Geannoteerde Agenda informele JBZ-Raad 6-7 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 317JBZ-RaadNr. 932 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEEN VEILIGHEID EN VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 februari 2025Hierbij bieden wij, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties, uw Kamer de geannoteerde agenda aan van de RaadJustitie en Binnenlandse Zaken (JBZ-Raad) op 6 en 7 maart 2025 inBrussel. De Minister van Justitie en Veiligheid, de Minister van Asiel enMigratie en de Staatssecretaris Rechtsbescherming zullen hieraandeelnemen.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelDe Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,T.H.D. StruyckenDe Minister van Asiel en Migratie,M.H.M. Faber-van de Klashorst kst-32317-932ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9321 Geannoteerde agenda van de bijeenkomst van de Raad Justitie enBinnenlandse Zaken, 6 en 7 maart 2025 I. Binnenlandse Zaken 1. (Mogelijk) Verordening over de geleidelijke invoering van hetEntry/Exit System (EES) = Aanname algemene oriëntatieOp 4 december 2024 heeft de Europese Commissie (hierna Commissie)een voorstel gepubliceerd voor een progressieve start, middels eengeleidelijke invoering binnen 180 dagen van het Europese in-en uitreis-systeem (hierna EES). Uw Kamer is middels een BNC-fiche geïnformeerdover de positie van het kabinet ten aanzien van dit voorstel.1 In deJBZ-Raad zal naar verwachting een voorstel voor een algemene oriëntatievoorliggen, die het kabinet voornemens is te steunen.Met de inwerkingtreding van het EES, als onderdeel van het slimmegrenzenpakket,2 wordt een stap gezet in de digitalisering van hetgrensbeheer binnen Europa die bijdraagt aan de verdere versterking vanhet geïntegreerde grensbeheer, zoals vastgesteld in de EES-verordening.Het EES registreert de inreis en uitreis van onderdanen van derde landendie de buitengrenzen van Schengenlidstaten passeren voor kort verblijf.Het systeem slaat gegevens op zoals naam, reisdocumenten, biome-trische gegevens (vingerafdrukken en gezichtsopnamen), datum en plaatsvan in- en uitreis, en de toegestane verblijfsduur. Hierdoor wordt real-timeinzicht geboden in reisgeschiedenis en verblijfsstatus, en kunnenidentiteitsfraude en overschrijdingen van de verblijfsduur beter wordenopgespoord.Zoals toegelicht in het BNC-fiche, verwelkomde het kabinet het voorstelvan de Commissie en heeft het zich in de onderhandelingen hard gemaaktvoor een aantal aanvullende technische en operationele randvoorwaardenom de tenuitvoerlegging van het voorstel te bevorderen: een aanvang vande progressieve start in de herfst van 2025, een stabiel centraal IT-systeembeheerd door eu-LISA3, een ingroei naar 10% in de eerste fase van deprogressieve start en een geautomatiseerde administratieve opschoningvan EES-gegevens na de progressieve start.De voorliggende compromistekst waarborgt de rol van eu-LISA en draagtbij aan een versterkte monitoring op het centrale systeem tijdens deprogressieve start. Het voorstel voor de algemene oriëntatie bevat ook dedoor het kabinet gewenste ingroei naar 10% registraties in 30 dagen en deflexibiliteit voor gedeeltelijke EES-toepassing. Deze flexibiliteit biedtNederland de mogelijkheid om het EES gedeeltelijk toe te passen binneneen grensdoorlaatpost. Met betrekking tot de administratieve sluiting vanopenstaande uitreis-registraties is deels tegemoet gekomen aan dewensen van het kabinet met een overweging waarin wordt bepaald dat in-en uitreisregistraties die tijdens de progressieve start zijn aangemaakt,niet gebruikt worden voor geautomatiseerde rapportage of geautomati-seerde processen, waaronder geautomatiseerde raadpleging door ETIAS.1Kamerstukken II, 2024–25, 22 112, nr. 3989.2Verschillende verordeningen in het zogeheten «Slimme Grenzen pakket» die gericht zijn op hetoptimaliseren van grenscontroleprocessen en de identificatie van reizigers. Het betreft het