Voortgang Integraal Zorgakkoord (IZA) en Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 765Kwaliteit van zorgNr. 976 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJNEN SPORT EN VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 april 2026Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijns-akkoord (AZWA) is een belangrijke beweging in gang gezet: naarpassende zorg, naar betere samenwerking in de regio en tussendomeinen, en naar een focus op welzijn en kwaliteit van leven in plaatsvan alleen op ziekte. Met deze brief geeft het kabinet invulling aan deeerdere toezegging om de Tweede Kamer nader te informeren over devoortgang van de afspraken die gemaakt zijn in het IZA en het AZWA.1Daarmee is dit voor het kabinet ook de eerste gelegenheid om het belangvan deze akkoorden te onderstrepen. Dit kabinet streeft naar de gezondstegeneratie ooit. Maar iedereen kan de pech hebben om ziek te zijn of teworden. En in dat geval moet een patiënt kunnen rekenen op toegang totpassende zorg. Het kabinet is dan ook voornemens om de beweging die isingezet met het IZA en het AZWA verder te versterken door passende zorgook in wet- en regelgeving de norm te maken. In de beleidsagenda, die deKamer op korte termijn ontvangt, zal hier nader op worden ingaan.Ontwikkelingen IZA kwartaalrapportageMet het IZA dat in september 2022 is gesloten heeft het toenmaligekabinet met veldpartijen gezamenlijk ingezet op een grote transformatie inde zorg. Ook in 2025 is door partijen hard gewerkt aan het uitvoeren vande IZA-afspraken. Inmiddels zijn 287 van de 445 IZA-acties volledigafgerond, en zijn er nog eens 146 in gang gezet. Sommige van deze actiesleiden direct tot resultaat in de praktijk. Andere zijn minder zichtbaar, maarniet minder belangrijk omdat hiermee het fundament in samenwerking enorganisatie wordt gelegd dat de bredere beweging naar passende zorgmogelijk maakt. Een aantal mooie resultaten van de afgelopen tijd zijn:1Schriftelijke toezegging in reactie op ontraden aangenomen moties ingediend tijdens hettweeminutendebat acute zorg (Kamerstuk 29 247, nr. 480). kst-31765-976ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9761 •In het kader van concentratie en spreiding van zorg zijn (volume)nor-men voor geselecteerde oncologische en vaatchirurgische interventiesvastgesteld. Deze krijgen vanaf 2026 of 2027 een plek in de contracten.Dit draagt zo bij om te komen tot passende zorg voor patiënten.•De handreiking contractering Regionale Eerstelijns Samenwerkingsver-banden (RESV’s) is gepubliceerd. Vanaf 2027 is voor de RESV’sstructurele financiering beschikbaar via zorgverzekeraars. De handrei-king biedt regio’s handvatten om de benodigde stappen richtingcontractering te zetten. Het draagt zo bij aan sterkere regionaleeerstelijnszorg.•Er is een gezamenlijke intensiveringsagenda digitale en hybride zorgopgesteld. Zodat de afgesproken doelen op het vlak van digitale enhybride zorg alsnog bereikt worden en daarmee bijdragen aan debeweging die met de akkoorden is ingezet.•In september 2025 is de website zorgakkoorden.nl gelanceerd,waarmee er een centraal loket is waar informatie wordt gedeeld meten tussen regio’s.Een uitgebreide toelichting op deze en andere resultaten staat in debijgevoegde rapportage.Doorontwikkeling monitorsGewoonlijk ontvangt de Kamer periodiek een voortgangsbrief over hetIZA inclusief voortgangsrapportage. In verband met de totstandkomingvan het AZWA vorig jaar zal de komende periode benut worden om toteen geïntegreerde IZA/AZWA-monitor te komen. Met deze geïntegreerdemonitor wil het kabinet effectiever kunnen sturen op de voortgang. DeKamer wordt in de tweede helft van 2026 over de opzet van de geïnte-greerde monitor geïnformeerd. Daarom ontvangt de Kamer hierbij delaatste «IZA voortgangsrapportage» over