Willem Boutkan

Circulaire economie

De heer Boutkan (PVV): Dank u wel, voorzitter. De brief die we nota bene op vrijdag de dertiende ontvingen met daarin de meerprijs van €0,25 op plastic producten, riep heel veel reacties op vanuit diverse hoeken. Deze waren niet mals. Ik kom hier zo op terug. Ik wil een voorbeeld uit de praktijk noemen. Een hardplastic statiegeldbeker kost meer arbeid, meer water, meer energie en meer uitstoot dan een gewone kartonnen beker. Waarom? Een hardplastic statiegeldbeker wordt vaak voorgespoeld, dus er is meer waterverbruik, meer energieverbruik en extra inzet van een medewerker die op dat moment geen andere taken meer kan uitvoeren. Dan verdwijnt de beker in een plastic zak in een plastic krat. Vervolgens komt een vrachtwagen de bekers ophalen en worden deze elders in het land weer gereinigd. Er is dan dus opnieuw water- en energieverbruik. Ondertussen hebben we ook nog te maken met een bovenmatig uitvalpercentage door onder andere beschadiging en niet ingeleverde hardplastic bekers. We hebben het dan over 30% uitval. Beschadigde of niet schoon te krijgen bekers worden vernietigd. Het gevolg? Nieuwe bekers dienen dan weer geproduceerd te worden. De conclusie is dat een hardplastic statiegeldbeker veel minder lang meegaat en vaak ook veel minder hygiënisch is dan men denkt. Ironisch gezien verlagen we bij hergebruik dus de eisen aan voedselveiligheid. Ik hoor graag een reactie hierop van de staatssecretaris, de minister of de andere staatssecretaris. Het maakt mij niet uit. Omdat de evaluatie een afname in het gebruik van single-use plastics aantoont, wat begrijpelijk is gezien het verbod op deze producten voor consumptie op locatie, wordt een belangrijke ontwikkeling over het hoofd gezien, namelijk de algemene toename van plasticgebruik. Herbruikbare plastic bekers bevatten 38 keer meer plastic dan gewone papieren bekers met een plastic coating waar minder dan 5% plastic in verwerkt zit. Ik heb het over gewone koffiebekers die de staatssecretaris per 1 januari 2026 wil verbieden. Wie neemt wie nou in de maling? Ik wil hier graag een reactie op van de staatssecretaris. De meerprijs voegt werkelijk niets toe aan de reductiedoelstellingen van het ministerie. Dit was al snel duidelijk sinds de invoering van de plastictoeslag om het gebruik van wegwerpplastic terug te dringen met 40% vóór 2027. Anders dan bij statiegeld kan de consument de verpakking na consumptie niet inleveren en de toeslag terugkrijgen. Deze €0,25 die de consument moet ophoesten, verdwijnt linea recta in de zakken van de verkopers. Dit betekent dus een lastenverzwaring voor de burgers. Het risico dat ondernemers weer overgaan naar plastic in plaats van het nu gebruikte karton, stimuleert niet om het gebruik van plastic te verminderen. Ik hoor ook hier graag weer een reactie op. Voorzitter. Nu we het toch over lastenverzwaring hebben: de volgende zit er alweer aan te komen, namelijk op het gebied van luiers en incontinentiemateriaal. Dit betekent een verhoging die terechtkomt bij de nu al niet te betalen zorgkosten. Voor babyluiers zal de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid resulteren in een prijsstijging voor gezinnen tussen de €109 en €670 per jaar per kind in de luierleeftijd. Die komt bovenop de genoemde €1.144 die gezinnen al uitgeven aan een kind in de luierleeftijd. Maar voor incontinentieproducten zal de UPV ook resulteren in een jaarlijkse prijsstijging per gebruiker tussen €143 en €455 per jaar. Ik wil hier ook graag een reactie op. Voorzitter. Waar we het eerder hadden over de meerprijs van €0,25, wordt er nu over plannen overlegd om het statiegeld te verhogen naar €1 voor een plastic fles. Nog even en het statiegeldbedrag is hoger dan de waarde van de inhoud van de fles. Per brief schreef de staatssecretaris eerder dat het aan Verpact is om te bepalen welke maatregelen het snelste effect hebben en om die te implementeren. De focus voor Verpact blijft echter op het uitbreiden van het aantal innamepunten en niet op het verhogen van het statiegeld. Zij stellen namelijk, en dat hebben ze al breed uitgedragen, dat hierbij negatieve effecten kunnen optreden. Nogmaals, wie neemt nou wie in de maling? Ik wil graag een reactie hierop van de staatssecretaris. Voorzitter. Nederland moet sinds 2021 een afdracht betalen aan Brussel voor het niet-herbruikbaar plastic verpakkingsafval dat verbrand moet worden. Dit kan oplopen tot een miljard euro binnen de periode. De reden hiervoor is het feit dat producenten, voornamelijk van buiten Europa, niet-herbruikbaar plastic op de markt brachten. Zelfs de Europese Rekenkamer concludeert dat het systeem voor niet-gerecycled afval slecht functioneert. De sinds 2021 ingevoerde nieuwe inkomstenbron voor de Europese Unie levert Brussel miljarden op. Onze vraag aan de staatssecretaris is: gaat het hier om het redden van het milieu of is dit gewoon een ordinaire belasting om de Brusselse corona-uitgaven te dekken? Voorzitter. Tijdens de begrotingsbehandeling IenW heeft de PVV aan de staatssecretaris middels een aantal voorbeelden gevraagd naar de nationale koppen te kijken. We zitten nog te wachten op de gedane toezegging. Maar als u toch bezig bent, wil ik het volgende zeggen. De reductiedoelstelling ...