EES2017/2226, ETIAS 2018/2040, VIS verordening 767/2008, SIS verordening 2018/1862.3Eu-LISA: Het agentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer van grootschaligeIT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en rechtTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9322 Opname in de artikelen van de Verordening kon echter niet rekenen opvoldoende steun binnen het Europese krachtenveld.Zoals reeds opgemerkt in het BNC-fiche, heeft de implementatie van EESin de beginfase potentieel gevolgen voor de doorstroom van reizigers ende werkwijze van vervoerders. Het kabinet hecht aan het faciliteren vanbonafide reizigers en neemt de nodige maatregelen om stagnatie tevoorkomen. De in de algemene oriëntatie voorgestelde flexibele invoeringhelpt hierbij. Tezamen met de gedane aanpassingen resulteert dit erin dathet kabinet voornemens is de voorliggende compromistekst te steunen.Het Europees Parlement heeft nog geen positie ingenomen. Naarverwachting zullen de onderhandelingen tussen de Commissie, de Raaden het Europees Parlement (triloog) plaatsvinden rond de zomerperiode,waarna de verwachting is dat het EES na de zomer 2025 van start zalgaan.2. Staat van het Schengengebied Barometer en uitvoering van de prioriteiten voor de jaarlijkseSchengenraadscyclus = GedachtewisselingDe lidstaten en de Schengengeassocieerde landen zullen in de Schen-genraad op basis van een nieuwe Schengenbarometer van gedachtenwisselen over in het oog springende ontwikkelingen, trends en risico’s inhet Schengengebied. In de nieuwste Schengenbarometer geeft deCommissie aan dat over heel 2024 het aantal irreguliere overschrijdingenvan de buitengrens met 38% gedaald is. Ook wijst de Commissie op degrote instabiliteit in het Midden-Oosten en de veiligheidsrisico’s die datmeebrengt. De Commissie roept op tot een strategische discussie opEU-niveau over het voorbereiden van noodplannen en betere samen-werking op operationeel niveau ten aanzien van grensoverschrijdendecriminaliteit, mede in het licht van de herinvoering van binnengrenscon-troles door een aantal lidstaten. De Commissie vraagt in de Schengenba-rometer ook aandacht voor de toename van het aantal personen met deRussische nationaliteit dat op basis van (langdurige) visa verblijft in deEU. De Commissie benadrukt het belang van de uniforme toepassing vande richtsnoeren voor de afgifte van deze visa.Daarnaast wenst het Voorzitterschap een bespreking over de in het kadervan de Schengencyclus vastgestelde prioriteit om de effectiviteit van hetterugkeersysteem te vergroten. In het bijzonder wenst het van lidstaten tehoren welke uitdagingen binnen het huidige wettelijke kader prioriteitzouden moeten krijgen en de ondersteuning die de EU daarbij kan bieden.Het kabinet verwelkomt dat de aantallen irreguliere grensoverschrijdingenzijn gedaald en benadrukt dat moet blijven worden ingezet op eenEU-beleid dat irreguliere migratie nog verder doet dalen. Ook hetverbeteren van effectieve terugkeer is een belangrijke prioriteit van hetkabinet; lidstaten moeten zeggenschap hebben over wie er wel en nietmag verblijven in het Schengengebied. Voor een effectiever terugkeer-systeem acht het kabinet het van belang dat prioriteit wordt gegeven aanspoedige behandeling van de aanstaande hernieuwde Terugkeerwet-geving. Daarnaast moeten de mogelijkheden binnen het huidig juridischkader optimaal worden benut. Het kabinet zal dan ook het belangbenadrukken van het ontwikkelen van innovatieve pilots, zoals terugkeer-of transithubs. Ook het versterken van de EU-buitengrenzen via deimplementatie van het Asiel- en Migratiepact en het sluiten van partner-schappen met derde landen zijn van belang om de terugkeersamen-werking te verbeteren. Met het oog op de uitvoering van de motie van deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9323 leden van Campen en Boswijk 4 over het in Europees verband beperkenvan de toegang van Russen tot EU-landen, is de inzet van het