Begroting Koninkrijksrelaties (37020-IV) (voortzetting)

Brontekst

Staatssecretaris Van der Burg: Dank u, voorzitter. Ik ga mijn best doen om te zorgen dat de agenda van de Kamer gewoon vlot door kan gaan en dat we niet tot 18.30 uur door hoeven gaan. Voordat ik ga beginnen: ook van mijn kant uiteraard de gelukwensen richting de heer Ceder; u deed dat als Kamer gisteren al. Het is de begrijpen dat hij hier niet aanwezig is. Verder kan ik namens het kabinet zeggen dat we met betrekking tot de geboorte en de bevalling op de lijn zitten van het CDA en niet op de lijn van de VVD. Dat gezegd hebbende, wordt 2027 een belangrijk jaar, zeker op Bonaire, Statia en Saba, want het is ook het jaar van de verkiezingen. Op Saba hebben we inmiddels een nieuwe gezaghebber, die ook gisteren op de publieke tribune samen met zijn collega's het debat heeft meegekregen. Kortom, mooie veranderingen en een mooi politiek jaar in het vooruitzicht. Ik kom straks nog terug op de verkiezingen, omdat er door sommigen van u nadrukkelijk vragen over zijn gesteld. Zelf ga ik komend weekend weer, in dit geval benedenwinds, naar Bonaire, Aruba en Curaçao. Ik begrijp dat ook u als commissie, of althans delen van u, de week erop die kant op gaan. Ook dat is, denk ik, buitengewoon goed. Voorzitter. Verder zag je in het debat dat er heel veel vragen zijn gesteld die niet direct raken aan Binnenlandse Zaken en eigenlijk thuishoren bij collega's. Ik zeg altijd: mijn streven is er uiteindelijk op gericht dat mijn portefeuille wordt opgeheven, namelijk dat we Bonaire, Statia en Saba écht gewoon bij Binnenlandse Zaken kunnen gaan behandelen en dat we er binnen het Koninkrijk echt voor gaan zorgen dat we hier als vier gelijkwaardige landen in het Koninkrijk op een andere manier mee omgaan. Je ziet het nog weleens door elkaar heen lopen in de discussies die we hier met elkaar hebben. Tegelijkertijd is het goed dat we nog wel deze aparte commissie hebben, al was het maar — dat is door verschillenden van u benadrukt, met name door mevrouw Tseggai, maar ook door anderen — omdat we grote verschillen zien tussen de nu nog 342, en vanaf 1 januari 341, Europees-Nederlandse gemeentes en de 3 gemeentes 8.000 kilometer verderop. Ik zal een klein beetje stilstaan bij Curaçao, Aruba en Sint Maarten, maar ik zeg er wel bij dat dat maar een klein beetje zal zijn. Voor de rest hoort dat gewoon een discussie te zijn die gevoerd wordt door de desbetreffende ministers met hun eigen parlement of Staten, zoals het daar heet. Dat gezegd hebbende, een aantal dingen. Ik pak gewoon de prioriteiten van het coalitieakkoord. Dat leek me het handigst. Die kom je ook tegen in de begroting. Eén. Bouwen aan slagvaardig bestuur dat resultaten boekt. Een van die dingen noemde ik al. We krijgen volgend jaar niet alleen verkiezingen, maar daarmee krijgen we ook de eerste stap richting grotere raden op Bonaire, Saba en Statia. Daarvan hebben we gezegd dat we dan ook meteen investeren in de kwaliteit van het bestuur door inwerkprogramma's neer te leggen voor nieuwe raadsleden en bijvoorbeeld letterlijk te investeren in de gebouwen daar. Daar hebben we ook debatten over gehad met elkaar. Een grotere raad betekent ook andere voorzieningen. Daar zijn we volop mee bezig. Daarnaast werken we ook aan de Algemene wet bestuursrecht BES. Dat is er eentje die specifiek past in de Caribische context. U weet ook dat ik inmiddels de Herzieningswet WolBES en FinBes bij de Raad van State heb liggen. Ik hoop die zo snel mogelijk met u te kunnen gaan bespreken. Dat zal het voorjaar van 2027 worden. Ook daarin zetten we stappen die aansluiten bij het principe van het kabinet en de coalitie, "comply or explain". Voer uit of leg uit, oftewel: benader de 3 zoals de 341, tenzij. Sommigen begonnen over de Caribische landen. Daar valt nog het een en ander te doen, ook wat betreft slagvaardig bestuur. Een van de dingen die daar heel nadrukkelijk speelt, is dat Aruba, Curaçao en Sint-Maarten een verhoogd risico lopen op ondermijning, door de context waarin ze moeten opereren. Het gaat om