De heer Boutkan (PVV): Ik heb in het begin gezegd dat het me niet uitmaakt wie van de drie antwoordt. Anders gaat dat ten koste van mijn spreektijd. Al die ministers en staatssecretarissen ... Ik bedoel, het is volle bak.

De heer Boutkan (PVV): Ik ben heel blij met wat de heer Gabriëls als laatste zei. Dat betekent dat mijn "haalbaarheid, betaalbaarheid en realisme" toch aanslaat bij anderen. Ik wilde dus als eerste een compliment geven aan de heer Gabriëls. Die belasting is opgenomen in de onderhandelingen over het hoofdlijnenakkoord. Die zit erin en die zal nodig zijn om de nodige gaten te dekken. Ik hoop zelf natuurlijk dat die landt bij de sectoren waarvoor die bedoeld is. Dan de andere vraag. U zei dat u niet begrijpt wat ik zei over Brussel en het fonds. Men heeft op hoog niveau een afspraak gemaakt dat er jaarlijks een afdracht is van €0,80 per kilo van plastic dat de oven ingaat en dat niet te recyclen is. Dat hoesten we met z'n allen op. Dat ligt niet bij de producenten die het maken of leveren. Wij betalen jaarlijks uit algemene middelen een bedrag van pak 'm beet €250 miljoen, oplopend tot een miljard, aan Brussel. Wat blijkt uit de stukken? Brussel heeft een gat gecreëerd door corona-uitgaven en deze worden, oplopend tot een miljard, daarmee gedekt. Dat stuit ons als PVV tegen de borst. Wij zouden graag zien — daar kom ik dadelijk nog op terug, maar ik zie al dat ik bijna door mijn tijd heen ben — dat de staatssecretaris gaat onderzoeken of het mogelijk is ervoor te zorgen dat er minder plastic die oven ingaat en dat er meer plastic wordt hergebruikt. Daar proberen we op te sturen.

De heer Boutkan (PVV): Dat fonds wordt pas over een paar jaar van kracht. We hebben nu een probleem. Nu zitten we met het feit dat die bedrijven omvallen. De maatregelen die tot nu toe genomen zijn, zijn onvoldoende. We hebben al meerdere keren gehoord, ook gisteren bij het rondetafelgesprek en in eerdere gesprekken, dat de sector bereid is om te verduurzamen. In de sector zoekt men elkaar op. De vraag die we nu moeten stellen, is: hoe pakken we dit op om in deze Kamer voor elkaar te krijgen dat het wél gaat lukken met de sector, die bereid is om de handen ineen te slaan? Ik doe die oproep ook aan die kant van de tafel, meneer Gabriëls. U merkt het aan mijn stem: het raakt mij zeer dat, terwijl wij hier eindeloos met elkaar zitten te praten, bedrijven omvallen en mensen werkloos worden! Noem ze maar op. Dat raakt mij gewoon! Ik weiger te accepteren dat we dat gewoon laten gebeuren.

