Antwoord op vragen van het lid Bruyning over het feit dat kinderen in de jeugdbescherming zich gedwongen voelen om geluidsopnames te maken om hun stem te laten horen, en over de uiteenlopende rechtspraak over de toelaatbaarheid van deze opnamen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden1127Vragen van het lid Bruyning (Nieuw Sociaal Contract) aan deStaatssecretarissen van Justitie en Veiligheid en van Volksgezondheid, Welzijnen Sport over het feit dat kinderen in de jeugdbescherming zich gedwongenvoelen om geluidsopnames te maken om hun stem te laten horen, en over deuiteenlopende rechtspraak over de toelaatbaarheid van deze opnamen(ingezonden 11 november 2025).Antwoord van Staatssecretaris Rutte (Justitie en Veiligheid), mede namens deStaatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 17 februari2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 520.Vraag 1Bent u bekend met de uitspraak van de Rechtbank Rotterdam1, waarinadvocaat de kinderrechter tijdens de zitting een geluidsfragment heeftvoorgelegd waarop een pleegmoeder zich op schokkende en vernederendewijze uitlaat tegen een kind die aan haar zorg was toevertrouwd?Antwoord 1Ja.Vraag 2Wat doet het met u als stelselverantwoordelijke bewindspersoon dat eenkinderrechter de kwalificatie gebruikt dat de uitlatingen van de pleegmoeder«alle grenzen van fatsoen overschreden» en dat «dit niet is hoe de opvangvan een kwetsbaar kind mag gaan»? Welke gevolgen zou een dergelijkeconstatering volgens u moeten hebben binnen de pleegzorgketen en depositie van een pleegzorgouder die zich zo opstelt naar een kind?Antwoord 2Het is niet aan mij om te oordelen over uitspraken van een kinderrechter ineen individuele casus. Voor het goede functioneren van onze democratischerechtsstaat is een onafhankelijke rechtspraak van het grootste belang en datblijkt ook in deze situatie. Pleegouders moeten een veilige gezinssituatiebieden en dienen op een liefdevolle manier om te gaan met kinderen waar zijzorg voor dragen. Naar aanleiding van de mishandeling in het pleeggezin inVlaardingen en het inspectierapport «Pleegkinderen uit beeld» werkt de1ECLI:NL:RBROT:2025:12051. ah-tk-20252026-1127ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 Staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport in samenwerking met onderandere de pleegzorgsector aan verschillende verbeterinitiatieven om het zichtop de veiligheid van pleegkinderen en de samenwerking in de hele keten teverbeteren. Hierover bent u in de Kamerbrief van 2 december geïnformeerd.2Vraag 3Deelt u de mening dat het zorgelijk is dat kinderen of ouders zich genood-zaakt voelen opnames te maken om gehoord te worden door jeugdbescher-mers, raadsonderzoekers of de rechter? En dat het in deze zaak een geluids-fragment van het kind zelf was dat leidde tot erkenning van de misstanden,terwijl eerdere signalen van het kind kennelijk niet serieus zijn genomen? Zonee, waarom niet?Antwoord 3Zoals ook de mishandeling in het pleeggezin in Vlaardingen heeft laten zien,is het uitermate belangrijk dat er met het kind zelf (één op één) wordtgesproken én dat er daadwerkelijk naar het kind geluisterd wordt. Het zouniet zo moeten zijn dat kinderen of ouders zich genoodzaakt voelen opnameste maken om gehoord te worden.Vraag 4Bent u ermee bekend dat ook advocaten soms vastlopen als zij zorgenhebben over de situatie binnen een kinderbeschermingsmaatregel en dat ookzij niet gehoord of serieus genomen worden door de gecertificeerde instelling(GI) of de Raad voor de Kinderbescherming omdat zij gezien worden als eenverlengstuk van ouders en/of kinderen? Deelt u de mening dat dit geen rechtdoet aan de neutrale positie die advocaten innemen en de gedragsregelswaar advocaten zich aan dienen te houden? Waar kunnen advocaten zichvolgens u melden als zich zo’n situatie zich voordoet?Antwoord 