de geopolitieke context en de geografische context, maar ook om het simpele feit dat de drie landen worstelen met capaciteit, expertise en middelen. We proberen daar via de landspakketten en de Tijdelijke Werkorganisatie onze rol in te pakken. Ik kom straks terug op de landspakketten. Ik kom bij een ander punt: de strategische voorraden. Daar kom ik zo ook uitgebreider op terug, omdat het letterlijk door een aantal van u is benoemd. Het is ook al benoemd in het rapport van de Algemene Rekenkamer. U kent de drie gemeentes die we hebben. Ik hoor formeel "openbare lichamen" te zeggen. Ze zijn onderdeel van de E8, samen met de eilanden die we in Europees Nederland hebben. Het grote verschil is dat je op de eilanden aan de ene kant te maken hebt met dezelfde problematiek, want alles moet ingevoerd worden. Wat betreft de Waddeneilanden zijn Friesland en Noord-Holland dichtbij. De voorzieningen wat betreft strategische voorraden zijn in die zin dus een stuk dichterbij. Dat is volstrekt anders op Bonaire, Saba en Statia. Daarbij moet je ook nog bedenken dat Saba en Statia altijd bevoorraad moeten worden vanuit een ander land. Dat maakt het extra ingewikkeld en in vele gevallen extra duur. We kunnen Saba en Statia vanuit Europees Nederland nou eenmaal niet direct bereiken. Het gaat altijd op z'n minst via Sint-Maarten. Ook weerbaarheid is een uitermate belangrijk punt in den brede. Ik kom er zo nog op terug in het kader van het amendement van de VVD en JA21. We hebben gezien hoe de geopolitieke situatie een rol speelt. Ik denk dan niet alleen aan de situatie die je benedenwinds verwacht, zoals de relatie met Venezuela en de rest van Zuid-Amerika, waaronder Colombia, maar ook aan weerbaarheid in de financiële zin. Daarbij raken bijvoorbeeld voedselzekerheid, strategische voorraden en weerbaarheid elkaar. Je ziet bijvoorbeeld dat door de oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz de kosten enorm stijgen. Ook dat doet iets met je weerbaarheidsverhaal. Over slagvaardig bestuur waren een aantal concrete vragen gesteld. Over de veiligheidsontwikkelingen rond Aruba, Curaçao, Sint-Maarten en Caribisch Nederland was er zowel een vraag van mevrouw Den Hollander als van mevrouw Nanninga. Vanuit het Koninkrijk zien wij op dit moment geen directe risico's. U weet dat het in het begin van het jaar, op 3 januari, uitermate spannend geweest is vanwege de ontwikkelingen met betrekking tot Amerika en Venezuela. In dit specifieke geval zag je direct het voordeel van het feit dat de drie Benedenwindse Eilanden onderdeel zijn van het Koninkrijk, omdat ons schip meteen in positie kon worden gebracht. Op dit moment is het buitengewoon rustig. We houden het uiteraard wel nauwlettend in de gaten. Die vorm van veiligheid speelt met name benedenwinds. Als ik benedenwinds ben, heb ik altijd contact met de desbetreffende functionarissen daar. Volgende week zult u me er niet zien, maar u zult wel zien dat ik er zowel op Curaçao als op Aruba met Defensie gesprekken over heb. Uiteraard is het een standaard onderwerp van mij in gesprekken met de twee minister-presidenten dan wel de gezaghebber. Denk ook aan Sint-Maarten. Toevallig was er deze week voor het eerst een hurricane, uitermate "laat" dit jaar. Wat betreft veiligheid zie je dan het belang van de samenwerking in het Koninkrijk. Op het moment dat Sint-Maarten, Saba of Statia getroffen wordt door een hurricane — we kunnen ons allemaal 2017 nog goed herinneren — zie je de grote voordelen van het Koninkrijk. Er kan dan namelijk direct hulp worden geboden. Bedenk ook dat militairen standaard elk jaar vanuit benedenwinds naar bovenwinds gaan om zich klaar te maken voor het geval er een hurricane komt, met de daarbij behorende problematiek. Ook samen met de minister van Justitie en uiteraard de diensten uit het Caribische deel van het Koninkrijk werk ik aan de aanpak van grensoverschrijdende ondermijnende criminaliteit en mensensmokkel.

Versie 5f2745f532a066987d4198c0164bb188f28228d683dce955f0896b14a498de6c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.