Geannoteerde Agenda informele Telecomraad 4-5 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-33Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieNr. 1113 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN VANJUSTITIE EN VEILIGHEID EN DE STAATSSECRETARIS VANBINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 februari 2025Hierbij bieden wij uw Kamer de geannoteerde agenda aan van deInformele Telecomraad op 4 en 5 maart 2025 in Warschau, Polen. Dezeinformele Telecomraad zal in het teken staan van cybersecurity. Gelet opzijn coördinerende verantwoordelijkheid ten aanzien van cybersecurity, zalde Minister van Justitie en Veiligheid hieraan deelnemen.In verband met het grensoverschrijdende karakter van cyberdreigingen enhet belang van het versterken van de digitale weerbaarheid vanNederland en de EU, verwelkomt het kabinet het initiatief van het Poolsvoorzitterschap van de Raad van Ministers van de Europese Unie om alsRaad bijeen te komen en gedachten te wisselen over cybersecurity. Hetkabinet kijkt uit naar de verspreiding van de uitgebreide agenda enstukken van deze Raad.De Minister van Economische Zaken,D.S. BeljaartsDe Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelDe Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,F.Z. Szabó kst-21501-33-1113ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11131 Geannoteerde agenda Informele Telecomraad, 4 en 5 maart 2025in Warschau, Polen In de Nederlandse Cybersecuritystrategie (NLCS) wordt de kabinetsbredeinzet voor het realiseren van een digitaal veilige samenleving uiteengezeten wordt, gelet op het grensoverschrijdende karakter van cyberdrei-gingen, het belang van internationale samenwerking op het gebied vancybersecurity in onder meer EU-verband benadrukt.1 In lijn met deKamerbrief Weerbaarheid tegen militaire en hybride dreigingen die6 december jl. met uw Kamer is gedeeld, ondersteunt het kabinet deversterking van de (digitale) weerbaarheid in EU-verband en heeft het metinteresse kennisgenomen van het rapport van speciaal adviseur SauliNiinistö.2, 3 Dit rapport dient als basis voor de aankomende PreparednessUnion Strategy van de Europese Commissie (de Commissie), die ook zalwerken aan Europese paraatheid en weerbaarheid.Het kabinet zet zich actief in bij de verschillende Europese gremia ensamenwerkingsverbanden die tot doel hebben de digitale weerbaarheid inde EU te vergroten en verwelkomt daarom het initiatief van het Poolsvoorzitterschap om als Raad bijeen te komen en gedachten te wisselenover cybersecurity. Op het moment van schrijven zijn er nog geen stukkenof definitieve agenda voor deze Telecomraad verspreid. Het kabinet kijktdaarom uit naar de voorbereidende stukken en uitgebreide agenda en zalde besproken onderwerpen verder toelichten aan uw Kamer via hetverslag.1. Werksessie: Cybercrisismanagement In pijler I van de NLCS stelt het kabinet het doel het vermogen vanorganisaties om te reageren, herstellen en leren van cyberincidenten tevergroten. Om dit te realiseren heeft het kabinet op nationaal niveau alstappen gezet om samenwerkingen ten tijde van grootschalige cyber-crises en incidenten te versterken, onder andere door de publicatie vanhet Landelijk Crisis Plan Digitaal (LCP-D) en de grootschalige cyberoefening ISIDOOR IV van november 2023.4 Waar relevant zal het kabinetnationale best practices dan ook opbrengen in de Raad.Ook op Europees niveau wordt, zoals ook in het Niinistö rapport wordtonderstreept, door lidstaten tegenwoordig over het algemeen betervoorbereid op grootschalige cyber crises en incidenten, mede dankzij decybersecuritywet- en regelgeving die deze laatste jaren is ontwikkeld enversterkt. Ook initiatieven zoals het European Cyber Crisis Liaison OfficersNetwork (ook wel: CyCLONe), die in 2020 is gelanceerd, dragen sterk bijaan het versterken van de samenwerking ten tijde van grootschalige cybercrises en incidenten. Het kabinet ziet echter kansen om de samenwerkingvoor wat betreft de respons op (grootschalige) cyberincidenten nogverder te bevorderen en verwelkomt daarom het initiatief van deCommissie om de Blueprint inzake Grootschalige Cyber Incidenten(Blueprint Cyber) dit jaar te herzien. Wanneer de Blueprint Cyber tijdensde Raad wordt besproken, zal het kabinet voorstellen steunen om recentebeleids- en stelselontwikkelingen op te nemen in de Blueprint Cyber, zodatdit document effectief en concreet kan bijdragen ten tijde van groot-schalige grensoverschrijdende cybercrises en incidenten, waar volgenshet kabinet de meerwaarde van dit document ligt. Het vergroten van dereikwijdte van de Blueprint Cyber buiten cybercrisismanagement, doetvolgens het kabinet afbreuk aan de toegevoegde waarde. Wanneer de1Kamerstuk 26 643, nr. 925, 10 oktober 2022.2Kamerstuk 30 821, nr. 249, 6 december 2024.3Uw Kamer wordt binnen afzienbare tijd geïnformeerd over de kabinetsappreciatie.4Kamerstuk 26 643, nr. 955, 23 december 2022.