4Ik heb navraag gedaan bij verschillende organisaties waaronder de Neder-landse Orde van Advocaten (NOvA), de Vereniging van NederlandseJeugdrechtadvocaten (NVJA) en de Nederlandse vereniging van Familie-enerfrecht Advocaten Scheidingsmediators (vFAS). Een deel van de achterbangeeft aan de signalen te herkennen. De Raad voor de Kinderbeschermingheeft laten weten constructief samen te werken met de advocatuur enadvocaten altijd serieus te nemen in hun rol als bijstandsverlener voor oudersen kind. In zijn algemeenheid kan ik aangeven dat ik waarde hecht aan deneutrale positie van de advocatuur en de opgestelde gedragsregels. Verderkunnen advocaten zich in de eerste plaats het beste melden bij de betreffendegecertificeerde instelling of de Raad voor de Kinderbescherming. Daarnaastkunnen advocaten signalen uiteraard ook neerleggen bij de belangenorgani-saties waar ze bij zijn aangesloten.Vraag 5Bent u ervan op de hoogte dat kinderen, ouders of pleegouders in sommigegevallen worden berispt of gesanctioneerd als zij dergelijke opnames makenen willen inbrengen in de procedure om zo gehoord te worden? Vindt u dit inlijn met artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK) dat bepaalt datkinderen het recht hebben hun mening vrijelijk te uiten en dat daaraanpassend belang moet worden gehecht?Antwoord 5Ik ben er niet van op de hoogte dat kinderen, ouders of pleegouders insommige gevallen worden berispt of gesanctioneerd als zij dergelijkeopnames maken en willen inbrengen in de procedure om zo gehoord teworden. In zijn algemeenheid kan ik het volgende aangeven ten aanzien vanhet gebruik van geluidsopnamen door verschillende instanties (JeugdzorgNederland en de Raad voor de Kinderbescherming) en de rechtspraak.Jeugdzorg Nederland heeft op basis van de handreiking van de Nationale2Kamerstukken II 2025/2026, 31 839, nr. 1113.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 ombudsman3 een richtlijn opgesteld voor het gebruik van geluidsopnamen.4Deze richtlijn geldt voor cliënten van Jeugdzorg Nederland en jeugdprofessio-nals van de organisaties die jeugdhulp, jeugdbescherming en/of jeugdreclas-sering aanbieden. Hierin staat vermeld dat het is toegestaan om eengeluidsopname te gebruiken ten behoeve van een juridische procedure. DeRaad voor de Kinderbescherming heeft in zijn Kwaliteitskader opgenomen datkinderen en ouders in principe geluidsopnamen mogen maken van degesprekken met medewerkers.5 Daarnaast kan beeld- en geluidmateriaalbenut worden in het onderzoek door de Raad voor de Kinderbeschermingindien ouders of kinderen dit tijdens gesprekken aan de raadsmedewerkerlaten zien of horen. In de verschillende familie- en jeugdrecht procesregle-menten voor de rechtbanken, zoals gepubliceerd op rechtspraak.nl, staatsinds 1 januari 2026 de volgende bepaling: «Bij het overleggen van gegevens,stukken of multimediabestanden moeten partijen aangeven ter toelichting ofstaving van welke stelling deze zijn bedoeld en welk onderdeel daartoe vanbelang is. Partijen moeten bij audio- en videobestanden aangeven op welkeminuut/minuten het voor de procedure relevante deel staat en van dat deeleen transcriptie overleggen. Indien hieraan niet voldaan wordt, kan de rechterde overgelegde gegevens of stukken of multimediabestanden buitenbeschouwing laten.» Hoe de rechter dit waardeert is verder aan het oordeelvan de rechter.Vraag 6, 7 en 8Hoe beoordeelt u het verschil tussen rechtbanken waar kinderen wel of nietde mogelijkheid krijgen om via geluidsfragmenten hun stem te laten horen?Vindt u dat wenselijk? Kunt u uw antwoorden toelichten?Bent u ervan op de hoogte dat sommige rechtbanken, waaronder deRechtbank Den Haag6, 7, dergelijke geluidsfragmenten niet accepteren alsonderdeel van het dossier omdat zij als onrechtmatig worden beschouwd? Enbent u ervan op de hoogte dat en