Q4 2025, aangevuld met enkelenoemenswaardige ontwikkelingen. Daarnaast biedt het kabinet de Kamerbij deze brief ook de Monitor Digitale Zorg 2025 aan, die inzicht geeft ineen deel van de werking van het IZA en AZWA in de praktijk.Thematische toelichting IZA en AZWANaast de resultaten uit de kwartaalrapportage informeert het kabinetgraag over enkele noemenswaardige ontwikkelingen op het gebied vanhet IZA en het AZWA.Transformatieplannen en -middelenOm impactvolle transformaties, zoals de implementatie van passendezorg, te stimuleren zijn bij de totstandkoming van het IZA afsprakengemaakt over transformatiemiddelen. Tot en met 2028 is € 1,961 miljardbeschikbaar voor transformatieplannen. In het Bestuurlijk Overleg IZA isop 16 juni 2025 geconcludeerd dat op enkele thema’s die van groot belangzijn voor de IZA-beweging, meer aandacht en focus nodig is. Daarom zijnnadere afspraken gemaakt over de inzet van de resterende middelen. Omde doelstellingen en ambities uit het IZA te behalen is daarom gerichtergestuurd op mentale gezondheidsnetwerken (MGN), zorgcoördinatie (ZC)en spreiding en concentratie (S&C), omdat transformatieplannen op dezeonderwerpen noodzakelijk zijn voor het laten slagen van de ambities opdit gebied.Voor deze thema’s is daarom 365 miljoen gereserveerd voor 57 transfor-matieplannen, waarvan 38 plannen voor MGN, 12 plannen voor ZC en7 plannen voor S&C. Indieners hadden tot eind 2025 de tijd om hun planTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9762 goed te laten keuren en het is de betreffende zorgaanbieders met veelinzet gelukt om voor al deze plannen een goedkeuring te krijgen.Op peildatum 6 maart 2026 zijn er in totaal 180 transformatieplannen dietransformatiemiddelen toegekend hebben gekregen. Daarmee zijn detransformatiemiddelen uitgeput. Omdat het bedrag dat samenhangt methet aantal goedgekeurde plannen (totaal 224) groter is dan de beschikbaretransformatiemiddelen staan er 48 plannen in de wachtrij. Wanneer in deuitvoering van transformatieplannen blijkt dat er minder kosten zijn danvoorzien, kan dit geld tot en met 2028 gebruikt worden voor plannenboven aan de wachtrij.De afgelopen periode is er ook contact geweest met indieners en partijendie helaas niet (of zeer waarschijnlijk niet) in aanmerking komen voortransformatiemiddelen, omdat hun plan laag op de wachtlijst staat. Alsalle betrokken partijen ervan overtuigd zijn dat het een goed plan is, meteen positieve business case, dan zijn er mogelijk ook andere manieren omhet plan te financieren. Hierover kan het gesprek gevoerd worden met debetrokken zorgverzekeraars in de contractering, door inzet van eigenmiddelen, door samenwerking met het bedrijfsleven of financiëleinstellingen, door het opknippen van plannen, enzovoorts. Het is aan allebetrokken partijen in samenwerking met de inkopende partijen (coördine-rende zorgverzekeraars en gemeenten) om te bezien wat er mogelijk is.Verbinding tussen het medisch en sociaal domeinIn het AZWA zijn afspraken gemaakt over het versterken van deverbinding tussen het medisch en sociaal domein om te zorgen datmensen de zorg en ondersteuning krijgen die zij daadwerkelijk nodighebben. Gezamenlijk wordt door Vereniging van Nederlandse Gemeenten(VNG), Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en andere betrokken partijen insamenwerking met VWS ingezet op de basisinfrastructuur, basisfunctiona-liteiten en de zes aanpakken op de ontwikkelagenda voor sociaal-medisch.Voor de basisfunctionaliteiten (zoals valpreventie en sociaal verwijzen) isin het AZWA afgesproken om een versnelling te maken in de implemen-tatie en toe te werken naar een landelijke dekking van de (nu bekende)basisfunctionaliteiten in 2030. De eerste mijlpaal hierin betreft de start vande regioscan waarmee