Opvolging in beeld: Periodieke rapportages Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vanaf 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 772Beleidsdoorlichting Volksgezondheid, Welzijn enSportNr. 39 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJNEN SPORT EN VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 mei 2026Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de opvolging van debevindingen en aanbevelingen van periodieke rapportages die in deafgelopen periode zijn afgerond. Deze brief geeft invulling aan de actiesdie in de Kamerbrief over versterking rijksbrede evaluatiestelsel1 wordenaangekondigd, naar aanleiding van de motie van de leden Van Vroon-hoven en Vermeer.2Evaluaties vormen een belangrijke basis voor een lerende overheid.Bereikt beleid het gewenste effect (doeltreffendheid)? En wordt dat effectbereikt tegen de laagst mogelijke kosten (doelmatigheid)? Evaluatiesverschaffen burgers, bedrijven en de Kamer inzicht in de effecten van hetgevoerde beleid en daarmee de besteding van publieke middelen. Dezeinformatie kan ingezet worden om de kwaliteit van beleid, publiekevoorzieningen, en wetten en regels continue te verbeteren.Wij vinden het belangrijk om de bevindingen en aanbevelingen vanevaluaties mee te nemen in de (door)ontwikkeling van beleid. Deze briefbevat een overzicht van de opvolging van bevindingen en aanbevelingenvan de twee periodieke rapportages (de opvolger van beleidsdoorlich-tingen) die het afgelopen jaar zijn uitgevoerd bij het Ministerie van VWS.Het gaat om de rapportages «Arbeidsmarkt en opleidingen zorg enwelzijn» en «Beschikbaarheid in Perspectief, Beschikbaarheid medischeproducten, 2017 t/m 2023». In de kabinetsreacties op deze periodiekerapportages die recent aan de Kamer zijn verzonden, wordt uitgebreidingegaan op de evaluaties en de daaruit volgende aanbevelingen. In dezebrief wordt in de tabellen hieronder conform het format voorgeschrevenin de brief Versterking rijksbrede evaluatiestelsel ingegaan op de1Kamerstukken II 2024/25, 31 865, nr. 267.2Kamerstukken II 2023/24, 36 470, nr. 6. kst-32772-39ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 772, nr. 391 periodieke rapportages en de status van de aanbevelingen enbevindingen.SEA-thema: Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijnOverkoepelende toelichting SEA-thema: Het is van belang dat zorgprofessionals nu en in detoekomst graag in de sector zorg en welzijn gaan werken en daar ook blijven werken. Dit vraagtom een brede, intensieve en continue aanpak gericht op aantrekkelijk werken in de zorg. Ditbetekent ook dat zorgopleidingen toekomstbestendig moeten blijven.Titel onderzoekTypeonderzoekJaarafrondingBegrotingsartikel(en)Budghalfvetet-tairegrondslag(laatsteevaluatiejaar)Arbeidsmarkt enopleidingen zorg enwelzijnPerio-diekerappor-tage2025Artikel 4.2 en Beschik-baarheidbijdrage€ 2,4 mld.(2024) Toelichting evaluatie: Een doelmatig en doeltreffend arbeidsmarkt- enopleidingsbeleid ziet zowel op de randvoorwaarden voor het aantrekkenen behouden van voldoende gekwalificeerd personeel als op demomenteel gewenste transitie naar anders werken en leren in de sectorzorg en welzijn. Deze transitie is noodzakelijk om de krapte op te vangendie gaat ontstaan door een stijgende zorgvraag gecombineerd met eenstagnerende beroepsbevolking. Dit zodat de kwaliteit, toegankelijkheid enbetaalbaarheid van de gezondheidszorg voor de burger gewaarborgdblijft. Voor het realiseren van deze doelstellingen is het Ministerie vanVWS één van de spelers in een groter veld met partijen. De hoofdvraagvan deze periodieke rapportage luidt daarom als volgt: «Op welke wijzekan de doeltreffendheid en doelmatigheid van het arbeidsmarkt- enopleidingsbeleid worden vergroot, rekening houdend met de rol die hetMinisterie van VWS hierin kan en hoort te spelen?». De periodiekerapportage gaat over de periode 2016–2024 en is door SEO uitgevoerd.Aanbevelingen/bevindingen:Toelichting status opvolging:Overweeg alternatieve instrumenten naastsubsidies om de verantwoordelijkheid van hetopleiden en goed werkgeverschap (deels) bijhet veld zelf neer te leggen.Onderhanden: Het kabinet heroverweegtsamen met betrokken partijen stapsgewijs hetinstrumentarium voor opleiden, te beginnenbij de middelen waarover in het AanvullendZorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) afsprakenzijn gemaakt. Voor de strategische opleidings-activiteiten, zoals de middelen voor tekortsec-toren, overweegt het kabinet een instrumenta-rium dat past bij een zorgbrede aanpakwaarbij de uitvoering bij de gezamenlijkewerkgevers