Stephan van Baarle

Tijdelijk sanctiebesluit onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden

De heer Van Baarle (DENK): Voorzitter. U kent de principiële positie van DENK: wat DENK betreft is de hele staat Israël een illegale nederzetting en is Israël een koloniale bezettingsmacht. Er moeten dus boycots, desinvesteringen en sancties tegen de hele staat Israël en de daarmee verweven economie en macht komen. Voor ons volstaat het niet om alleen de import van wijn en dadels uit enkele gebieden te verbieden. De economie van Israël is voor een groot gedeelte gebaseerd op het roven van Palestijns land, op onderdrukking, op genocide en op misdaden. DENK kiest voor boycot, desinvestering en sancties, BDS, tegen heel Israël: een totale boycot, een totaal wapenembargo, het opzeggen van alle verdragen met Israël en de zwaarst mogelijke sancties tegen de Israëlische regering. Er is een fundamentele herziening van het Nederlandse beleid nodig. Het beleid moet worden ontdaan van het zionisme en niet langer uitgaan van de normalisatie van Israël. Het uitgangspunt moet een vrije staat genaamd Palestina zijn, met gelijke rechten voor alle mensen: Joden, moslims, christenen, druzen, wie dan ook; gelijke rechten voor iedereen. Voorzitter. Vandaag spreken we over een sanctiebesluit dat eigenlijk tientallen jaren te laat komt. Al decennialang worden Palestijnen geconfronteerd met bezetting, kolonisering, verdrijving en geweld door kolonisten. De Israëlische staat beschermt en faciliteert die misdaden en nederzettingen. Nederland noemt die situatie al jarenlang "onrechtmatig", maar liet tegelijkertijd toe dat Nederlandse bedrijven eraan bleven verdienen. We deden niks. Ook al is het voor ons veel en veel en veel te min, DENK wil dat we dit besluit dat nu voorligt gewoon gaan uitvoeren. Wij willen veel meer, maar dit moeten we nu gewoon gaan doen. De Douane zegt dat het uitvoerbaar is; we kunnen er direct een aantal bedrijven mee pakken die verdienen aan bloedgeld. Laten we dat doen. Wij willen veel verder gaan, maar dit is het minste wat wij nu met elkaar moeten doen na al die decennia onrecht. DENK wil wel een aantal vragen aan het kabinet stellen, ten eerste over de reikwijdte. Doorvoer valt niet onder het verbod. Goederen uit illegale nederzettingen mogen dus wel over Nederlands grondgebied naar andere landen worden vervoerd. Waarom? Als je een onrechtmatigheid wil stoppen, kan je op deze manier toch niet blijven bijdragen aan de instandhouding daarvan? Export valt er niet onder. Ook daarover de vraag aan de minister: waarom? Ook diensten en investeringen vallen er niet onder. In mei kondigde het kabinet nog een juridische verkenning aan naar de mogelijkheid om die investeringen eronder te laten vallen, maar volgens mij is die er nog steeds niet. Waar blijft die verkenning? Kan de minister uitleggen waarom Nederland weigert de investeringen onder dit verbod te plaatsen? Voorzitter. Dan over diensten. Neem een bedrijf als Booking.com, waarmee onze minister-president vrolijk koffie aan het drinken was. Via dat platform worden accommodaties in illegale nederzettingen aangeboden. Waarom mag er straks geen fles wijn uit zo'n nederzetting worden geïmporteerd naar Nederland maar mag er wel worden verdiend aan overnachtingen op bijvoorbeeld de plek waar die fles wijn wordt gefabriceerd? Dat is toch krankjorum? Spanje gaat in de regels blijkbaar verder en verbiedt ook reclame voor producten uit illegale nederzettingen. Valt dat ook onder uw verbod, vraag ik aan de minister. Zo nee, bent u dan bereid om dat er toch onder te plaatsen? Voorzitter. Het tweede punt is de communicatie. Het kabinet wijst op informatie die via de RVO, de Douane en ondernemersorganisaties zou worden verspreid. Dat vinden wij veel te min. Is de minister bereid een brede communicatiecampagne in te stellen om duidelijk te maken dat het gewoon not done is om deze goederen uit illegale nederzettingen naar Nederland te importeren onder dit verbod? Graag een antwoord. Dan de handhaving.