De heer Boutkan (PVV): Kan mevrouw Rooderkerk dat misschien iets nader specificeren? Mag ik dat met toestemming van de voorzitter vragen?

De heer Boutkan (PVV): Dank voor de vraag. U treft hier een partij aan die al helemaal niet blij is met welke klimaatmaatregelen er ook maar zijn genomen en met hoeveel geld we daaraan uitgeven, terwijl we aan de andere kant van de wereld zien dat we overspoeld en ingehaald worden. Ik kan er dus heel kort over zijn, ook gezien de tijd: daarin vindt u ons niet aan uw zijde.

De heer Boutkan (PVV): Ondanks alle miljarden die we tot nu toe hebben gestopt in het redden van het klimaat, zien we dat die tot nu toe werkelijk helemaal niets opleveren, want die 0,00003 en dergelijke is een bewezen feit. Ik hoor u al denken "daar komt ie weer", maar daar blijven we bij.

De heer Boutkan (PVV): Wat ik net ter discussie heb gesteld, is het lijstje van koppen. Ik heb het vorige al genoemd, met vijf stuks. In het hoofdlijnenakkoord staat dat er geen nieuwe koppen komen. De laatste keer heb ik weer lopen zoeken en dergelijke. Er komen elke keer koppen bij met het beleid dat nu gaande is. Dat stel ik aan de orde. Het is niet zo dat ik de stoelpoten afzaag van wat we aan het doen zijn; dat is niet wat ik aan de orde stel. Nee: ik wil geen nieuwe koppen zien. Het bedrijfsleven wordt namelijk overspoeld met regeltjes en dingen waardoor er een ongelijk speelveld binnen Europa optreedt. Daar wil ik een einde aan zien. Goedschiks of kwaadschiks: het maakt me niet uit. Het moet gewoon anders. Dat heb ik aan de kaak gesteld, zeg ik richting mevrouw Wingelaar.

De heer Boutkan (PVV): Voorzitter. Voordat ik het vergeet, wil ik nog iets zeggen. De staatssecretaris zei net dat hij een koffertje had ontvangen met groene ideeën. De vraag is wat hij daarmee gaat doen. Die vraag gooi ik er maar even tussendoor. Voorzitter. Ik had al om een reactie gevraagd. Volgens de nieuwe wetgeving moet er bijvoorbeeld ook recyclaat worden toegepast in gasleidingen, drinkwaterleidingen en plastic leidingen. Onze vraag is of dit wettelijk wel kan, gezien andere normeringen op dit gebied. Voorzitter. Allerlei zaken komen onze kant op, terwijl veel zaken nog in een evaluatie zitten of nog niet eens zijn geëvalueerd. Wij vragen de staatssecretaris nu hoe dit kan. Voorzitter. Tot slot een oproep. Daarna stop ik er echt mee. Ik zei dat we signalen krijgen dat diverse sectoren uit het werkveld met hun vragen en opmerkingen, onder andere tijdens consultaties, tegen een Chinese muur van onbegrip oplopen bij het ministerie. Ook worden er zaken doorgevoerd op dit dossier terwijl de evaluatie nog gaande is of zelfs nog niet is uitgevoerd. Voor alle duidelijkheid, en daar komt-ie nog één keer: sectoren zijn niet tegen verduurzaming, maar betrek ze erbij, luister naar ze en neem hun zorgen serieus. Gisteren hadden we een rondetafelgesprek over dit onderwerp. Ik wil nogmaals het volgende benadrukken richting de staatssecretaris, de minister en de andere staatssecretaris. Ga met deze mensen direct om de tafel zitten. Maak gebruik van hun kunde, kennis en ervaring. Daar zit een sector wel op de wachten, en niet op de extra heffing van €0,25.