inzichtelijk wordt gemaakt hoever de regio’s zijnmet de implementatie van de basisfunctionaliteiten. Door middelen vanlandelijke handreikingen – die dit voorjaar beschikbaar komen – wordenregio’s ondersteund in het doorontwikkelen van de basisfunctionaliteiten.Na afronding van de regioscan dit voorjaar starten regio’s met hetopstellen van een werkagenda.De basisinfrastructuur gaat over basisvoorzieningen in wijken en buurtenop het gebied van gezondheid, ondersteuning, welzijn en zorg (zoalsinloopvoorzieningen sociaal en gezond in de wijk en mentaal gezondeschool). In het sociaal domein wordt een basisinfrastructuur ingericht terondersteuning van de basisfunctionaliteiten. Er wordt dit voorjaar dooronder meer de VNG, GGD GHOR NL, Sociaal Werk Nederland (SWN) enhet Ministerie van VWS toegewerkt naar oplevering van een richting-gevend document voor het onderdeel inloopvoorzieningen sociaal engezond, zodat gemeenten weten wat er van hen verwacht wordt.Domeinoverstijgend indicerenIn het AZWA hebben partijen afgesproken om domeinoverstijgendindiceren tussen de Zvw (wijkverpleging) en Wmo (hulpmiddelen) op teschalen, waarbij het uitgangspunt de minste arbeidsinzet is. Zo wordt deTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9763 inzet van professionals efficiënter en worden zorg en ondersteuningtoegankelijker en overzichtelijker voor mensen die met zorg en onder-steuning vanuit meerdere domeinen te maken hebben. Begin 2026hebben partijen een plan van aanpak voor het uitrollen van domeinover-stijgend indiceren vastgesteld. Rond de zomer van 2026 starten pilots ophet vlak van domeinoverstijgend indiceren, waarbij naast Wmo-hulp-middelen ook dagbesteding, huishoudelijke hulp en persoonlijkebegeleiding wordt meegenomen. Tijdens de pilotfase wordt de impact vandomeinoverstijgend indiceren op arbeidsinzet en kosten in kaart gebracht.Na één jaar wordt met de data een onderbouwde keuze gemaakt over hetverbreden (naar andere regio’s of gemeenten) en/of verdiepen (andereprofessionals of wetten) van de pilot en na twee jaar over de verderelandelijke opschaling. De pilotfase wordt ondersteund door een onder-zoeksbureau. Hiermee geeft het kabinet ook invulling aan de motie vanhet lid Thiadens over het vergroten van de autonomie van de wijkver-pleging door de wijkverpleegkundige een centrale rol bij deWmo-indicatiestelling te geven.2Domeinoverstijgend samenwerkenEind 2025 is de motie van het lid Van der Plas aangenomen die deregering verzoekt om te komen tot een bredere uitwerking van eenregionaal budget, waarbij zorgkantoren een coördinerende rol krijgen ensamenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbiederswordt bevorderd.3 Deze motie is tijdens het debat met instemming van deindiener geïnterpreteerd als steun voor de ingezette beleidslijn metverschillende mogelijkheden voor domeinoverstijgende samenwerking(zoals de IZA SPUK’s en de transformatiemiddelen). De komende tijdworden er met de uitvoering van het AZWA verdere stappen gezet in hetbeschikbaar stellen van middelen voor de regio. Vanzelfsprekend houdthet kabinet de praktijkervaringen nauwgezet in de gaten, om uiteindelijk tebepalen of op termijn aanvullende maatregelen nodig zijn. Zoals deKamer weet is het kabinet ook voornemens te werken aan een verduide-lijking van de zorgplicht. Hierbij zal het kabinet ook kijken naar de rol vande verzekeraar in de regio.Herijking regio- en ROAZ-beelden en plannenIn het Bestuurlijk Overleg IZA/AZWA van 28 januari 2026 is afgesproken deregiobeelden en regioplannen en de beelden en plannen van de regio’svan het Regionaal overleg acute zorgketen (ROAZ) in 2028 te herijken endit hierna vijfjaarlijks te doen. Met de herijking van de regio- en ROAZ-beelden en plannen maken deze regio’s de ontwikkeling en versterkingvan