De heer Van Baarle (DENK): Oké. Dan stop ik, voorzitter.

De heer Van Baarle (DENK): Ik heb geen keuze.

De heer Van Baarle (DENK): Ik vraag mij af of de heer Stoffer erkent dat een veelheid van de producten die hij noemt, zoals wijn en dadels, vrijwel alle producten, geproduceerd zijn door middel van misdaden: het verdrijven van Palestijnen van dat land, het onteigenen van Palestijnen, het met kolonistengeweld aanvallen en het uit hun huizen jagen van mensen. Erkent de heer Stoffer dat die producten tot stand zijn gekomen door middel van die misdaden?

De heer Van Baarle (DENK): Als het met geweld verdrijven van Palestijnen van hun land en uit hun woning, die daarmee dus gestolen, afgepakt worden, geen misdaad is ... Als het vervolgens inrichten van een economie om over hun rug met die misdaden geld te verdienen, het stelen van rijkdom, geen misdaad is, dan weet ik echt niet in wat voor wereld de SGP leeft. Ik vraag de heer Stoffer dus echt hoe hij dit zo klein kan afdoen.

De heer Van Baarle (DENK): Wij vinden inderdaad dat een veel breder spectrum van zaken, waaronder investeringen en diensten, onder dit verbod zou moeten vallen. Hoe kijkt het CDA, als het vindt dat dat juridisch moeilijk in dit verbod gevat zou worden, naar een andere mogelijkheid, namelijk om bedrijven die investeren of activiteiten ontplooien om illegale nederzettingen te vestigen of daar aanwezig zijn, uit te sluiten van samenwerking en voordelen van de Nederlandse overheid?

De heer Van Baarle (DENK): Dan ga ik hem verduidelijken. Dit betreft, denk ik, bedrijven in zijn algemeenheid — laten we "Nederlandse bedrijven" zeggen voor de heer Van Lanschot — die investeren in illegale nederzettingen en daar zaken ontplooien. Je zou kunnen zeggen dat we die als Nederlandse overheid gaan uitsluiten van deelname aan samenwerkingsprojecten, handelsmissies, subsidies of belastingvoordelen. Zouden de heer Van Lanschot en het CDA daarover willen meedenken?

De heer Van Baarle (DENK): Dat klopt. Ik hoor de PVV hier namelijk zeggen "dé Palestijnen hebben een broertje dood aan het internationaal recht" en "dé corrupte Palestijnen". Dit is precies die ontmenselijking, dat racisme, die verdachtmaking van de hele Palestijnse bevolkingsgroep waar de PVV gewoon mee moet stoppen. Ik zeg dus tegen de heer De Roon: stop met dit racisme en stop met het wegzetten van Palestijnen op deze manier.

De heer Van Baarle (DENK): Iemand die op deze manier de Palestijnen wegzet, op een walgelijke manier, met generaliseringen, racisme, kwaadaardig, uit de koker van extreemrechtse Israëlische politici, verdient terechtgewezen te worden. Dus hierbij wijs ik u terecht, meneer De Roon.

De heer Van Baarle (DENK): Volgens mij was de vraag ook of JA21 steunt dat de Israëlische regering hier ook op aangesproken moet worden. De Israëlische regering bedondert hier de boel. Er worden namelijk onjuiste herkomstetiketteringen toegepast. U kent de positie van DENK, maar ik mag toch hopen dat JA21 op z'n minst bereid is om een land dat de boel bedondert daarop aan te spreken?

De heer Van Baarle (DENK): We constateren dat er goederen op de Europese markt zijn met een etiket waarop staat dat deze uit Israël komt, terwijl deze niet uit Israël komen. We constateren ook dat onze diensten zeggen dat de Israëlische regering weigert mee te werken aan verzoeken om dat niet meer te doen of daar opheldering over te geven. Dat is toch niet zo lastig? Israël kan daar toch gewoon op aangesproken worden, vraag ik aan de heer Hoogeveen.