kabinet datde afgifte van visa aan personen met de Russische nationaliteit terug-houdend en in lijn met de daartoe opgestelde richtsnoeren van deCommissie dient te gebeuren. Ten slotte is het voor het kabinet, met hetoog op veiligheidsrisico’s, van groot belang dat lidstaten het Schengen-Informatie-Systeem volledig benutten en dat er aandacht is voor deaanwezigheid van voldoende personeel.Andere lidstaten zullen naar verwachting aansluiten op het belang vansnelle behandeling van de Terugkeerwetgeving. Een grote groep lidstatenzal zich naar verwachting ook aansluiten bij de oproep om snel werk temaken van innovatieve oplossingen.3. Vastelling aanbeveling Thematische Schengenevaluatie van2024 op het gebied van terugkeer = Aanname zonder discussieDe JBZ-Raad zal naar verwachting instemmen met het voorstel voor eenUitvoeringsbesluit van de Commissie met aanbevelingen voor verbete-ringen die zijn geïdentificeerd in de thematische Schengenevaluatie ophet gebied van terugkeer. Nederland heeft eerder gepleit voor dezethematische Schengenevaluatie. De aanbevelingen zien op het effectiefinrichten van nationale terugkeerprocedures, het digitaliseren vanterugkeersystemen en het stroomlijnen van nationale terugkeersystemenen het Schengen Information System. De lidstaten wordt gevraagd eenactieplan op te stellen om deze aanbevelingen te implementeren en hierperiodiek over te rapporteren. Het kabinet staat positief tegenover hetuitvoeringsbesluit, waarmee binnen de gehele EU en in Schengengeasso-cieerde landen het terugkeersysteem kan worden verbeterd. In het rapportwordt de Nederlandse praktijk vaak aangehaald als zo’n «best practice»,bijvoorbeeld op het gebied van de «last minute asylum procedure». Deaanbevelingen vloeien voort uit het rapport en gelden voor alle lidstaten.4. Interoperabiliteit = GedachtewisselingDe JBZ-Raad van 12 december 2024 (Kamerstuk 32 317, nr. 925) heeft hetagentschap van de Europese Unie voor het operationeel beheer vangrootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht(eu-LISA) verzocht om met een overzicht te komen van de herziene tijdlijnvoor de tenuitvoerlegging van grootschalige IT-systemen en huninteroperabiliteit. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het Entry Exit Systeem(EES), het Europees Systeem voor Reisinformatie en – Autorisatie (ETIAS)en het herziene Visum Informatie Systeem (VIS). Deze herziene tijdlijndient eerst te worden besproken en goedgekeurd door de managementboard van eu-LISA.Het kabinet steunt een realistische en haalbare tijdlijn en ziet uit naar depresentatie van de herziene planning door het agentschap.5. Externe dimensie van migratie = Stand van zaken4Kamerstukken II 2024–2025, 21 501–20, nr. 2179Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9324 De Commissie zal naar verwachting een overzicht geven over alle lopendeen komende acties op de externe dimensie. Naar verwachting zal hetVoorzitterschap van gedachten willen wisselen over het bevorderen vanterugkeer naar Syrië.Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden om vrijwillige terugkeer vanuitNederland, de EU en waar nodig de landen rondom Syrië zoveel mogelijkte faciliteren. Het kabinet zet zich er in de eerste plaats op in om randvoor-waarden voor terugkeer naar Syrië te creëren. Het zet daarbij in opnationale maatregelen en trekt daarvoor op in Europees verband. In hetgeval dat terugkeer efficiënter en effectiever vorm gegeven kan wordendoor betrokkenheid van internationale en Europese partners, zoals IOM enUNHCR en Frontex, zal het kabinet hiervoor pleiten. Gezien de beperkteconsulaire dienstverlening en de erbarmelijke situatie in het land is dit eentraject van de lange adem. Andere lidstaten zullen naar verwachting eenbreed scala aan onderwerpen inbrengen.Gelet op de onduidelijke situatie in Syrië na de machtsovername geldtvoor Nederland momenteel een besluit- en vertrekmoratorium voor eenhalf jaar. Dit betekent dat asielaanvragen