Reactie op verzoek commissie over de actuele situatie rondom de recente ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo (DRC) en Oeganda en de wijze waarop het kabinet deze ontwikkelingen volgt

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202633 625Hulp, handel en investeringen25 295InfectieziektenbestrijdingNr. 353 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJNEN SPORT EN VAN BUITENLANDSE HANDEL ENONTWIKKELINGSSAMENWERKING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 juni 2026Met deze brief informeert het kabinet de Kamer, conform verzoek(kenmerk 2026D25678 en 2026Z10285) over de actuele situatie rondom derecente ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo (DRC) enOeganda en de wijze waarop het kabinet deze ontwikkelingen volgt,alsmede hoe dit zich verhoudt tot de Europese en Amerikaanse bezuini-gingen op internationale medische hulp de afgelopen jaren en wat dekabinetsinzet op dit punt is.Huidige situatie in de DRC en OegandaOp 15 mei 2026 bevestigt het Afrikaanse Centrum voor Ziektepreventie en-bestrijding (CDC) de huidige uitbraak van het ebola-virus die zich op ditmoment concentreert in het oosten van de DRC, met daarnaast enkelebesmettingen in Oeganda. Ebola is een virus dat wordt overgedragen viadirect contact met lichaamsvloeistoffen van besmette personen ofoverleden patiënten en kan leiden tot koorts en ernstige inwendigebloedingen.1 De ziekte kent een hoog sterftepercentage. Snelle signa-lering, isolatie en bron- en contactonderzoek zijn essentieel om verdereverspreiding tegen te gaan.Er is nog veel onduidelijk over de omvang van de uitbraak in de DRC.Verondersteld wordt dat transmissie enkele weken ongemerkt heeftplaatsgevonden in een gebied met veel grensverkeer. De respons wordtbovendien bemoeilijkt door onveiligheid en humanitaire uitdagingen in degetroffen gebieden, en moeilijke toegang tot diagnostiek. De huidigeuitbraak wordt veroorzaakt door de zeldzame Bundibugyo-variant van hetvirus, waarvoor diagnostiek moeilijk was en waarvoor momenteel geen1Virale hemorragische koorts (VHK) is een ziektebeeld dat gepaard gaat met koorts en ernstigebloedingen. Verschillende virussen, zoals bijv ebola, lassa en marburgvirussen veroorzakendeze aandoening. Deze aandoening kan levensbedreigend zijn. kst-33625-353ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3531 goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling bestaat. Dit maakt zicht optransmissie en bestrijding complexer dan eerdere uitbraken met deZaïre-variant en vergroot de zorg over verdere verspreiding in de regio.Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn tot 6 juni 2026 in deDRC bij meer dan 500 patiënten besmettingen via laboratoriumtestsbevestigd, en zijn 91 mensen aan het virus overleden. Ook wordt bij meerdan 110 personen in de DRC het virus vermoed zonder dat het officieel isvastgesteld middels laboratoriumonderzoek. Oeganda heeft daarnaast 19ziektegevallen en 2 overlijdens gemeld.2De WHO heeft de uitbraak op 17 mei 2026 uitgeroepen tot een noodsi-tuatie op het gebied van de volksgezondheid van internationaal belang(Engels: Public Health Emergency of International Concern, PHEIC). Dezeclassificatie betreft – na een pandemische noodsituatie – het op een nahoogste internationale waarschuwingsniveau binnen de InternationaleGezondheidsregeling (IGR). Met een dergelijke verklaring geeft de WHOde ernst van de situatie aan en het belang van het nemen van bestrij-dingsmaatregelen. Tevens roept het landen op tot intensieve interna-tionale samenwerking, versterkte monitoring, snelle informatie-uitwisseling en voorbereiding op mogelijke importgevallen.De WHO heeft bij het uitroepen van de noodsituatie aanbevelingen voormaatregelen gedaan voor de getroffen landen DRC en Oeganda,buurlanden van de getroffen landen en overige derde landen. Voor delaatste groep, waar ook Nederland toe behoort, beveelt de WHO aan:–Reizigers naar en vanuit de getroffen gebieden te voorzien vaninformatie over de risico’s en hoe deze te beperken