Tegemoetkoming voor mensen met een chronische ziekte en/of beperking

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2025Nr. 202 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT EN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 juli 2025Met deze brief stuur ik u de kabinetsreactie over de aftrek specifiekezorgkosten, mede namens de Staatssecretaris van Fiscaliteit, Belasting-dienst en Douane, de Staatssecretaris Langdurige en MaatschappelijkeZorg, de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatsse-cretaris Participatie en Integratie. In de kabinetsreactie ga ik in op deambtelijke verkenning naar de vraag op welke wijze de middelen voormensen met een chronische ziekte en/of beperking uit de huidige fiscaleregeling voor aftrek en tegemoetkoming specifieke zorgkosten gerichterbij de doelgroep kunnen landen, zoals aangekondigd in het najaar van20231. Het rapport van de ambtelijke verkenning is meegestuurd.Uit de evaluatie van de huidige regeling blijkt dat deze door de doelgroepals complex wordt ervaren. De regeling is beperkt doeltreffend endoelmatig en er zijn zorgen rondom de uitvoerbaarheid. Uit de ambtelijkeverkenning komt echter geen ideaal alternatief naar voren.Huidige fiscale regelingVia de aangifte inkomstenbelasting kunnen burgers gebruik maken van deaftrekpost «uitgaven voor specifieke zorgkosten» (hierna ASZ). Onderdeze aftrekpost kunnen bepaalde uitgaven als gevolg van ziekte ofinvaliditeit (dit is de term die in de wet wordt gebruikt voor eenbeperking2) onder voorwaarden van het inkomen worden afgetrokken.De tegemoetkoming specifieke zorgkosten (hierna TSZ) biedt onder-steuning voor burgers die geen of minder voordeel hebben van de aftrekdoordat zij hun heffingskortingen hierdoor niet (volledig) kunnen1Kabinetsreactie op evaluatie aftrek specifieke zorgkosten, 19 sept 2023 (Kamerstuk 36 410 XVI,nr. 7)2Artikel 6.17, eerste lid, Wet inkomstenbelasting 2001. kst-36600-XVI-202ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 2021 verzilveren. In zo’n situatie zou de persoon feitelijk geen (of minder)tegemoetkoming voor de gemaakte meerkosten krijgen. De TSZ corrigeertdit verschil en wordt automatisch uitbetaald door de Belastingdienst.Deze fiscale regeling is in 2022 geëvalueerd3. De uitkomst van deevaluatie was dat de regeling beperkt doeltreffend en doelmatig is en erzorgen zijn rondom de uitvoerbaarheid. Gebruikers ervaren de regelingals complex en de kostenposten sluiten niet altijd goed aan bij demeerkosten van de doelgroep. Daarnaast kent de regeling hoge adminis-tratieve lasten, hoog niet-gebruik en veel (onbewust) onjuist gebruik. Ookwordt de regeling gebruikt door mensen die niet tot de doelgroep lijken tebehoren, al blijkt het ingewikkeld harde grenzen of kaders te maken wieprecies wel en wie niet tot de doelgroep behoren. De Belastingdienst isniet in staat om medische gegevens te controleren en de beoordeling vankostenposten is in sommige gevallen zeer casuïstisch. Een ander knelpuntis dat er grote heterogeniteit in type en hoogte meerkosten bestaat,waardoor de regeling al snel complexer en minder uniform wordt. In dereactie op het evaluatierapport heeft het kabinet in 2023 aangegeven «eennoodzaak te zien om de aftrek en tegemoetkoming van specifiekezorgkosten doeltreffender en doelmatiger te maken door deze beter terichten op de doelgroep van mensen met een beperking en/of eenchronische ziekte. Tegelijkertijd dient de regeling indien ze behoudenwordt, te worden vereenvoudigd.»4Ook heeft het kabinet toen aangegeven een ambtelijke verkenning testarten naar alternatieven. Het bijgevoegde rapport omvat de resultatenvan deze ambtelijke verkenning die in gezamenlijkheid is uitgevoerd doorde Ministeries van VWS, Financiën en SZW in afstemming met hetMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Uit het rapport komt geen ideaal alternatief naar vorenOp basis van de evaluatie van de huidige ASZ, veldonderzoek, gesprekkenmet de doelgroep en gemeenten is op zoek gegaan naar mogelijkealternatieven om de middelen van de ASZ en TSZ gerichter bij dedoelgroep te krijgen. Het rapport gaat in op enkele mogelijkheden enschetst daarbij de complexiteit van het begrenzen van de doelgroep enhet scherper maken van de doelstelling. Die complexiteit komt bij degeschetste alternatieve regelingen terug. Tevens is er bij elk alternatiefeen afruil tussen eenvoud, gerichtheid en administratieve lasten voorburger en uitvoerder. Twee varianten werden aanvankelijk als potentieelkansrijk geacht en zijn verder uitgewerkt: een