worden aangehouden engedwongen terugkeer niet plaatsvindt. Er wordt op korte termijn eennieuw ambtsbericht verwacht. Op basis van dat ambtsbericht wordtbepaald of het beleid moet worden aangepast en of de behandeling vande asielaanvragen kan worden hervat.6. Gevolgen van de huidige geopolitieke situatie op de interneveiligheid van de EU a. Syrië = GedachtewisselingOnder dit agendapunt spreekt de JBZ-Raad over de gevolgen van de valvan de Assad-regime in Syrië voor de interne veiligheid van de EU.Vanwege de mogelijke impact van de ontwikkelingen in Syrië op deinterne veiligheid van de EU is het van belang om de situatie nauwgezette volgen. Instabiliteit in Syrië, met name als het gaat om de situatie inNoordoost Syrië, waar Nederlandse uitreizigers in kampen en detentie-centra verblijven, kan op termijn potentieel ruimte bieden aan ISIS enandere groeperingen met een terroristisch oogmerk. Het kabinet acht hetvan belang om hierover met Europese partners informatie uit te wisselenen waar nodig te bezien hoe de gezamenlijke inzet de nationale aanpakkan versterken.b. Oekraïne = Stand van zakenOnder dit agendapunt zal het Voorzitterschap een toelichting geven op degevolgen van de Russische agressie tegen Oekraïne voor de interneveiligheid van de EU. Op het moment van schrijven is er nog geenonderliggende document beschikbaar.De oorlog tegen Oekraïne brengt op middellange en lange termijn risico’smet zich mee voor de veiligheid van de EU. De onderhandelingspogingendie zijn geïnitieerd kunnen er voor zorgen dat de oorlog een anderewending krijgt en daarmee deze risico’s beïnvloeden. Dit onderstreept deurgentie om hier tijdens de JBZ-raad bij stil te staan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9325 Op dit moment zijn de directe gevolgen voor de nationale veiligheid vanNederland nog beperkt en zijn maatschappij ontwrichtende gevolgen vande oorlog in ons land niet aan de orde geweest. Tegelijkertijd zien we eentoename in destabiliserende acties gericht op Europese lidstaten en is hetniet ondenkbaar dat de veiligheidssituatie in Europa de komende periodeverslechtert. Het kabinet acht het van groot belang de gestructureerdeEU-veiligheidsdialoog met Oekraïne voort te zetten en deelt de focus opde vier prioritaire onderwerpen van die dialoog: de verspreiding vanillegale wapens, grensveiligheid, extremisme en terrorisme, en degerechtigheid en verantwoording voor internationale misdrijven.Daarnaast zet het kabinet in op versterking van maatschappelijkeweerbaarheid, zowel nationaal als in NAVO- en EU-verband.7. EU-actieplan inzake de veiligheid van onderzeese kabels = Stand van zakenNaar verwachting zal de Commissie op korte termijn een EU-actieplaninzake de veiligheid van onderzeese kabels publiceren. Tijdens deJBZ-Raad zal de Commissie de Raad informeren over de huidige standvan zaken. Het kabinet zal de stand van zaken aanhoren. Uw Kamer zal napublicatie middels een BNC-via geïnformeerd worden over het actieplan.8. EU-Latijns Amerikaanse Comité voor Interne Veiligheid (CLASI) = WerklunchTijdens de werklunch zullen de EU-Ministers en Ministers van een aantalLatijns-Amerikaanse landen spreken over verdere samenwerking in deaanpak van georganiseerde criminaliteit. Ook zal naar verwachting eennieuwe EU-CLASI5 verklaring worden ondertekend waarin de prioriteitenvoor de komende 18 maanden worden uiteengezet. Met deze gezamen-lijke verklaring wordt politieke commitment uitgesproken om de samen-werking tussen de EU en Latijns-Amerikaanse landen te versterken. Ditkrijgt vorm door bestaande operationele netwerken (zoals EMPACT enAMERIPOL6) te versterken en door gezamenlijk te werken aan prioritairefenomenen, waaronder de weerbaarheid van logistieke hubs, hettegengaan van criminele geldstromen en de weerbaarheid van detentieinrichtingen.CLASI wordt gefinancierd vanuit EL PACCTO, het EU samenwerking- encapaciteitsopbouwprogramma gericht op het tegengaan van grensover-schrijdende, georganiseerde