en advies over hoete handelen bij ziekte na mogelijke blootstelling aan het virus;–Algemene publieksinformatie toegankelijk te maken over de uitbraak inde getroffen gebieden;–Voorbereid te zijn op eventuele evacuatie en repatriëring van onderda-nen (bijvoorbeeld gezondheidswerkers) die zijn blootgesteld aan hetvirus.Beperkingen op reizen en controles bij aankomst van passagiers dieterugkeren uit risicogebieden op luchthavens worden door de WHO alsineffectief en contraproductief beschouwd en daarmee niet noodzakelijkgeacht. Reisbeperkingen hebben het risico in zich dat de reizigers viaomwegen gaan reizen waardoor monitoring en bron- en contactopsporingbemoeilijkt wordt. Controles bij vertrek van passagiers uit de getroffengebieden zijn effectiever dan controles bij aankomst omdat daarmee eenmogelijk besmette persoon al voorafgaand aan de reis tegengehoudenwordt.Kabinetsinzet internationaalDe meeste ebolagevallen bevinden zich momenteel in het oosten van deDRC, een gebied dat al jaren wordt geteisterd door conflict. Deze volatielecontext bemoeilijkt de hulpverlening en maakt dat de gezondheidszorgbeperkt beschikbaar is. Om verdere verspreiding van het virus tevoorkomen, is een internationaal gecoördineerde aanpak nodig. Landen,regionale en internationale gezondheidsorganisaties en hulpverlenings-partners in de regio werken intensief samen om de getroffen regio teondersteunen bij de bestrijding van de uitbraak en preventieve maatre-gelen te nemen in risicogebieden.2Zie: https://www.who.int/emergencies/alert-and-response. De informatie op deze WHO-paginawordt regelmatig geactualiseerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3532 Het kabinet erkent de noodzaak van een sterke gecoördineerde respons,bij voorkeur onder leiding van nationale en regionale gezondheidsautori-teiten met een sterke rol voor de WHO. Vanuit de middelen die versneldbeschikbaar komen voor 2026, specifiek de 27 miljoen euro voor mondialegezondheid en de bestrijding van het ebolavirus, doet het kabinet eeninitiële extra bijdrage van 3 miljoen euro ter ondersteuning van de doorde WHO gecoördineerde ebola respons in de Democratische RepubliekCongo, Oeganda en de regio. De WHO werkt hierin samen met hetAfrikaanse CDC en nationale overheden en versterkt onderzoek, kennisuit-wisseling en laboratoriumcapaciteit. Daarnaast maakt het kabinet uit dezemiddelen tevens 7 miljoen euro beschikbaar voor de WHO voor debredere inzet op gezondheidscrises.3De omvang van deze bijdrage houdt rekening met het feit dat Nederlandvia bestaande programma’s en flexibele financiering al een forse bijdragelevert aan de huidige hulpverlening. Het gaat hierbij om kernbijdragenaan VN-organisaties zoals de WHO, UNICEF, UNOCHA, maar ook aan deGlobal Alliance for Vaccines and Immunizations (GAVI) en het Global Fundter bestrijding van aids, malaria en tuberculose (GFATM). Met dezeflexibele bijdragen kunnen partners direct reageren op deze crisis en datdoen ze ook.Het VN-noodhulpfonds (Central Emergency Response Fund, CERF) heeftop 20 mei jl. 60 miljoen dollar gealloceerd voor de ebola-respons. Hiervanis 50 miljoen dollar afkomstig van de Verenigde Staten en 10 miljoendollar uit flexibele bijdragen. Nederland is dit jaar de grootste flexibeledonor van het CERF.4 Ook andere humanitaire partners hebben middelentoegewezen. Zo heeft het door Nederland gesteunde noodhulpfonds vande Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maanvereni-gingen ruim 2.5 miljoen Zwitserse frank toegewezen aan de RodeKruisverenigingen in Oeganda, DRC, Zuid-Soedan en Rwanda. Via hetDutch Disaster Risk Reduction and Surge (DRRS)-programma isbovendien een waterexpert uitgezonden naar de DRC ter ondersteuningvan de ebola-respons van UNICEF.Het kabinet heeft er – ondanks een bezuinigingsopgave – voor gekozenom de kernbijdrage aan de WHO vanaf 2026 op peil te houden. Nederlandhecht eraan de belangrijke rol van de WHO als overkoepelende coördine-rende organisatie in dergelijke crises zoveel mogelijk te steunen.Daarnaast steunde Nederland