gerichtere fiscale variant enhet overhevelen van de middelen in het gemeentefonds, waarbijgemeenten verder invulling geven aan hoe ze de middelen inzetten voorde doelgroep.De gemeentelijke variant is in consultatie gebracht bij de VNG engemeenten. De VNG was daarbij uiterst kritisch en wees op risico’s vaneen dergelijke variant vanwege de uitvoerbaarheid, risico’s voorgemeenten en dat de gewenste eenduidigheid van de regeling die nietpast bij gemeentelijke dienstverlening en taak. Uit participatiesessies metde doelgroep en de consultatie onder belangenorganisaties bleek dat dedoelgroep vooral behoefte heeft aan een simpele, landelijke regeling.Daarmee lijkt een vervolg langs deze lijn niet kansrijk.3Dialogic, Evaluatie aftrek specifieke zorgkosten, 20224Kabinetsreactie op evaluatie aftrek specifieke zorgkosten, 19 sept 2023 (Kamerstuk 36 410 XVI,nr. 7)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 2022 Vereenvoudigen van bestaande fiscale regelingDe complexiteit en arbeidsintensiviteit van de niet fiscale beoordelingdoor de Belastingdienst in de ASZ en TSZ wijkt af van de reguliereuitvoering- en handhavingsstrategie van de Belastingdienst. De beoorde-lingen van bonnetjesadministraties zijn zeer arbeidsintensief. Debeoordeling door de Belastingdienst of er sprake is van ziekte en of dekosten noodzakelijk zijn, als ook de gevoeligheid van het delen van(medische) informatie, zorgen voor complexe discussies. Uit participatie-sessies met de doelgroep en de consultatie onder belangenorganisatiesbleek dat de doelgroep vooral behoefte heeft aan een regeling met weinigbewijslast. Gedurende het traject van het schrijven van bijgevoegdrapport zijn al verschillende verbetermaatregelen uitgewerkt en in praktijkgebracht om ook op korte termijn de geconstateerde problematiek teverlichten.Huidige ontwikkelingenDe Belastingdienst heeft de voorlichting, campagnes en uitbreiding vaninformatie op de website voortgezet. Dat vindt zowel direct als indirect viastakeholders plaats. Door de complexiteit van de regeling blijft het lastigtot eenvoudige communicatieboodschappen te komen. Doorlopendvinden verbeteringen plaats naar aanleiding van klantsignalen. DeBelastingdienst heeft met de optimale partnerverdeling van gezamenlijkeaftrekposten en de voorspelling van de TSZ-teruggave in de aangifteinkomstenbelasting de hoeveelheid vragen tijdens de aangiftecampagneover de specifieke zorgkosten vorig jaar significant terug kunnen dringen.Communicatie en handhaving kunnen echter slechts tot op zekere hoogtehet niet-gebruik en het onbedoelde gebruik van deze complexe regelingverminderen. Daarbij geldt voor de Belastingdienst dat verbetering van dehuidige regeling of een alternatieve regeling noodzakelijk is om dedoelgroep goed van dienst te kunnen zijn.Per 2025 is de bestaande fiscale regeling op onderdelen al vereenvoudigdwaar het gaat om de aftrek van vervoerskosten. Zo is de aftrek van deleefkilometers5 vervangen door een vast bedrag van € 925,– en is dekilometerprijs voor de aftrek van de zorgkilometers6 bepaald op een vastbedrag van € 0,23. Hierdoor hoeven burgers geen complexe bereke-ningen meer te maken voor vervoerskosten. Op basis van de uitkomstenvan de uitvoeringstoets wordt verwacht dat deze wijzigingen leiden toteen verbetering van de handhaafbaarheid op deze kostensoort. Ook dekomende periode werken we verder aan de fiscale regeling om deinkomensondersteuning voor burgers en de uitvoering door de Belasting-dienst verder te vereenvoudigen.5Leefkilometers zijn de hogere vervoerskosten die een belastingplichtige wegens ziekte ofinvaliditeit maakt in vergelijking met personen die in financieel en maatschappelijk opzicht invergelijkbare omstandigheden verkeren, maar die niet ziek of invalide zijn.6Zorgkilometers zien op uitgaven voor vervoer voor een medische behandeling of voor hetverkrijgen van (farmaceutische) hulpmiddelen. Hierbij kan gedacht worden aan een afspraak bijeen arts voor een behandeling in het ziekenhuis of een GGZ-instelling, het ophalen vanmedicijnen bij de apotheek of het inmeten en ophalen van aangepaste schoenen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 2023 In de ambtelijke verkenning is gekeken naar volledige alternatieven tervervanging van de huidige regeling. Hoe een vervolg te geven aangerichter bereiken van de doelgroep is aan een volgend kabinet.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,D.E.M.C. JansenDe Staatssecretaris van Financiën,T. van OostenbruggenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 2024