criminaliteit. Dit programma heeft als doelom partnerschappen en netwerken te bouwen tussen de EU en Latijns-Amerika en de Cariben. Nederland is lid van het consortium van ELPACCTO en is verantwoordelijk voor de integratie van de Caribische regioin het programma.Het kabinet zet zich zowel bilateraal als samen met Europese bondge-noten in op een stevige, duurzame en gezamenlijke strategie samen metde bron-en transitlanden van cocaïne. Het kabinet steunt dan ook debredere EU-inzet om de samenwerking met Latijns-Amerika en de Caribente versterken en steunt de ondertekening van deze EU-CLASI verklaring.5CLASI is het Latijns Amerikaanse Interne Veiligheidscommittee, een regionaal samenwerkings-verband tussen de Latijns-Amerikaanse landen dat als doel heeft transnationale criminaliteitaan te pakken.6EMPACT is het European Multidisciplinary Platform Against Criminal Threats en AMERIPOLstaat voor Police Communities of the Americas.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9326 Naar verwachting is er breed draagvlak onder de lidstaten en zal denieuwe samenwerkingsverklaring worden ondertekend.9. De strijd tegen drugshandel en georganiseerde criminaliteit = Stand van zakenNaar verwachting zal het Voorzitterschap een stand van zaken geven vande prioriteiten op het gebied van georganiseerde criminaliteit. Er is noggeen document beschikbaar.De aanpak van georganiseerde drugscriminaliteit is een prioriteit van ditkabinet. Het kabinet ondersteunt de EU-aanpak en blijft zich samen met decoalitie van zeven Europese landen tegen georganiseerde criminaliteitinzetten voor voldoende ambitie op EU niveau. Zodat er bijvoorbeeldbinnen de Europese Havenalliantie (EU Ports Alliance) doeltreffend wordtgewerkt aan het gezamenlijk weerbaar maken van havens, om verplaat-singseffecten tegen te gaan. Weerbare logistieke knooppunten, hetverstoren van criminele geldstromen en de bestuurlijke aanpak zijn drievan de Nederlandse prioriteiten die naar verwachting ook een belangrijkonderdeel zullen vormen van de aanstaande EU-interne veiligheidsstra-tegie.7 Het kabinet zal de stand van zaken van het Voorzitterschap in deJBZ-Raad aanhoren.Overige onderwerpena. Implementatie Asiel- en Migratiepact = stand van zakenMede op verzoek van Nederland zal onder dit agendapunt de Commissieeen stand van zaken schetsen van de implementatie van het Asiel- enMigratiepact. Nu de nationale implementatieplannen ingediend zijn, achthet kabinet het van belang de voortgang in de lidstaten goed te monitorenen regelmatig op strategisch niveau te bespreken, zodat eventueleknelpunten en risico’s op vertraging tijdig aan de orde komen. Hiervoor ishet nodig dat de Commissie over de voortgang op de verschillendeelementen van het Gemeenschappelijk Implementatieplan aan delidstaten rapporteert. Ook hecht het kabinet eraan dat naleving van dehuidige regels, zoals de Dublin-verordening, al in aanloop naar deinwerkingtreding van het Pact verbeterd wordt en dat waar mogelijkonderdelen van het Pact die binnen het huidig acquis passen versneldworden ingevoerd.II. Justitie 1. Richtlijn tot harmonisatie van bepaalde aspecten van hetinsolventierecht = BeleidsdebatHet Poolse voorzitterschap is voornemens tijdens de JBZ-Raad eenbeleidsdebat te organiseren over de richtlijn tot harmonisatie vanbepaalde aspecten van het insolventierecht. Het is nog niet bekend watprecies zal worden besproken.7Zie geannoteerde agenda bij de informele JBZ-Raad van 30 en 31 januari 2025, KamerstukkenII, 2024–25, 32 317, nr. 927.