komt te liggen. Voor de zomerwordt de Kamer geïnformeerd over deuitkomsten van dit traject.Richt het beleid primair op het scheppen vande juiste randvoorwaarden om de arbeids-markt en het opleidingsstelsel binnen de zorggoed te laten functioneren.Onderhanden: Als onderdeel van het AZWAzijn of worden afspraken gemaakt over debekostiging van opleiden en scholing binnenen buiten het ziekenhuis en om een goedesamenwerking tussen zorg en welzijn enonderwijs als noodzakelijke randvoorwaardete verstevigen. Ook gaat het kabinet met dearbeidsmarktfondsen in gesprek over eenvervolg op het onderzoeksprogrammaArbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 772, nr. 392 Aanbevelingen/bevindingen:Toelichting status opvolging:Bestendig de faciliterende rol die hetministerie de laatste jaren ten aanzien van dearbeidsmarkt heeft aangenomen.Onderhanden: Het kabinet zal de faciliterenderol van het Ministerie van VWS voortzetten enwerkgevers blijven stimuleren om hetwerkplezier van hun medewerkers te borgen,verzuim en verloop te voorkomen, agressietegen te gaan en administratieve lasten teverminderen. Het Ministerie van VWS blijftdaarnaast het werken in zorg en welzijnpositief onder de aandacht brengen bijverschillende doelgroepen en maakt middelenbeschikbaar voor de ontwikkeling van hetnieuwe loopbaanplatform «Zowi», in lijn metde AZWA-afspraken. Ook faciliteert hetMinisterie van VWS regionale samenwerkingdoor Regioplus te ondersteunen met eensubsidie voor het meerjarenprogrammaSamenwerken en Innoveren in de Regio.Ondersteun voorlopers bij de toepassing vantechnologie en nieuwe werkvormen om zo eencultuuromslag richting meer innovatie binnende sector te realiseren.Onderhanden: Het Ministerie van VWSondersteunt koplopers via diverse trajecten. Inde brief van 9 december 20251 aan de Kamerwordt nader ingegaan op wat nodig is om hetgebruik van deze innovaties te laten slagen,waaronder concrete maatregelen die gerichtzijn op de door SEO benoemde ondersteuningen cultuuromslag. Daarnaast wordt in deKamerbrief van 26 januari 20262 toegelicht hoehet Ministerie van VWS het versterken vanzeggenschap over (de implementatie eninbedding in werkprocessen van) innovatiesondersteunt.Formuleer bij toekomstig te ontwikkelen beleidconcrete, meetbare doelstellingen dievoortkomen uit een expliciete beleidstheorie.Maak aan de voorkant helder hoe het nieuwebeleid wordt geëvalueerd.Onderhanden: Het Ministerie van VWS werkthard aan de implementatie van de Comptabili-teitswet 3.1 en de formulering van meetbaredoelstellingen met behulp van het Beleids-kompas wanneer bestaande regelingenworden herzien of nieuwe regelingen wordenopgezet. Een eerstvolgende actualisatie van deplanning van evaluaties maakt onderdeel uitvan de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) inde begroting 2027.Laat daar waar beleidsresultaten te vatten zijnin eenduidige indicatoren, het instrument (ofsamenhang van instrumenten) door eenonafhankelijke partij evalueren d.m.v. een(quasi-experimenteel) effectonderzoek (zoalseen verschil-in-verschilanalyse) in plaats vanalleen op basis van kwalitatieve percepties vanpartijen die baat hebben bij de betreffenderegeling.Onderhanden: Het kabinet ondersteunt dezeaanbeveling en zal inzetten op meer effectge-richte in plaats van procesgerichte evaluaties.De mogelijke extra administratieve lasten enkosten die dit soort effectonderzoek mee-brengt, moeten wel in verhouding staan tot degrootte van het instrument.1 Kamerstukken II 2025–2026, 27 529 en 31 765, nr. 354.2 Kamerstukken II 2025–2026, 29 282, nr. 621. Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 772, nr. 393 SEA-thema: Geneesmiddelen en medische technologieOverkoepelende toelichting SEA-thema: Nederlanders moeten verzekerd zijn van doelmatigezorg met kwalitatief hoogwaardige en veilige producten. De overheid heeft hier een bijzondereverantwoordelijkheid in het borgen van de toegang tot werkzame en betaalbare genees- enhulpmiddelen, voor nu en voor morgen. Hiervoor schept het voorwaarden voor de beschikbaar-heid en leveringszekerheid, de toegankelijkheid, de veiligheid, de kwaliteit en de betaalbaarheidvan medische producten die aan de eisen van de tijd voldoen en doelmatig worden gebruikt.Titel onderzoekTypeonderzoekJaarafron-dingBegrotingsartikel(en)Budgettairegrondslag(laatsteevaluatiejaar)Beschikbaarheid inPerspectief, Beschikbaar-heid medische produc-ten, 2017 t/m 2023Periodiekerappor-tage2025Artikel 2 Curatievezorg; Apotheek zorg(onderdeel Zvw-uitgaven); Hulpmid-delen (onderdeelZvw-uitgaven)€ 10.921 mln.