend op de prioriteiten binnen het Europese migratie- enasielpact en van het Franse voorzitterschap van de G7 zoals besprokentijdens de recente Evian top: brede partnerschappen met landen buiten deEU en een hernieuwde aanpak tot ontwikkelingsfinanciering, inclusiefmobiliseren van private investeringen.De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,S.W. Sjoerdsma9Conform toezegging (TZ202503-104) aan het lid Bamenga tijdens het commissiedebat over desituatie in Soedan en de DRC d.d. 25 maart 2025. Kamerstuk 36 180, nr. 16810EUDiF legt de nadruk op het centreren van diaspora inzet voor ontwikkeling, capaciteits-opbouw, en subsidies voor diasporaorganisaties.11Op dit moment ontvangt stichting Microprojects, gevestigd in Nederland, steun binnen EUDiF.Dit initiatief draagt bij aan de verbetering van moederzorg via structurele en duurzameinvestering in de gezondheidszorg in Burundi.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 180, nr. 2263