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9327 Het richtlijnvoorstel bevat acht titels die verschillende onderwerpenbinnen het insolventierecht harmoniseren. Tijdens de JBZ-Raad vandecember 2024 is er een gedeeltelijke algemene oriëntatie bereikt opTitels I (algemene bepalingen), II (faillissementspauliana), III (het opsporenvan goederen behorend tot de boedel), V (verplichtingen van debestuurder) en VIII (factsheet met kerninformatie over het nationaleinsolventierecht van de richtlijn). Uw Kamer is over dit gedeeltelijkakkoord geïnformeerd.8 Op dit moment lopen er op technisch niveauonderhandelingen over Titel IV (pre-pack procedures), Titel VI (vereenvou-digde afwikkeling van micro-ondernemingen) en Titel VII (schuldeisers-commissie). De discussie in de JBZ-Raad zal zich mogelijk op deze titelsrichten.In brede zin pleit het kabinet ter versterking van de kapitaalmarktunieonder andere voor het wegnemen van barrières op de interne markt doorstandaardisering en waar nodig harmonisering van wet- en regelgeving,met name daar waar er obstakels zijn op het terrein van het onderne-mingsrecht, faillissementsrecht, jaarverslaggeving of recht inzakefinanciering en zekerheden. Bij de beoordeling van het richtlijnvoorstel isaangegeven dat de doelstelling van het richtlijnvoorstel gesteund konworden, omdat het kabinet groot belang hecht aan verdere verdieping vande Europese kapitaalmarktunie. Daarbij kan een goedwerkend enconvergent systeem van het insolventierecht in de EU bijdragen aan hetverlagen van barrières voor grensoverschrijdende financiering eninvesteerders. Dit kan ook bijdragen aan het verbeteren van de financie-ringsmogelijkheden voor bedrijven. Door het beter faciliteren vanmarktfinanciering kunnen bedrijven minder afhankelijk worden vanbancaire financiering. Bovendien draagt een sterke kapitaalmarktunie bijaan de financiering van de verduurzaming en digitalisering van de reëleeconomie.Met betrekking tot de resterende titels stelt het kabinet zich constructiefop. Titel IV ziet op de pre-packprocedure, waarin de toekomstig curator instilte een aanstaand faillissement kan voorbereiden. Vanuit verschillendelidstaten luidt kritiek op deze titel. Deze kritiek ziet met name op hetgebrek van betrokkenheid van schuldeisers bij deze procedure. Vanuitlidstaten die ervaring hebben met de pre-pack, met inbegrip vanNederland, wordt positief gereageerd op de pre-pack. Aandachtspunt voorNederland, is de mate van detail. Nederland pleit voor een regeling meerop hoofdlijnen.Titel VI bevat een vereenvoudigde insolventieregeling voor micro-ondernemingen. Lidstaten, met inbegrip van Nederland, zijn kritisch. Dezekritiek ziet met name op het beperkte toezicht op de procedure en dedaarmee samenhangende risico’s op fraude en misbruik van deprocedure. De Commissie heeft recentelijk een nieuw tekstvoorstelgepresenteerd waarbij beoogd wordt om tegemoet te komen aan dezebezwaren. Het nieuwe tekstvoorstel wordt eind februari op technischniveau besproken. Nederland bestudeert de nieuwe tekst nog, maar zaltijdens de verdere onderhandelingen met name aandacht vragen voormisbruikrisico’s en praktische uitvoerbaarheid van de regeling.Titel VII over de schuldeiserscommissie, die de belangen van de schuld-eisers in een insolventieprocedure vertegenwoordigt, kan Nederland voorhet grootste deel steunen. Het kabinet vraagt zich wel af of deze titelbijdraagt aan de doelstelling van de richtlijn om grensoverschrijdendefinanciering in de EU te stimuleren.8Geannoteerde agenda JBZ-Raad 12 en 13 december 2024 als bijlage bij Kamerstukken II2024/25, 32 317, nr. 907.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9328 2. De rechtsstaat als pijler voor democratie in Europa = GedachtenwisselingDe rechtsstaat is een van de prioriteiten van het Poolse voorzitterschap.Tijdens de JBZ-raad staat een lunchbijeenkomst en gedachtewisselingover de rechtstaat als pijler van de democratie in Europa op de agenda.Op moment van schrijven zijn er nog geen stukken beschikbaar. Hetkabinet waardeert het belang dat het Poolse voorzitterschap hecht aan hetverstevigen van de rechtsstaat in EU-verband.De weerbaarheid van de democratische rechtsstaat staat in veel landen inEuropa onder druk en verdient daarom ook onze nadrukkelijke aandacht.Bij democratische weerbaarheid gaat het om het verdedigen van dedemocratische beginselen en