Kabinetsreactie rapport PEFD 'Blind voor mens en recht'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202435 867Parlementaire enquête fraudebeleid endienstverleningNr. 12 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE-GENHEID EN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juni 2024Op 17 december 2020 presenteerde de parlementaire ondervragingscom-missie Kinderopvangtoeslag (POK) haar rapport Ongekend onrecht. Deondervragingscommissie concludeerde dat bij de uitvoering van dekinderopvangtoeslagen de grondbeginselen van de rechtstaat zijngeschonden. Veel mensen zijn hierdoor gedupeerd. In zijn reactie op ditrapport sprak het toenmalige kabinet van een «zwarte bladzijde in degeschiedenis van de Nederlandse overheid» die het kabinet met een «diepgevoel van schaamte» vervulde.1Het kabinet herkent zich hierin opnieuw bij het lezen van het eindrapport«Blind voor mens en recht», dat de parlementaire enquêtecommissieFraudebeleid en Dienstverlening (PEFD) op 26 februari jl. presenteerde(Kamerstuk 35 867, nr. 6). De POK maakte duidelijk wat er gebeurde bij hettoeslagenschandaal. De PEFD heeft breder onderzocht hoe de overheid inde periode 1992–2021 de fraudebestrijding heeft vormgegeven op hetterrein van sociale zekerheid en toeslagen en welke gevolgen dat had voormensen. In een verhard politiek en maatschappelijk klimaat zijn volgensde enquêtecommissie de uitvoerende, de rechterlijke én de wetgevendemacht blind geweest voor mens en recht. Daardoor zijn levens vanmensen vermorzeld, aldus de hoofdconclusie. De enquêtecommissieconstateert ook dat de onderliggende patronen nog steeds bestaan.Zonder de juiste maatregelen, veranderingen en waarborgen kan eenvolgend schandaal weer gebeuren constateert de commissie.Het kabinet dankt de enquêtecommissie zeer voor haar werk enonderzoek. De overheid moet te allen tijde oog hebben voor mens enrecht. En juist daarom trekt het kabinet zich de pijnlijke conclusies zeeraan. Oog en oor hebben voor de mens betekent dat de overheid niettegenover, maar naast mensen moet staan. Tegelijkertijd is oog hebbenvoor recht ook zorgen dat regels niet worden overtreden.1Kabinetsreactie rapport «Ongekend onrecht», 15 januari 2021, p. 1. Kamerstukken 2020/21,35 510, nr. 4. kst-35867-12ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 35 867, nr. 121 Naar aanleiding van het rapport van de POK over de toeslagenaffaire, zijntrajecten in gang gezet die ook een mentaliteitsverandering beogen. In2021 startte het tienjarige overheidsbrede programma Werk aanUitvoering.Samen met medeoverheden, inspecties en publieke dienstverleners, spanthet kabinet zich in voor een beter passende dienstverlening aan burgersen ondernemers, waarin de menselijke maat voorop staat en aandacht isvoor emancipatie van de uitvoering. Met het programma VereenvoudigingInkomensondersteuning voor Mensen (VIM), werkt het kabinet aanvoorstellen om de inkomensondersteuning eenvoudiger en begrijpelijkerte maken. Naast de hersteloperatie die gedupeerden van de toeslagenaf-faire herstel biedt, is er gewerkt aan concrete verbeteringen binnen hethuidige toeslagenstelsel. In het voorjaar van 2023 is een ontwerp voor eenstelsel van directe financiering kinderopvang gepresenteerd.2 Kortgeledenheeft het kabinet het Eindrapport Toekomst Toeslagenstelsel aangebodenaan uw Kamer. In dat rapport zijn beleidsopties onderzocht om hettoeslagenstelsel af te schaffen of fundamenteel anders in te richten.3 Ookwordt het handhavings- en sanctioneringsbeleid op het gebied vantoeslagen en sociale zekerheid herzien.Het rapport van de PEFD benadrukt het belang van de hierbovenbeschreven beweging en bevat aanbevelingen die verder gaan of nieuwzijn. De motie-Stultiens c.s. die uw Kamer na het debat met de enquête-commissie op 25 april heeft aangenomen, vraagt het kabinet om op kortetermijn met een reactie te komen op het rapport. Het kabinet heeft deafgelopen periode voorbereidingen getroffen om te komen tot eeninhoudelijke reactie op het rapport. Daarbij zijn beleidsopties voorbereidwaaraan ambtelijk wordt doorgewerkt. Het kabinet wil het nieuwe kabinetde gelegenheid geven zich te verhouden tot de aanbevelingen van dePEFD en daar in haar eigen keuzes te maken. Daarmee laten we eeninhoudelijke reactie aan het volgende kabinet.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,C.E.G. van GennipDe Staatssecretaris van Financiën,M.L.A. van Rij2Kamerstukken 2023/2024, 35 867, nr. 9.3Kamerstukken 2023/2024, 31 066, nr. 1340.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 35 867, nr. 122