(2023) Toelichting evaluatie: De beschikbaarheid van geneesmiddelen,medische hulpmiddelen en lichaamsmaterialen staat onder druk en hetevalueren van ingezet beleid is van belang om dit verder te kunnenverbeteren. De hoofdvraag van de periodieke rapportage is in welke matede beleidsinstrumenten ten aanzien van de beschikbaarheid van genees-middelen, medische technologie en lichaamsmateriaal in zijn geheeldoeltreffend en doelmatig zijn. Dit is in relatie tot de bijdrage die zeleveren aan de toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van deze zorgen ondersteuning. Gezien het internationale karakter van de verschillendeketens voor deze medische producten zullen hierbij ook de ervaringenwaar bekend uit andere landen in de analyse worden betrokken. Deperiodieke rapportage gaat over de periode 2017–2023 en is door GuptaStrategists uitgevoerd.Aanbevelingen/bevindingen:Toelichting status opvolging:Creëer de juiste prikkels in de keten.Onderhanden: Het kabinet deelt de opvattingdat het wenselijk is om het beleidsinstrumen-tarium in te zetten om de prikkels in de ketente verbeteren. De aanbevelingen uit deperiodieke rapportage sluiten voor eenbelangrijk deel aan op het kabinetsbeleid. Zowordt door het Ministerie van VWS met hetMinisterie van Defensie onderzocht hoeopschaalbare productie van geneesmiddelenkan worden ingezet om de zorg weerbaarderte maken tegen diverse crisisscenario’s.Daarnaast draagt Nederland bij aan hetEuropese streven om de afhankelijkheid vanplasma-import te verminderen. Tot slot werkthet kabinet in het kader van het AZWA metpartijen aan een inkoopleidraad die handvat-ten biedt om in de inkoop rekening te houdenmet de beschikbaarheid van geneesmiddelen.Richt een effectieve structuur in om met «thewhole system in the room» op bestuurlijk,strategisch, tactisch en operationeel niveauproblemen in beschikbaarheid te voorkomen,er op te kunnen anticiperen en – indientekorten zich voordoen – zo snel en effectiefmogelijk te reageren.Onderhanden: De overlegstructuur in degeneesmiddelensector is in 2025 opnieuwingericht voor een effectieve samenwerkingmet duidelijkheid over verantwoordelijkheden.Daarnaast subsidieert het Ministerie van VWSZorginkoop Netwerk Nederland voor decoördinatie bij tekorten van medischehulpmiddelen. Daarbij wordt verkend hoe dezepartij en de platforms van de Kwaliteitsraadelkaar kunnen versterken in het oplossen vanbeschikbaarheidsproblematiek.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 772, nr. 394 Aanbevelingen/bevindingen:Toelichting status opvolging:Borg een tijdige en bruikbare informatievoor-ziening om snel te reageren en knelpuntenbeter te begrijpen.Onderhanden: Het kabinet ziet dit advies in lijnmet de implementatie van de herziening vande Europese geneesmiddelenwetgeving en deAZWA-afspraken over het verbeteren van debeschikbaarheid van geneesmiddelen.Versterking van de informatievoorziening enhet meldpunt zijn hoekstenen van beidetrajecten. Voor medische hulpmiddelen wordtin kaart gebracht welke producten kritiek enwelke toeleveringsketens kwetsbaar zijn, alsonderdeel van de verkenning naar demogelijkheden voor het aanleggen van eeneventuele voorraad medische hulpmiddelen.Het kabinet onderschrijft daarnaast het belangvan één centraal meldpunt voor hulpmiddelen;de basis hiervoor wordt momenteel gelegd.Monitor en evalueer beleid om te blijven lerenvan de (neven)effecten van beleidsinstrumen-ten in deze complexe markten.Onderhanden: Het kabinet ziet deze aanbeve-ling als breder toepasbaar dan alleen op devraagstukken rondom de beschikbaarheid vanmedische producten en sluit aan bij de verdereimplementatie van de centrale werkwijze vande rijksoverheid, waaronder het beleidskom-pas en de SEA. Het kabinet wil er wel opwijzen dat beleid maken op actuele onderwer-pen om snel ingrijpen vraagt en zich daardoorniet altijd laat vangen in gestandaardiseerdewerkwijzen. Daarbij komt dat de overheid inhet domein van medische productenmarktmeester en soms regisseur is, maar(veelal) zelf geen directe actor in de zin dat deoverheid niet zelf inkoopt, produceert, ofvoorraden aanlegt. Het zo SMART mogelijkformuleren van de beleidsdoelen moet in hetlicht van deze rollen worden gezien. De bijlage van deze brief gaat in op de besparingsvarianten uit deperiodieke rapportages. Dit geeft invulling aan de uitwerking van de motievan het lid Van Eijk3.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.T.M. HermansDe Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport,W.R.C. Sterk3Kamerstukken II 2025/26, 31 865, nr. 295.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 772, nr. 395