waarden, zoals betrouwbare, integere,transparante en controleerbare verkiezingen, inspraakmogelijkheden enruimte voor maatschappelijke organisaties, weerbaarheid tegen des- enmisinformatie en deepfakes en het beschermen van grondrechten. In decontext van veranderende geopolitieke verhoudingen, waarin democra-tische beginselen steeds vaker onder druk staan, is het van belang datEuropa zich sterk maakt voor het democratisch fundament als onderdeelvan het EU acquis. Hoewel democratie een nationale competentie is, iseen gezamenlijk en proactief optrekken in het verdedigen van dedemocratische waarden in Europees verband van groot belang.De Commissie heeft al verschillende pakketten uitgebracht tijdens hetvorige mandaat (2019–2024), zoals het «Europese democratie actieplan»,«Versterking Democratie en Integriteit Verkiezingen» en «Defense ofdemocracy». In navolging van deze initiatieven heeft de nieuweCommissie-Von der Leyen aangekondigd met meer maatregelen en actieste komen om de rechtsstaat en de democratie te beschermen tegeninterne en externe bedreigingen. Zo komt de Commissie onder meer meteen voorstel voor een European Democracy Shield. Dit schild moet de EUbescherming en waarborgen bieden tegen buitenlandse inmenging (cyberen ontwrichtende propaganda) en heimelijke beïnvloeding en manipulatie(Foreign Information Manipulation & Interference, FIMI). Het kabinet volgtdeze ontwikkelingen op de voet en levert hier ook actief een bijdrage aan.De ervaring leert dat het herstellen van een afgebrokkelde rechtsstaat nieteenvoudig is. Het bestaande rechtsstaatinstrumentarium binnen de EUheeft de potentie om lidstaten «bij de les te houden». Het EU-rechtsstaat-instrumentarium is de afgelopen jaren ontwikkeld en versterkt. Hetkabinet vindt het van belang dat de Commissie, als hoedster van deVerdragen, snel en effectief optreedt om terugval van lidstaten oprechtsstatelijk vlak te voorkomen en aan te pakken en daarbij gebruikmaakt van al het beschikbare EU-rechtsstaatinstrumentarium. Nederlandzet zich daarom in voor het blijven uitdragen van de EU als waardenge-meenschap (menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid,rechtsstaat, mensenrechten en grondrechten). Ook zet het kabinet zich invoor de versterking en verdere ontwikkeling van hetEU-rechtsstaatinstrumentarium. Zo is het kabinet voorstander van eenkoppeling tussen de ontvangst van EU-middelen en de eerbiediging vande beginselen van de rechtsstaat en naleving van grondrechten uit hetHandvest.3. Russische agressie tegen Oekraïne: strijd tegen straffeloosheid = Stand van zakenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 9329 Het Voorzitterschap zal de ontwikkelingen om straffeloosheid voorinternationale misdrijven in Oekraïne tegen te gaan toelichten. Op hetmoment van schrijven zijn er nog geen onderliggende documentenbeschikbaar.Het kabinet hecht groot belang aan de opsporing, vervolging, uiteindelijkberechting en compensatie van internationale misdrijven begaan inOekraïne en zet hier in Europees en internationaal verband actief op in.Het kabinet blijft zich inzetten om te komen tot de oprichting van eentribunaal voor de vervolging van het misdrijf van agressie en voor deoprichting van de Claimscommissie, een tweede stap naar een volledigcompensatiemechanisme volgend op het recent opgerichte Schadere-gister voor Oekraïne.9 Het is belangrijk om hierin als EU gezamenlijk op inte zetten.Daarnaast spelen de onderzoeken van het Internationaal Strafhof eenbelangrijke rol voor straffeloosheid voor internationale misdrijven inOekraïne. Mede in het licht hiervan zal het kabinet bij dit agendapuntaandacht vragen voor het belang van onafhankelijk functioneren en hetmitigeren van de effecten van sancties tegen het International Strafhof.4. Conclusies over de toepassing van hetEU-Grondrechtenhandvest: financiering ter bevorderingbescherming en handhaving van grondrechten = AannameTijdens de JBZ-Raad zullen Raadsconclusies