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11132 herziene Blueprint Cyber wordt gepubliceerd, zal het kabinet eenuitgebreide appreciatie met uw Kamer delen via de reguliereBNC-procedure.2. Werklunch: Civiel-militaire samenwerking Het kabinet zet zich in om de digitale weerbaarheid van Nederland tegenmilitaire en hybride dreigingen versterken.5 In voorgenoemde Niinistö-rapport wordt een whole-of-society samenwerking aangeraden terversterking van onze weerbaarheid, onder meer door een versterkteciviel-militaire samenwerking. Het kabinet onderschrijft de waarde vangoede civiel-militaire samenwerking en samenhang en zet zich hier zowelop nationaal als Europees niveau voor in. Hiertoe pleit het kabinet voor deinstandhouding van de toekomstbestendigheid van het beleid datbetrekking heeft op civiel-militaire samenwerking, waarbij duplicatiebinnen en tussen initiatieven van beide domeinen wordt voorkomen ensamenhang wordt bevorderd. Hierbij is inspraak van lidstaten van grootbelang, zeker waar het gaat om civiel-militaire initiatieven die kunnenraken aan de uitsluitende verantwoordelijkheid van lidstaten op hetgebied van bescherming van nationale veiligheid (artikel 4, lid 2, VEU).Daarbij acht het kabinet het wenselijk dat de budgetten voor (Europese)defensie-investeringen op het gebied van cybersecurity ook zo veelmogelijk bijdragen aan en ten goede komen van civiele bescherming. Hetkabinet ziet civiel-militaire initiatieven daarom graag geagendeerd inzowel de civiele als militaire (Raads)werkgroepen. Daarbij blijft beteresamenwerking tussen de NAVO en EU een speerpunt van het kabinet.63. Werksessie II: Cyberinvesteringen Het kabinet kijkt met interesse naar verdere toelichting van dit agendapunten naar het voornemen van het Pools voorzitterschap ten aanzien vancyberinvesteringen op Europees niveau. Zoals omschreven in de NLCS iscybersecurity voor het kabinet een investering in onze toekomst en is hetvan belang om in te spelen op toekomstige kansen en dreigingen. Digitaleweerbaarheid biedt concurrentievoordelen en versterkt onder meerinnovatie, het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid.Een van de pijlers van de NLCS is het beschikken over veilige en innova-tieve digitale producten en diensten, waarvoor versterking van kennisont-wikkeling en innovatie in cybersecurity noodzakelijk is. Dit wordt naderuitgewerkt in de cybersecurity-agenda van de Nationale Technologiestra-tegie (NTS).7 Essentiële uitgangspunten bij die versterking van kennisont-wikkeling en innovatie zijn het verwezenlijken van het principe vancybersecurity-by-design en het versterken van onderzoeks- en innovatie-ecosystemen op het gebied van cybersecurity, zowel op nationaal als opEuropees niveau. Om bij te dragen aan het inherent minder kwetsbaarmaken van producten, diensten, organisaties en systemen is het kabinetdaarom van mening dat de EU onderzoek en innovatie moet prioriteren bijde vormgeving van de Europese agenda voor cybersecurity. Daarbij moeter meer aandacht worden gegeven aan onderzoek naar nieuwe systeem-ontwerpen, weerbare organisatie inrichting, menselijk gedrag enmens-ondersteunende technologie. Langs die lijn zou er aanvullend beleidmoeten worden ontwikkeld voor innovatie op cybersecuritygebied. DeEuropese agenda zou daarnaast nadruk moeten leggen op onderwerpenzoals AI-gedreven systemen, dreigingsanalyse, post-quantum cryptografie5Kamerstuk 30 821, nr. 249, 6 december 2024.6Kamerstuk 28 676, nr. 417, Verslag NAVO-top Madrid, Ministerie Buitenlandse Zaken enDefensie.7Kamerstuk 33 009, nr. 140, 19 januari 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11133 en talentontwikkeling. Om dit te realiseren moet de EU volgens hetkabinet de randvoorwaarden helpen creëren voor een concurrerendecybersecuritymarkt. Daarbij pleit het kabinet voor het versterken van desamenwerking tussen wetenschap, bedrijven en investeerders en hetstimuleren van grensoverschrijdend en multidisciplinair samenwerkenbinnen Europa. Het Europees kenniscentrum voor cyberbeveiliging(ECCC) en het netwerk van nationale coördinatiecentra (NCC’s) kan hierineen belangrijke rol spelen. Dit netwerk moet verder worden versterkt omEuropese ecosystemen met elkaar te verbinden, en gezamenlijkebenaderingen te vinden voor onderzoek en innovatie.Mogelijke ondertekening van een cybersecurityverklaringOnder dit (mogelijke) agendapunt zal het Poolse Voorzitterschap naarverwachting aansturen op de ondertekening van een gemeenschappelijkeverklaring ten aanzien van cybersecurity. Voor het kabinet zijn een aantalstandpunten van belang om in deze (mogelijke) verklaring op te nemen.Zo pleit het kabinet voor toekomstbestendigheid van het Europesecybersecurity beleid- en regelgeving in een steeds veranderende wereldvan technologische en geopolitieke ontwikkelingen. Om te voorkomen datcybersecuritybeleid- en wetgeving in de EU wordt ingehaald doorspecifieke technologische ontwikkelingen of geopolitieke verhoudingen,zal het kabinet inzetten op het vormgeven van beleid en wetgeving opbasis van zoveel mogelijk onafhankelijke en technologie-neutraleprincipes. In lijn met het eerdere Nederlandse non-paper8, zal het kabinetoproepen tot meer aandacht voor en duiding van de impact (risico’s enkansen) van nieuwe technologieën op het digitale veiligheidsdomein.Daarbij is het voor een toekomstbestendig Europees cybersecuritybeleidvan belang dat de complexiteit en overlap in het EU-cybersecurity-landschap wordt verminderd en er wordt gefocust op succesvolleimplementatie, harmonisatie en innovatie van bestaande en toekomstigeinitiatieven en wetgeving.8Nederlands non-paper «Non paper Effective EU cybersecurity legislation and decisivediplomacy in the cyberdomain», d.d. 26 april 2024 (Bijlage bij Kamerstuk 32 317, nr. 877;2024D17688).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-33, nr. 11134