in 2025 het wetenschappelijk instituutInternational AIDS Vaccine Initiative (IAVI) met 1 miljoen euro om eenebolavaccin te ontwikkelen voor de Ebola Sudan variant. De WHO heeftdit vaccin nu aangeduid als één van de meest veelbelovende vaccinstegen de huidige Bundibugyo variant. IAVI werkt daarom aan de dooront-wikkeling van het vaccin met de bestaande Nederlandse bijdrage enfinanciering van de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations(CEPI), een publiek-private organisatie die investeert in de ontwikkelingvan nieuwe vaccins. De Europese Commissie is belangrijke donor vanCEPI en in de periode 2020–2026 droeg Nederland ook bij met een bedragvan 64 miljoen euro. In totaal investeert CEPI 62 miljoen euro in deontwikkeling van de drie meest belovende vaccins tegen de nieuweBundibugyo-variant, waaronder die van IAVI.3Kamerstuk 36 800 XVII, nr. 734Nederland is in 2026, met een bijdrage van circa 63,4 miljoen dollar (16,6% van de totalegedane en aangekondigde bijdragen), tot nu toe de grootste donor aan het CERF.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3533 Europese en Amerikaanse bezuinigingenDe ebolacrisis vindt plaats in een context van wereldwijde bezuinigingenop het gebied van mondiale gezondheid. De Wereldbank verwacht dat tot2030 in 80% van de lage-inkomenslanden zowel ODA-investeringen doordonoren als uitgaven door nationale overheden voor gezondheid zullenafnemen. Dit is zorgelijk omdat zorgsystemen in deze landen reeds fragielzijn. Afnemende steun van donoren voor gezondheidszorg verzwaktzorgsystemen verder en vergroot daarmee het risico dat virusuitbraken,zoals ebola, minder effectief kunnen worden gedetecteerd en bestreden.Ook organisaties zoals de WHO ervaren de gevolgen van bezuinigen opmondiale gezondheid. Als gevolg van de terugtrekking van de VS uit deWHO, voorheen de grootste donor van de organisatie, heeft de WHO haarbudget voor 2026–2027 met 21% verlaagd en haar personeelsbestand met22% moeten terugbrengen. Het gevolg is dat de WHO minder slagkrachtheeft, hetgeen naar alle waarschijnlijkheid doorwerkt in het uitvoeren vanhun coördinerende rol in gezondheidscrises zoals ebola.De VS blijven een belangrijke speler op het gebied van mondialegezondheid met een bijdrage van 9.6 miljard dollar wereldwijd. Voor derespons op de ebola-uitbraak in de DRC en Oeganda hebben de VSbovendien meer dan 200 miljoen dollar toegezegd. Ook de EU en haarlidstaten, waaronder Nederland, zijn nog steeds een significante donor. Zoheeft de Europese Commissie recent 15 miljoen euro beschikbaar gestelden hebben verschillende landen extra middelen toegezegd voor debestrijding van de ebola-uitbraak.De VS werken nu op bilaterale wijze samen met landen in het mondialezuiden. De VS hebben daartoe bilaterale overeenkomsten afgesloten meto.a. Afrikaanse landen. Wanneer dergelijke overeenkomsten leiden totfragmentatie of parallelle systemen, kan dat afbreuk doen aan hetinternationale systeem dat onder de WHO is opgebouwd. Dit kan leidentot verminderde samenwerking en coördinatie ten tijde van een gezond-heidscrisis, zoals nu bij ebola. Het kabinet blijft daarom voorstander vanmultilaterale kaders en internationale afspraken, zoals onder meervastgelegd in de Internationale Gezondheidsregeling uit 2005.Europese samenwerkingOp 19 mei heeft de EC de eerste bijeenkomst van hetEU-gezondheidsbeveiligingscomité, de Health Security Committee (HSC),georganiseerd over ebola. Tijdens dit overleg, waar alle EU-lidstaten,betrokken EU-diensten en ook de WHO aan deelnamen, heeft de WHO eenupdate gegeven van de epidemiologische situatie in de DRC en de reactiedaarop vanuit de WHO, zoals de inzet van verschillende experts, mobielelaboratoria en testmateriaal.Het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heeftde risico’s voor Europa in kaart gebracht en gezondheidsexperts naar deregio gezonden. De WHO en het ECDC geven aan dat het grootste risicovan de huidige uitbraak ligt in verdere verspreiding binnen de regio inCentraal- en Oost-Afrika en bezien de