De heer Van Baarle (DENK): Ik heb veel vragen, ook over de positie die de VVD nu inneemt, maar laat me even inhaken op wat mevrouw Rajkowski zei over de Golanhoogte. De VVD zegt dat dat een buffer voor de veiligheid zou zijn. Erkent de VVD nu dat sinds 1967 de Golanhoogte illegaal bezet wordt door Israël en dat daar dús illegale nederzettingen zijn of erkent zij dat niet?

De heer Van Baarle (DENK): Dan is het onderscheid dat de VVD hier wil maken onzin, want je kan niet zeggen dat de ene illegale nederzetting een veiligheidsbuffer is en de andere niet. Als dat een illegale Israëlische nederzetting is in illegaal door Israël bezet gebied, dan hoort de Golanhoogte gewoon onder een sanctieregime voor illegale Israëlische nederzettingen te vallen en moet de VVD daar niet in shoppen. Erkent mevrouw Rajkowski dat zij niet moet shoppen in het internationaal recht en geen onderscheid moet maken tussen Israëlische illegale nederzettingen?

De heer Van Baarle (DENK): Volgens mij hebben de diensten niet gezegd dat een verbod op investeringen per definitie niet handhaafbaar is. Sterker nog, volgens mij zijn er zelfs diensten geweest die hebben gevraagd om een nog iets ruimere reikwijdte van het verbod dan nu in het verbod wordt voorgelegd. Het kabinet heeft dat niet gedaan. Volgens mij gaat de discussie over de juridische grondslag. Als het kabinet dadelijk komt met "we hebben een juridische grondslag", zou ik de VVD willen vragen of zij dan zegt: prima, dan kunnen we investeringen ook verbieden.

De heer Van Baarle (DENK): De tweede termijn valt samen met het tweeminutendebat, dus dat is een prima voorstel.

De heer Van Baarle (DENK): Als het gaat om de juridische grondslag, is mijn vraag: wat is de status van het juridisch onderzoek naar de reikwijdte en de investeringen?

De heer Van Baarle (DENK): Ik heb een vraag over overheidsfunctionarissen. Er ligt een aangenomen motie van DENK, die aan de regering vraagt te pleiten voor sancties tegen overheidsfunctionarissen die bijdragen aan nederzettingen. Voert de minister die motie uit? Pleit Nederland daar nou gewoon actief voor?

De heer Van Baarle (DENK): Dan zou ik de minister willen meegeven: pak die aangenomen motie er eens bij. Die vraagt namelijk echt om een stevigere inzet van de regering dan wat er nu gedaan wordt en wat de minister nu noemt. Ik had nog een vraag over doorvoer. Je hebt bepaalde EU-lidstaten die in hun nationale wetgeving ook bepaalde producten verboden hebben. Die zeggen niet: het maakt een te grote inbreuk op het beleid van andere lidstaten. Dat doet de Nederlandse regering nu wel. Waarom maakt de regering hierbij de keuze dat het te veel inbreuk maakt op andere landen, terwijl andere EU-lidstaten ook goederen verbieden die dan Nederland niet in mogen?

De heer Van Baarle (DENK): Ik kom nog even terug op de discussie over de Innovatiebox. Er zijn ook andere regelingen, zoals RVO-subsidies, waarbij gewoon bepaald wordt dat moet worden voldaan aan mensenrechten en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Je zou bedrijven ook van overheidssamenwerkingen kunnen uitsluiten en je zou bedrijven kunnen uitsluiten van het meedoen met handelsmissies. Er zijn dus ook minder vergaande knoppen waaraan deze minister kan draaien om bedrijven die bijdragen aan nederzettingen, uit te sluiten van regelingen. Is de minister bereid om dit samen met de Kamer te verkennen en om een oproep daartoe positief te beoordelen?