De heer Boutkan (PVV): Ik zou het met een voorbeeld willen illustreren. Je hebt twee verkooppunten. Aan de ene kant heb je de visboer. Aan de andere kant heb je de patatzaak of, afhankelijk van aan welke kant van Nederland je zit, de frietzaak. De visboer is van zijn plastic verpakkingen overgeschakeld op kartonnen verpakkingen om zijn vissen in te doen voor de verkoop, maar de friet- of patatboer is bij plastic gebleven. Stel, dit kwartje wordt ingevoerd. Die blijft dan dus bij dat verkooppunt; die mag dat extra doen. Wat denkt mevrouw Wingelaar van NSC dat die visboer, die nu meer betaalt voor zijn kartonnen verpakking dan voor een plastic verpakking, dan misschien gaat doen? Deelt u de mening van de PVV dat de zorg bestaat dat die visboer dan weer teruggaat naar zijn plastic verpakking, waardoor we onszelf eigenlijk in de voet schieten?

De heer Boutkan (PVV): Volgens de brief van de staatssecretaris heeft hij dat onderzocht en is dat niet mogelijk. Bij de PVV zit de zorg dat die visboer die, gelukkig, is omgeschakeld, toch weer teruggaat omdat hij dan zijn verdienmodel kan vergroten. Wat hij ervoor had beoogd, blijft over. Kunt u zich erin vinden als we het verhaal over die meerprijs voorlopig niet gaan doen en meer onderzoek gaan doen op dit onderwerp?

De heer Boutkan (PVV): Ik heb ook een vraag aan de minister. Ik maak er dankbaar gebruik van dat hij aanwezig is. U heeft recentelijk een brief gestuurd naar de Kamer waarin u uw actieprogramma aankondigt met betrekking tot de regeldruk en het doen van onderzoek naar de bekende nationale koppen. Mijn vraag aan de minister is of hij dan ook de koppen meeneemt die zijn benoemd tijdens het bespreken van de circulaire economie.

De heer Boutkan (PVV): Ik wil iets zeggen over dat laatste antwoord op de vraag van de heer Buijsse. Ik krijg in ieder geval niet de indruk dat er wat mee gedaan wordt, want dat zijn de signalen die wij krijgen als Kamerleden. Ik zie dat er wel inspraak is, dat er wordt meegesproken en dergelijke, maar vervolgens zie ik aan het einde van de rit dat er totaal niets met de inbreng gedaan is. Maar ik ga terug. De staatssecretaris had het goed gezien, die belasting die wij jaarlijks aan Brussel afdragen voor die coronasteun om het gat te dichten. Dat geld komt nu uit algemene middelen. Is de staatssecretaris het met de PVV-fractie eens dat je hiermee, doordat het uit de algemene middelen komt, de motivatie om te gaan innoveren niet bevordert? Laat staan dat recycling daarmee wordt gestimuleerd. Het komt niet op het bordje van de producenten, want die voelen de pijn niet. Het komt van allerlei kanten deze kant op. Het gaat gewoon die oven in, voor 80 cent per kilo, en dat betalen we weer als een van de braafste jongetjes van de klas. Het gaat echt om veel geld. Het gaat in totaal om een miljard in vijf jaar. Is de staatssecretaris bereid te bekijken of dat niet anders kan? Dat is dan gelijk mijn vervolgvraag hierop.

De heer Boutkan (PVV): Technisch: en op de eerste vraag die ik stelde?

De heer Boutkan (PVV): De vraag hoe het zit met het feit dat wij de signalen krijgen dat het anders wordt begrepen, terwijl u van uw kant zegt: we nemen alles mee, we bespreken dit, we passen het aan en dergelijke. De hele tribune zit vol. Die mensen zijn de afgelopen weken en maanden bij ons over de vloer geweest. Die signalen ontvangen wij niet. Dus ergens gaat het mis in de keten, om het zo maar te zeggen. De vraag is dan waar het mis gaat in de keten.

De heer Boutkan (PVV): Ik kan er met mijn pet niet bij, bij deze beantwoording. Ik laat de staatssecretaris een bekertje zien en vraag hem: is dit nu een kartonnen bekertje of een plastic bekertje?