het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden8 hetniet per definitie als onrechtmatig beschouwd maar dat er wel terughoudend-heid betracht moet worden? Deelt u de mening dat dergelijke geluidsfrag-menten niet als onrechtmatig beschouwd moeten worden en dat dieterughoudendheid niet wenselijk is nu blijkt dat het vaak misgaat en dat juistde geluidsopnames kunnen bijdragen aan het gehoor geven aan de stem ende ervaringen van het kind, zoals vastgelegd in artikel 12 van het IVRK?Deelt u de mening dat dit verschil in interpretaties in de rechtspraak als eenvorm van rechtsongelijkheid kan worden ervaren? En bent u het eens met ditstandpunt van de rechtbank Den Haag dat hiervan het gevolg is dat de stemvan het kind niet of onvoldoende gehoord wordt of dat de ervaringen vankinderen buiten beeld blijven?Antwoord 6, 7 en 8Het is aan de rechter zelf om af te wegen hoe belangrijk de geluidsopname isen of er een goede reden is om wel of geen gebruik hiervan te maken.Verschil in interpretaties is bovendien onderdeel van het rechtssysteem endraagt bij aan de rechtsvormende taak van de rechter. Verder verwijs ik naarmijn antwoord bij vraag 5 waarin ik in zijn algemeenheid inga op het gebruikvan geluidsopnamen door verschillende instanties waaronder de rechtspraak.3De Nationale ombudsman heeft in 2020 specifiek voor de jeugdzorg een nieuwe handreikingopgesteld waarin de spelregels voor het maken van geluidsopnamen zijn neergelegd. Dezehandreiking is te vinden op hun site: www.nationaleombudsman.nl.4De richtlijn is o.a. te vinden op www.jeugdbeschermingbrabant.nl.5Dit Kwaliteitskader is te vinden op de site van de Raad voor de Kinderbescherming:www.kinderbescherming.nl/documenten. Het kwaliteitskader beschrijft de taken en bevoegd-heden van de Raad voor de Kinderbescherming, welke waarden daarbij het moreel kompasvormen, en hoe zij de kwaliteit van hun werk waarborgen en wat cliënten van hen mogenverwachten.6ECLI:NL:RBDHA:2021:8940.7ECLI:NL:RBDHA:2022:2819.8ECLI:NL:GHARL:2021:3453.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 Vraag 9Bent u bereid met de Raad voor de Rechtspraak te verkennen of er eenuniform toetsingskader kan komen voor de omgang met geluidsopnamen inciviele jeugdrechtzaken, zodat kinderen in gelijke omstandigheden ook gelijkerechtsbescherming genieten?Antwoord 9Het is van belang dat een rechter zelfstandig op basis van de feiten enomstandigheden kan beslissen. Een uniform toetsingskader is dan ook nietgewenst.Vraag 10In hoeverre beschikken jeugdbeschermingsinstellingen en pleegzorgaanbie-ders over duidelijke protocollen over hoe om te gaan met geluids- ofbeeldmateriaal dat door kinderen wordt ingebracht als bewijsmiddel vanonveiligheid of mishandeling? Wat bent u van plan te doen als hierin vermeldwordt dat dergelijke opnames niet als bewijs mogen dienen, ook wanneer zijaantoonbare misstanden laten zien?Antwoord 10Jeugdzorg Nederland heeft op basis van de handreiking van de Nationaleombudsman9 een richtlijn opgesteld voor het gebruik van geluidsopnamen.10Deze richtlijn geldt voor cliënten van Jeugdzorg Nederland en jeugdprofessio-nals van de organisaties die jeugdhulp, jeugdbescherming en/of jeugdreclas-sering aanbieden. Hierin staat vermeld dat het is toegestaan om eengeluidsopname te gebruiken ten behoeve van een juridische procedure.Daarnaast merk ik op dat de nationale (kinder)ombudsman tips gegeven heeftover hoe om te gaan met geluidsopnames.11Vraag 11Klopt het dat er geen landelijke richtlijn of toezichtkader bestaat dat regelthoe dergelijke opnames moeten worden gewogen in (familie)rechtszaken ofinterne klachtenprocedures? Zo ja, bent u bereid zo’n richtlijn op te latenstellen?Antwoord 11Het klopt dat er geen organisatie overstijgende richtlijn of toezichtkaderbestaat dat regelt hoe geluidsopnames gewogen worden in (familie)rechtsza-ken