situatie met zorg. Risico’s voor deverspreiding naar Europa worden vooralsnog als laag ingeschat.Op 22 mei heeft de HSC een op de ebola-uitbraak richtsnoer uitgebrachtover de wijze waarop de EU op deze uitbraak reageert.5 Op 24 mei en4 juni jl. vonden vervolgbijeenkomsten plaats van de HSC. Daarbij werdeen verdere update gegeven van de situatie in de getroffen regio en5Zie: https://ec.europa.eu/newsroom/sante/newsletter-archives/75617Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3534 kwamen ook de door het ECDC onderschreven aanbevelingen van deWHO aan de orde. Op 5 juni vond een videoconferentie met de EuropeseMinisters van Gezondheid plaats waarin de EU- lidstaten hebbenaangegeven te hechten aan eenheid en een gecoördineerde Europeseaanpak en bestrijding van de gezondheidscrisis in de regio. Daarnaastonderstrepen lidstaten het belang van paraatheid en de noodzaak tot hetvolgen van de aanbevelingen van de WHO/ECDC. Voorts hebben lidstatenaangegeven op dit moment niet voornemens te zijn reisrestricties op teleggen, en moeten maatregelen proportioneel zijn. Tijdens de EPSCO-raadvan gezondheidsministers op 16 juni en de Europese Raad op 18 juni zalook aandacht zijn voor de ebola-uitbraak.Paraatheid in NederlandVoortdurende alertheid blijft noodzakelijk, zolang de situatie in de DRC enOeganda zorgelijk blijft. Het risico op een (grootschalige) uitbraak isvolgens het RIVM in Nederland zeer beperkt, het risico op een importgevalkan niet volledig worden uitgesloten. Het blijft het dan ook van belangvoorbereid te zijn op mogelijke opvang en behandeling van patiënten.Het RIVM monitort internationale signalen continu en onderhoudt nauwcontact met de WHO en het ECDC. Ook inventariseert het RIVM of erNederlandse gezondheidswerkers en onderwijsprofessionals werkzaamzijn in de getroffen gebieden of werkzaam zullen zijn vanuit bijvoorbeeldArtsen zonder Grenzen en het Rode Kruis. De inventarisatie dient om tijdiginzicht te hebben in mogelijke blootstelling van Nederlanders aan hetebolavirus en om, indien noodzakelijk, passende monitoring enbegeleiding bij terugkeer naar Nederland te organiseren.Het RIVM heeft met de hulpverleningsorganisaties afspraken wanneermedewerkers terugkomen uit het gebied. De GGD’en worden uiteraardgeïnformeerd wanneer een zorgverlener in monitoring gaat. Vanuit deonderwijsinstellingen is gemeld dat er geen Nederlandse studentenwerkzaam zijn in de patiëntenzorg in de DRC, wel in Oeganda. Inmiddelszijn, of worden op korte termijn, deze studenten uit voorzorg teruggehaaldnaar Nederland.In Nederland zijn de structuren voor infectieziektebestrijding goedingericht en operationeel. Ebola is in Nederland aangemerkt als eenA2-ziekte op grond van de Wet publieke gezondheid. Dit betekent datlandelijke regie mogelijk is en dat er afspraken bestaan over meldplicht,bron- en contactonderzoek en de coördinatie van bestrijdingsmaatregelen.Het RIVM heeft de universitaire medische centra (UMC’S) methoog-isolatievoorzieningen geïnformeerd en gevraagd stand-by te staanvoor eventuele opvang van patiënten met een verdenking op ebola.Nederland beschikt over vijf gespecialiseerde universitaire medischecentra (UMC’s) met specifieke hoge isolatie-units voor de opvang, isolatieen behandeling van hoogpathogene infectieziekten zoals ebola. Ookbestaan duidelijke afspraken over beschermingsmaatregelen voorzorgverleners, veilig patiëntenvervoer en landelijke coördinatie.ErasmusMC, LUMC, Radboudumc, UMCG en UMCU zijnaangewezen als triage- en behandelcentrum voor patiënten met (eenverdenking op) ebola. Als uit de triage blijkt dat een patiënt aan decasusdefinitie van een (verdachte) besmetting voldoet en mogelijkesymptomen heeft, zal deze naar een behandelcentrum worden verwezen.Op dit moment zijn het Radboudumc, het LUMC en het UMCUbeschikbaar voor langdurige opvang en behandeling.Recent was sprake van een patiënt die met een mogelijke verdenking opebola werd opgenomen in het Radboudumc. Conform de geldendeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3535 