De heer Boutkan (PVV): Volgens de Europese richtlijnen is dit geen plastic, want er zit namelijk minder dan 5% plastic in. Dit bekertje valt daar dus buiten. We hebben een gesloten systeem. Ik heb het van de week al aangekaart ten kantore van de staatssecretaris. De ambtenaren zeiden toen direct: nee, u ziet het fout, meneer Boutkan. Er is onduidelijkheid, ook op uw website. Daardoor is die puinhoop gecreëerd. Europa heeft bepaald dat een bekertje met minder dan 5% plastic niet onder deze regeling valt. Daar komt bij dat het biobased plastic is dat in dit bekertje is verwerkt. Het is geen fossiel plastic. Het is een gesloten systeem. De verkopers zamelen het in en ze halen nu al een doelstelling richting 75%. Dat is dus boven die 40% reductie die is opgelegd. Ik kan er dus echt met mijn pet niet bij dat u willens en wetens bedrijven binnen een jaar kapotmaakt door dat zo generiek neer te leggen. Kom gewoon eens met maatregelen voor dit soort bedrijven. Het werkt niet. Ze halen meer dan 40% reductie. Dat is ook wat Europa van ons verlangt. Waarom gaan we dan toch door om dit achterlijke, kleine kartonnen bekertje ... U merkt het gewoon aan mijn stem: ik begrijp het niet. We halen de doelstelling; waarom dan toch zo prominent blijven pushen op dat kartonnen bekertje?

De heer Boutkan (PVV): Als u mijn betoog heeft gehoord, kunt u toch niet blijven volhouden dat dit een plastic bekertje is? Nogmaals, ga nog een keer in gesprek met de marktpartijen. Mijn mailbox ontploft door de beantwoording die u hier nu geeft. Ik vraag u daarom erop terug te komen.

De heer Boutkan (PVV): Ik kan niet in uw mapje kijken.

De heer Boutkan (PVV): Ik wil terugkomen op een vraag die wel is beantwoord, namelijk over de UPV voor luiers en incontinentiemateriaal. De staatssecretaris zei dat er ruime marges op zitten en refereerde vervolgens aan recycling. Uit de correspondentie blijkt echter dat er regelmatig een gat zit tussen wat het ministerie hierover communiceert en wat partijen zeggen. Er worden namelijk cijfers aangehaald over recycling die in heel Europa niet gehaald worden. Je kunt het bij de buren navragen. Dus die marges halen ze niet. Ik vraag me dan af hoe de staatssecretaris tot een berekening komt met zulke marges, waarbij wordt gerekend met recyclingaantallen die niet worden gehaald. Hoe komt het dat er elke keer tussen het ministerie en het bedrijfsleven een enorm verschil zit? Ik denk toch echt dat we met een probleem te maken hebben.

De heer Boutkan (PVV): Dank u wel, voorzitter. Ja, eh ...

De heer Boutkan (PVV): Ja, dat klopt. Het was een vraag die ik stelde over de toepassing van recyclaat in plastic leidingen, waaronder druk-, gas- en drinkwaterleidingen. Mijn vraag was of dat wettelijk gezien kan en of het niet strijdig is met andere wetgeving.

De heer Boutkan (PVV): Op zich wel een hele geruststelling dat wat verstuurd wordt eerlijk is, zou ik zeggen.

De heer Boutkan (PVV): Ja, rechtvaardig. Om direct op rechtvaardigheid terug te komen: met die belasting die beoogd wordt en die CO2-heffing kom je, pak 'm beet, uit op 150%. Daarmee ga je een zodanig duurder tarief maken dat het aantrekkelijker wordt om toch weer gebruik te gaan maken van nieuwe fossiele producten en dergelijke. Je maakt het ook aantrekkelijker dat men vertrekt naar het buitenland om daar zijn handel te laten verbranden. We krijgen dadelijk een uitstroom waarvan ik zeg: hoe zit het dan met de ecologische voetafdruk die we — ja, ik niet, maar anderen — altijd zo hoog in het vaandel hebben?