de samenwerking in deze regio’s zichtbaar en wordt deze verdergeborgd. Dat is cruciaal om de toegankelijkheid van een passend zorg- enondersteuningsaanbod voor inwoners in de regio te borgen.Ook is afgesproken dat ten behoeve van deze herijking in 2026 een nieuweset van criteria wordt vastgesteld voor deze beelden en plannen. Regio’sworden daarbij waar mogelijk ondersteund met landelijk beschikbare dataover de nieuw vastgestelde criteria. De regio- en ROAZ-plannen zullenvooruitlopend op de herijking in 2026 worden aangevuld met 1) degevolgen voor het regionale zorgaanbod die voortvloeien uit lopendeIZA-trajecten, zoals concentratie en spreiding en andere transformatietra-jecten in de medisch specialistische zorg, en 2) de gevolgen voor het zorgen ondersteuningsaanbod voortvloeiend uit de werkagenda bij het2Kamerstuk 23 235, nr. 252.3Kamerstuk 31 765, nr. 957.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9764 regioplan voor de (versnelling op de) ontwikkeling en implementatie vanbasisfunctionaliteiten.Arbeidsmarkt en opleidenPartijen hebben in het AZWA afgesproken om te investeren in hetopleiden en ontwikkelen van personeel ter ondersteuning van debeweging naar de voorkant én daar waar de tekorten het grootst zijn. Ditheeft eind 2025 geresulteerd in de totstandkoming van de eenmaligesubsidie Strategisch Opleiden in Zorg en Welzijn. Werkgevers in zorg enwelzijn (exclusief medisch-specialistische zorgorganisaties) kunnen doordeelname aan deze subsidie in 2026 een financiële bijdrage ontvangenvoor opleidingsactiviteiten die bijdragen aan het vergroten van deinstroom en doorstroom van personeel én het versterken van hun kennisen vaardigheden op de thema’s genoemd in het AZWA (zoals samen-werking met sociaal domein en preventie).Daarnaast is begin maart het nieuwe persoonlijke loopbaanplatform Zowiin testversie beschikbaar gekomen. Met dit platform worden mensen dieeen (eerste of volgende) stap willen zetten in zorg en welzijn actiefondersteund. Het platform wordt de komende maanden verder dooront-wikkeld en geïntegreerd met andere loopbaaninstrumenten, zoalsafgesproken in het AZWA.De komende periode werken partijen verder aan de financiering vanopleiden en ontwikkelen, waarbij in Q1 van dit jaar wordt gesproken overde wijze waarop de AZWA-middelen vanaf 2027 en verder ingezet zullenworden. Het kabinet zal de Kamer hier voor de zomer nader overinformeren.Maximaal 20 procent administratietijd in 2030In het AZWA is afgesproken de administratietijd te verminderen naarmaximaal 20%, zodat professionals voldoende tijd hebben voor hetdaadwerkelijk verlenen van zorg. Op het gebied van de aanpak regeldruken administratieve lasten zijn de eerste aanvragen voor het opschalen vansuccesvolle ontregelprojecten, de doorbraakprojecten, inmiddelsingediend. Ook hebben betrokken branche- en beroepsverenigingen deeerste overzichten aangeleverd met knellende inkoop- en verantwoor-dingseisen, machtigingen en aanvullende verklaringen. ZorgverzekeraarsNederland heeft deze lijsten in behandeling genomen, met als doel dezewaar mogelijk te uniformeren, te vereenvoudigen of anderszins deregeldruk die hieruit voortvloeit te verminderen.Intensiveringsagenda digitale en hybride zorgDigitale en hybride zorg kunnen bijdragen aan een efficiëntere inzet vanprofessionals en toegankelijker zorg voor de patiënt. Uit de mid-termreview IZA en monitoring van digitale en hybride zorg is gebleken dat debeweging naar digitale en hybride zorg niet snel genoeg gaat. Daaromworden een aantal IZA- en AZWA-afspraken geconcretiseerd en doorpartijen gezamenlijk extra acties ingezet om deze afspraken te realiserenvoor eind 2028 in de gezamenlijke intensiveringsagenda digitale enhybride zorg. De afspraken worden door verschillende instrumentenondersteund, zoals