protocollen zijn direct voorzorgsmaatregelen getroffen, waaronderisolatie. Uit laboratoriumonderzoek bleek dat er geen sprake was van eenbesmetting met het ebolavirus. Deze situatie laat zien dat de Nederlandseprocedures voor signalering, beoordeling en opvolging van mogelijkehoog-risico-infectieziekten, zoals ebola, functioneren zoals bedoeld.Reizigersvoorlichting en publieksinformatieZoals hierboven aangegeven, vragen de WHO en het ECDC aandacht vooralgemene publieksinformatie en reizigersadvisering om alertheid tebevorderen.Naar aanleiding van de actuele ontwikkelingen in de DRC en Oegandaactualiseert het RIVM doorlopend de algemene publieksinformatie eninformatie voor zorgprofessionals op de eigen website.6Het Ministerie van Buitenlandse Zaken houdt de reisadviezen voor degetroffen gebieden voortdurend actueel, in samenwerking met hetLandelijke Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) en het RIVM. Hetreisadvies voor de gebieden waar de ebolasituatie het ernstigst is, was alkleurcode rood vanwege de gewapende conflicten in dit gebied.Kleurcode rood betekent dat alle reizen worden afgeraden. Voor Oegandagold al kleurcode geel, wat betekent dat Nederlanders daarheen kunnenreizen, maar dat er bijzondere veiligheidsrisico’s gelden. Deze kleurcodeis, in afstemming met het RIVM, nog altijd van kracht. In beide reisad-viezen wordt informatie gegeven over het ebolavirus en op welke wijzebesmetting kan worden voorkomen. In reisadviezen voor andere landen inde regio, waaronder voor Tanzania, Rwanda en Angola, wordt aandachtbesteed aan de gezondheidscontroles die in deze landen aan de grensplaatsvinden.In samenwerking met Schiphol, KLM, Veiligheidsregio Kennemerland,GGD Kennemerland en het RIVM wordt extra aandacht besteed aaninformatieverstrekking aan reizigers van en naar de risicogebieden.Nederland heeft doorgaans directe vluchten van en naar Entebbe,Oeganda. Reizigers van en naar Entebbe worden geïnformeerd per e-maildoor KLM, via banners met QR-code aan de gate en aan boord van hetvliegtuig. In de informatie wordt aangegeven hoe te handelen bij contactmet een (mogelijke) ebolapatiënt en verwezen naar de lokale GGD ofhuisarts bij klachten na terugkeer. KLM vliegt momenteel niet meer opEntebbe vanwege maatregelen die andere landen nemen vanwege deebola-uitbraak, zoals het weren van mensen die de afgelopen drie wekenin Entebbe zijn geweest. Dat leidt tot problemen met het inzetten vanbemanning. Bemanningsleden die de afgelopen 21 dagen in de DRC ofOeganda geweest zijn, kunnen namelijk niet meer ingezet worden voorvluchten naar landen die reisbeperkingen hebben ingesteld, zoals de VSen Canada.De Nederlandse inzet sluit aan bij de aanbevelingen van de WHO en hetECDC ten aanzien van (reizigers)voorlichting en voorbereiding opmogelijke importgevallen. Het kabinet ziet geen aanleiding om aanvul-lende maatregelen te nemen.Ten slotteDeze uitbraak onderstreept opnieuw het belang van internationalesamenwerking en pandemische paraatheid, zoals vastgelegd in deNederlandse mondiale gezondheidsstrategie. Het kabinet benadrukt dat inNederland de structuren voor infectieziektebestrijding en crisisrespons op6https://www.rivm.nl/ebola/actuele-informatieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3536 orde zijn, maar dat het op peil houden en versterken van de structuurnodig blijven om blijvend voorbereid te zijn op toekomstige uitbraken.Het kabinet spreekt waardering uit voor de inzet van lokale zorgverleners,internationale hulporganisaties en de WHO die zich onder moeilijkeomstandigheden inzetten om verdere verspreiding van het virus tevoorkomen en volgt de ontwikkelingen nauwlettend. Onze ambassadesstaan in nauw contact met de autoriteiten van landen in de regio.Mocht de situatie daartoe aanleiding geven, dan wordt de Kamer daarovergeïnformeerd.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.T.M. HermansDe Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,S.W. SjoerdsmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 33 625, nr. 3537