over de toepassing van hetEU-Grondrechtenhandvest voorliggen ter instemming. De Raadscon-clusies gaan over financiering ter bevordering, bescherming enhandhaving van grondrechten.In de Raadsconclusies wordt, onder verwijzing naar maatschappelijkeveranderingen, sociale vooruitgang en wetenschappelijke en technolo-gische ontwikkelingen, gesteld dat de bevordering en bescherming vanonder andere grondrechten neergelegd in het EU-Grondrechtenhandvestmoet worden versterkt. Omdat activiteiten die daaraan bijdragen vaakniet-commercieel van aard zijn, zijn financieringsmechanismen essentieel.In dat kader wordt het belang onderstreept van verschillende financie-ringsbronnen, waaronder EU-financiering en financiering door lidstaten.Lidstaten worden onder meer opgeroepen om binnen hun bestaandebegrotingsprocessen en op transparante wijze financiering beschikbaar testellen, alsook om gelijke toegang tot die financiering voor hetmaatschappelijke middenveld, mensenrechtenverdedigers en andereactoren te waarborgen. Daarnaast wordt het belang benadrukt van denaleving van het Handvest en de relevante Uniewaarden uit artikel 2 VEU,zoals eerbiediging van de beginselen van de rechtsstaat, bij de bestedingvan EU-middelen. De Commissie wordt onder andere opgeroepen omsynergiën tussen EU- en nationale financiering te versterken en actief dedialoog met het maatschappelijk middenveld en andere actoren te blijvenopzoeken.Het kabinet onderschrijft de Raadsconclusies en kan hiermee instemmen.Maatschappelijke organisaties en andere actoren die zich inzetten voor debevordering en bescherming van grondrechten spelen een cruciale rol ineen democratische rechtsstaat. Zij dragen bij aan het pluralisme enversterken daarmee de kwaliteit van de representatieve democratie. Hetkabinet erkent de noodzaak van financiering voor de activiteiten van deze9Kamerstukken II, 2024–25, 32 317 nr. 890.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 93210 organisaties en actoren en steunt de oproepen die in dat kader aan delidstaten en aan de Commissie worden gedaan in deze Raadsconclusies.Het kabinet vindt het daarnaast van belang dat er een duidelijke link isopgenomen tussen de besteding van EU-middelen en de eerbiediging vande beginselen van de rechtsstaat en naleving van grondrechten uit hetHandvest.5. Overige onderwerpen a. VN conventie tegen cybercrime = Informatie van de CommissieOp 24 december 2024 heeft de Algemene Vergadering van de VerenigdeNaties een nieuw verdrag inzake cybercriminaliteit aangenomen. DeCommissie heeft namens de EU en in gezamenlijkheid met de lidstatenonderhandeld over dit verdrag waarmee cybercriminaliteit kan wordenvoorkomen en bestreden, de internationale samenwerking kan wordenverbeterd en tegelijkertijd grondrechten kunnen worden gewaarborgd.Naar verwachting zal de Commissie de JBZ-Raad informeren over hetvervolgproces richting eventuele ondertekening en de vraag of hetverdrag al dan niet geratificeerd moet worden door de EU en de lidstaten.b. EU-VS onderhandelingen inzake e-evidence = Informatie van de CommissieDe Commissie zal toelichting geven over de onderhandelingen tussen deEU en de VS over grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsvoor justitiële samenwerking in strafzaken (e-evidence). Het kabinet zal detoelichting van de Commissie aanhoren.c. Versterking justitiële samenwerking derde landen = Informatie van de VoorzitterIn juni 2024 zijn er Raadconclusies aangenomen over de versterking vanjustitiële samenwerking met derde landen, met als doel de aanpak vangeorganiseerde criminaliteit te verbeteren.10 Het Voorzitterschap zal degezette stappen na aanname van deze Raadconclusies toelichten. Hetkabinet zal dit aanhoren.10Zie geannoteerde agenda bij de JBZ-Raad van 13 en 14 juni 2024, Kamerstukken II, 2023–24,32 317, nr. 879 en verslag van deze JBZ-Raad, Kamerstukken II, 2023–34, 32 317, nr. 882.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 317, nr. 93211