via ZonMw programma’s, Zorg voor Innoveren, deVliegwielcoalitie en Digizo.nu. Voor Digizo.nu vindt bestuurlijk overlegplaats over het vervolg na 2026, aangezien de financiering vanuit deIZA-transformatiemiddelen na 2026 eindigt. Ook worden gezamenlijkekeuzes gemaakt voor herinrichting zorgpaden, de inrichtingsprincipesTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9765 voor Zorg en Medische Service Centra en de integratie (en bekostiging)van gezondheids- en zorgapps in zorgprocessen en -paden.Monitor Digitale ZorgDe Monitor Digitale Zorg 2025 wordt jaarlijks uitgevoerd door het RIVM,Nivel en National eHealth Living Lab (NeLL). De monitor biedt inzicht inhet digitale en hybride zorgaanbod en -gebruik in Nederland, evenals inde ervaren impact op een aantal relevante maatschappelijke uitdagingen.De resultaten uit de Monitor Digitale Zorg worden vanaf 2025 daarnaastjaarlijks gepubliceerd op een interactief dashboard4, en in rapportages diehet dashboard aanvullen met een duiding van de cijfers of met meerdiepgaande kwalitatieve bevindingen.De Monitor Digitale Zorg laat zien dat het percentage zorgverleners enzorggebruikers dat digitale zorg gebruikt in 2025 ten opzichte van 2024grotendeels stabiel is gebleven. Bij een aantal digitale zorgtoepassingen ishet gebruik toegenomen. Zo laat de monitor bij zorgverleners zien datvooral de inzet van videobellen en AI in 2025 is toegenomen, terwijlzorggebruikers meer gebruik zijn gaan maken van patiëntportalen enenkele vormen van digitale zelfhulp, zoals zelfhulpbehandelingen voormentale klachten.Zowel zorgverleners als zorggebruikers geven aan dat er nog ruimte is omde zorg(processen) verder te digitaliseren. Zorgverleners zien de meestepotentie in zorgprocessen zoals informatievoorziening en (door)verwijzenvan patiënten. Onder medisch specialisten en verpleegkundigen is bijbijna alle zorgprocessen een (sterke) stijging te zien in de mate waarin zijdeze digitaal hebben aangeboden. Bij huisartsen en sociaal geneeskun-digen is dit in mindere mate het geval.In context van het IZA en AZWA zijn afspraken gemaakt om met passendeinzet van digitale en hybride zorg bij te dragen aan uitdagingen zoalstoegankelijkheid, arbeidsinzet, passende zorg, zelfredzaamheid en debeweging naar de voorkant. De Monitor Digitale Zorg is een nuttiginstrument om ook de voortgang van deze IZA- en AZWA-afspraken enbijbehorende doelstellingen te monitoren. De komende tijd wordt gewerktaan doorontwikkeling van de Monitor Digitale Zorg en samenvoeging metde IZA/AZWA-deelmonitor «Naar meer hybride zorg». De doorontwik-keling is gericht op efficiëntere inrichting van de monitoring en betereaansluiting bij de AZWA-afspraken en (beleids)doelen.Tot slotHet kabinet zet de beweging die is gestart met de akkoorden onver-minderd voort. In deze brief en in de voortgangsrapportage is zichtbaardat deze aanpak leidt tot resultaat. Dat doet het kabinet niet alleen, dat iseen gezamenlijke inspanning van de partijen met wie de akkoorden zijngesloten. Het kabinet heeft waardering voor de betrokkenheid entoewijding waarmee deze organisaties bezig zijn de zorg voor onsallemaal te verbeteren. Tegelijkertijd is het kabinet zich ervan bewust dathet uitvoeren van de acties uit de akkoorden niet hetzelfde is als merkbare4Dashboard Monitor Digitale ZorgTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9766 verandering in de praktijk in de verschillende sectoren. Hiervoor zalaandacht zijn in de later dit jaar te verschijnen jaarlijkse rapportage(2-meting) van «De beweging van het Integraal Zorgakkoord».De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,S.Th.M. HermansDe Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport,W.R.C. SterkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 765, nr. 9767