De heer Boutkan (PVV): Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me graag aan bij de woorden van de heer Buijsse. Dat geldt ook voor het tweeminutendebat, want ook wij hebben wat in petto, zeg maar. Ik mis een reflectie van de staatssecretaris op het toegenomen plasticgebruik door de herbruikbare hardplastic beker. Daar is 30% uitval. Meer plastic wordt geproduceerd ten opzichte van die bekende — daar komt ie weer — kartonnen bekertjes. De cijfers die ik net allemaal opnoemde, komen van een hele grote fastfoodketen uit het land. Die hebben heus wel in de gaten wat hun uitvalpercentages en dergelijke zijn en hoeveel energie en water ze verbruiken. We zijn gewoon het kind met het badwater aan het weggooien. Voorzitter. Ik had een aantal koppen genoemd. Ik heb daar nog geen antwoord op gehad, maar dat antwoord mag ook per brief van de staatsecretaris. Het gaat onder andere over reductiedoelstelling, norm voor hergebruik, hoogwaardige recycling, meetmomentrecycling, inzameling en recycling, definitie van plastic freight en de SUP-richtlijn. Er is sprake van een SUP-regeling, een circulaire plasticnorm en plastic-heffing, UPV et cetera, et cetera. De PVV wil graag van de staatsecretaris weten aan welke regelingen, wetten en maatregelen het ministerie van IenW werkt; ook die welke afkomstig zijn uit Brussel. Als dat ook per brief kan, dan hoor ik dat graag van de staatsecretaris.

De heer Boutkan (PVV): Ik hoorde de staatssecretaris iets zeggen over de import van afval voor de verbrandingsovens. In 2021 exporteerden we 789.000 ton brandbaar afval naar het buitenland; wij, vanuit Nederland. Met een CO2-heffing daarop, die er gaat komen, zal dat gaan stijgen. De staatssecretaris had het zelf over de weglekeffecten. Die zullen dus alleen maar toenemen. In datzelfde jaar, 2021, importeerden we 1,1 miljoen ton afval. We kennen allemaal de beelden van afval dat dagelijks vanuit Rome naar het AEB, het Afval Energie Bedrijf in Amsterdam, gaat. Voor komend jaar worden dat vier treinen per dag. Mijn vraag is — ik zie de voorzitter al naar voren leunen — hoe dat valt te rijmen met de beantwoording over de beprijzing en de CO2-heffing. De heer Pierik zei terecht dat er een kop op zit. In het hoofdlijnenakkoord staat: geen koppen. Ik hoor de staatssecretaris ook zeggen: we gaan het uitzoeken. Maar er moet straks in de Voorjaarsnota wel een besluit over genomen worden, als ik goed ben voorgelicht. Kunnen wij die brief voor die tijd krijgen en, zo ja, wanneer? Ook graag een antwoord daarop.

De heer Boutkan (PVV): We praten eigenlijk langs elkaar heen, net als toentertijd met maritiem en marine. In dit geval wordt er dadelijk een recyclaat vereist in de hardplastic leidingen die we allemaal kennen, in de grond of als regenpijp en noem maar op. Maar er zijn ook plastic appendages, zoals dat zo mooi heet, oftewel kleppen, afsluiters en dergelijke die onder druk staan. Dan heb ik het over drinkwaterleidingen, maar ook gasleidingen. Mijn vraag aan de staatssecretaris is of je eigenlijk wel kan eisen om zoveel procent recyclaat toe te voegen. Is dat niet in strijd met andere veiligheidswetgeving die er is? Dat is mijn vraag. Dan maken we een wet om recyclaat toe te voegen, terwijl dat volgens een andere wet uit veiligheidsoverwegingen helemaal niet mag. We kennen allemaal de gasklappers in dit land. Die willen we toch niet nog een keer hebben doordat we recyclaat gaan toevoegen?

De heer Boutkan (PVV): De staatssecretaris stapt nu heel makkelijk af van het onderwerp van de kartonnen bekertjes door te verwijzen naar het tweeminutendebat — dan hoop ik er weer te zijn — maar daarmee ontneemt hij deze Kamer eigenlijk de mogelijkheid om door te kunnen gaan op dit onderwerp. Wat voor informatie komt er dan dadelijk bij dat tweeminutendebat naar voren? Of krijgen we voor die tijd een brief met tekst en uitleg over hoe het ministerie ertegen aankijkt? Ik heb namelijk al een paar keer verwezen naar een aantal zaken. Ik ben wel nieuwsgierig naar hoe het ministerie daartegen aankijkt.

De heer Boutkan (PVV): Naar aanleiding van het gesprek dat nu wordt geopperd: neemt de staatssecretaris in die gesprekken ook zijn eigen gegevens over het zwerfafval mee die afkomstig zijn van Rijkswaterstaat?