of interne klachtenprocedures. Echter, zoals reeds eerder aangehaald inde beantwoording hebben zowel de rechtspraak als Jeugdzorg Nederland ende Raad voor de Kinderbescherming een procesreglement danwel eenrichtlijn of Kwaliteitskader.Vraag 12Bent u ermee bekend dat veel kinderen en ouders geen klachten durven in tedienen tegen pleegouders of jeugdbeschermers als er sprake is van dergelijkgrensoverschrijdend gedrag omdat zij zich door het gedrag zelf al niet veiligvoelen en daarnaast bang zijn voor repercussies zoals het afzeggen vanomgang of het verlengen van een maatregel? Welke mogelijkheden hebbenkinderen of ouders momenteel om anders dan bij de eigen pleegzorgorgani-satie veilig melding te doen van grensoverschrijdend gedrag binnenpleegzorg, buiten de instelling of GI om?Antwoord 12Een goed toegankelijke en onafhankelijke klachtenprocedure, waar kinderenen ouders terecht kunnen wanneer zij ontevreden zijn over het handelen van(medewerkers) van organisaties in het jeugddomein, vind ik uitermatebelangrijk. De Staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport en ik hebbenonlangs een onderzoek laten uitvoeren naar klachtbehandeling in het9De Nationale ombudsman heeft in 2020 specifiek voor de jeugdzorg een nieuwe handreikingopgesteld waarin de spelregels voor het maken van geluidsopnamen zijn neergelegd. Dezehandreiking is te vinden op hun site: www.nationaleombudsman.nl.10De richtlijn is o.a. te vinden op www.jeugdbeschermingbrabant.nl.11De tips zijn te raadplegen op de volgende site: www.kinderombudsman.nl/nieuws/gesprekken-opnemen-bij-jeugdhulp-moet-niet-spannend-zijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4 jeugddomein.12 In het voorjaar 2026 wordt uw Kamer geïnformeerd over destappen die naar aanleiding daarvan worden gezet. Het is daarnaastbelangrijk dat (pleeg)kinderen kunnen beschikken over een vertrouwensper-soon. Hierdoor voelen kinderen zich ondersteund en veilig om zich uit tespreken over hun zorgen. Een vertrouwenspersoon is een luisterend oor,steun en toeverlaat als een kind of jongere dat nodig heeft. Deze vertrou-wenspersoon kan iemand uit de familie of het persoonlijk netwerk zijn of eenvertrouwenspersoon van (bijvoorbeeld) Jeugdstem. De vertrouwenspersonenvan Jeugdstem zijn onafhankelijk. Gemeenten, gecertificeerde instellingen enpleegzorgaanbieders zijn verplicht om pleegkinderen te informeren over deondersteuningsmogelijkheden van een vertrouwenspersoon.Vraag 13Bent u bereid om te (laten) onderzoeken hoeveel meldingen er de afgelopenvijf jaar zijn gedaan van onveiligheid of emotioneel geweld binnen pleegzorgen in hoeveel van die gevallen de stem van het kind doorslaggevend isgeweest?Antwoord 13Naar aanleiding van de mishandeling in het pleeggezin in Vlaardingen en eenanalyse van pleegzorgincidenten en -calamiteiten die tussen 1 januari 2023 en31 december 2024 bij de inspectie zijn gemeld, voerde de Inspectie Gezond-heidszorg en Jeugd (IGJ) in de eerste helft van 2025 thematoezicht uit bijpleegzorgaanbieders. In dit proces is de stem van het kind nadrukkelijkbetrokken. Zo is bijvoorbeeld gevraagd naar de kennis van de pleegzorgbege-leider over de pleegkinderen en de hoeveelheid gesprekken die de pleegzorg-begeleider alleen met het kind voerde. Dit onderzoek is representatief voor depleegzorgsector en heeft geleid tot verschillende verbeterinitiatieven. Hieroverbent u in de Kamerbrief van 2 december geïnformeerd.13 Op dit momentrichten wij ons in samenwerking met de sector op het verder ontwikkelen,implementeren en borgen van verbeteringen in de gehele jeugdbescher-mingsketen.Vraag 14Herkent u het bredere signaal dat kinderen en ouders binnen de jeugdbe-scherming zich vaak niet gehoord of geloofd voelen, ook wanneer zijherhaaldelijk melding maken van misstanden? Wat zegt dit volgens u over derechtspositie van gezinnen in het jeugdbeschermingsstelsel?Antwoord 14Ja, ik ben bekend met het bredere signaal dat kinderen en ouders binnen dejeugdbescherming zich niet gehoord of geloofd voelen, ook wanneer zijherhaaldelijk melding maken van misstanden. Ik zet me er dan ook voor inom de rechtsbescherming van ouders en kinderen die te maken krijgen meteen kinderbeschermingsmaatregel te versterken, zodat ze beter gehoord,betrokken en ondersteund worden. Zo geef ik met het dit jaar in te dienenwetsvoorstel de «Wet ter versterking van de rechtsbescherming in dejeugdbescherming» invulling aan die ambitie door onder andere te investerenin rechtsbijstand. De rechtbank wijst ambtshalve een advocaat toe, zodatouders niet zelf het initiatief hoeven te nemen.Vraag 15Acht u het wenselijk dat kinderen of jongeren procesrechtelijke bijstandkrijgen bij het inbrengen van eigen bewijs of geluidsopnames, zodat zij dit oprechtmatige wijze kunnen doen zonder afhankelijk te zijn van toestemmingvan hun jeugdbeschermer of pleegzorgaanbieder?Antwoord 15Bijstand en ondersteuning van kinderen in kinderbeschermings- en gezag enomgangprocedures heeft onze aandacht. Voor de ondersteuning van het kindtijdens juridische procedures heeft adviesbureau Andersson Elffers Felix(AEF) dan ook op mijn verzoek verschillende typen steunfiguren in kaart12Kamerstukken II, 2025/2026, 31 839, nr. 1145.13Kamerstukken II 2025/2026, 31 839, nr. 1113.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel5 gebracht. Het onderzoek geeft een overzicht van de beschikbare vormen vanondersteuning en de behoeften die kinderen hebben. U heeft het rapportrecent ontvangen als bijlage bij de voortgangsbrief jeugd.14 Uit het rapportblijkt dat kinderen behoefte kunnen hebben aan uiteenlopende vormen vanondersteuning. Geen enkele steunfiguur kan in alle situaties in alle behoeftenvoorzien. AEF adviseert daarom een netwerkbenadering: een goed functione-rend geheel van ondersteuningsvormen, zodat voor ieder kind iets beschik-baar is dat aansluit bij zijn of haar situatie. In de huidige praktijk mag eenkind overigens zich al bij het uitoefenen van het hoorrecht laten bijstaan dooreen zelf uitgekozen persoon. In het wetsvoorstel versterking rechtsbescher-ming in de jeugdbescherming dat dit jaar naar de Kamer wordt gestuurd,wordt deze mogelijkheid bekrachtigd. Ook kan de rechter binnen het huidigejuridische kader een bijzonder curator benomen die de minderjarige bijstaat.Vraag 16Ziet u aanleiding om, samen met de Raad voor de Rechtspraak en deInspecties, een landelijke evaluatie te laten uitvoeren naar de omgang metkind signalen en geluidsopnamen in jeugdbeschermingszaken, met bijzondereaandacht voor de uiteenlopende rechtspraak in Den Haag en Rotterdam?Antwoord 16Ik zie op dit moment geen aanleiding voor een landelijke evaluatie, samenmet de Raad voor de Rechtspraak en de Inspecties. In zijn algemeenheid kanik wel opmerken dat het Landelijk overleg vakinhoud familierecht oog heeftvoor zaken binnen haar domein en uitdagingen binnen haar werkgebiedoppakt.Vraag 17Hoe waarborgt u dat in toekomstige jeugdbeschermingsprocedures de stemvan het kind niet afhankelijk is van een opname, maar vanzelfsprekend wordtgehoord, serieus genomen en gewogen?Antwoord 17Ik vind het zeer van belang dat de stem van het kind wordt gehoord. In hetkader van het verbeteren van de participatie van minderjarigen in procedureszal door middel van het wetsvoorstel versterking rechtsbescherming in dejeugdbescherming in de wet worden geborgd dat de leeftijdsgrens voor hethoorrecht door de kinderrechter verlaagd wordt van twaalf naar acht jaarvoor alle jeugd- en familiezaken die kinderen aangaan. Op deze manier wordtbeter gewaarborgd dat kinderen steeds hun stem kunnen laten horen.14Kamerstukken II 2025/2026, 31 839, nr. 1146.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel6