Stephan van Baarle

Sancties tegen het Internationaal Strafhof

De heer Van Baarle (DENK): Voorzitter. Het is een schande hoe het Internationaal Strafhof onder druk wordt gezet door landen die het internationaal recht willen ondermijnen, door Rusland, maar ook door andere landen. Het is een schande dat Israël het Strafhof systematisch aanvalt en bespioneert omdat Israël ervoor wil zorgen dat de misdaden en de genocide die het pleegt, onbestraft blijven. Het is een schande dat de Verenigde Staten van Trump een systematische aanval doen op het Strafhof en met verregaande sancties dreigen. Blijkbaar mag het internationaal recht niet gelden voor Amerikaanse staatsburgers. Blijkbaar moeten Israël en Netanyahu altijd buiten schot blijven en mogen zij geen verantwoording afleggen. Israël en de Verenigde Staten zetten zich in voor een wereld waarin zij straffeloos misdaden kunnen plegen. Wij moeten tegen deze agenda strijden. Voorzitter. Nederland spreekt zich gelukkig uit voor het Strafhof. Ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken doen ook belangrijk werk, waarvoor ik waardering heb. De vraag is of Nederland zich hard en duidelijk genoeg uitspreekt. Wordt het niet tijd, vraag ik de minister, om zwaardere diplomatieke instrumenten in te zetten. Wordt het niet tijd dat Nederland de ondermijning van het Strafhof door Israël en de Verenigde Staten stellig, duidelijk en hard veroordeelt, dat de Israëlische en de Amerikaanse ambassadeur hiervoor ontboden worden en dat er tegenmaatregelen worden voorbereid? Graag een reactie. Nederland moet als gastland alles doen om ervoor te zorgen dat we staan voor het hof. Dat kan in Europees verband met het blocking statute. Dat schijnt bij de Commissie klaar te staan om ingezet te worden. De vraag is natuurlijk: waarom is het dan nog niet ingezet? Pleit Nederland daar nu ook voor bij de Commissie en in Europees verband, zoekt het draagvlak om dat blocking statute dan ook per direct in te gaan stellen? Voorzitter. Zijn er ook alternatieven? Is het een idee dat Nederland samen met andere landen de dienstverlening aan het Strafhof overneemt of daarvoor garant staat, een financieel noodkanaal inricht of een garantiefonds inricht? Kan Nederland, meer dan het nu doet, gesprekken voeren met dienstverleners en financiële instellingen over hoe zij omgaan met die sancties, maar belangrijker nog, over hoe zij ondanks die sancties toch diensten aan het hof kunnen blijven leveren? De planning is om de 25ste sessie van de verdragspartijen weldra in Den Haag te houden. Ik zou aan de minister willen vragen wat de inbreng van Nederland wordt, maar met name hoe Nederland tijdens die sessie ook draagvlak gaat organiseren bij de verdragslanden voor een stellige uitspraak. Israël en de Verenigde Staten willen natuurlijk dat de regels van het Strafhof zo worden opgesteld dat hun misdaden buiten schot blijven. Ik wil aan de minister vragen of hij kan garanderen dat Nederland zich hard zal maken om de spelregels van het hof nooit aan te passen aan deze eisen van Israël en Trump. Graag een reactie. Misdadigers Netanyahu en Gallant worden nog steeds gezocht. Ik vraag de minister om te bevestigen dat Nederland staat voor de uitvoering van het opsporingsbevel. Daarnaast wil ik de minister vragen: geeft Nederland, net zoals dat in 2026 zo was en in 2026 ook weer zo is, een geoormerkte bijdrage aan het hof voor onderzoek in de Palestijnse gebieden? Kunnen we ook, net zoals we dat in het geval van Oekraïne doen, expertise delen met het hof voor onderzoek en ook voor mogelijke vervolging voor misdaden in de Palestijnse gebieden? Dank, voorzitter.

De heer Van Baarle (DENK): Kijk, ik sta voor de onafhankelijkheid van het hof. Ik wil op dit moment niet zo ver gaan als de heer Ceder blijkbaar wil gaan, en de uitspraak doen dat het hof eigenlijk niet onafhankelijk meer is en zich heeft laten chanteren. Zo ver wil ik niet gaan en dat wil ik ook niet zeggen. Wel zien we dat er vanuit heel veel landen, of het nou Rusland, China of Israël is … Daar heb ik de heer Ceder niet over gehoord. De heer Ceder heeft in zijn bijdrage niet veroordeeld dat Israël een antisemitismebeschuldiging heeft gedaan aan het hof en dat Israël het hof bespioneert en onder druk zet. Heel veel landen pogen het hof te beïnvloeden. Waar de heer Ceder en ik elkaar wel in vinden, en waar we elkaar hopelijk allemaal in vinden, is dat we hopen dat het hof daartegen sterk en weerbaar genoeg is en dat we daar alles voor doen.

De heer Van Baarle (DENK): Ik heb een aantal vragen voor mevrouw Rajkowski. Allereerst: Israël heeft een hele agressieve houding ten opzichte van het hof, met antisemitismebeschuldigingen, spionage en het onder druk zetten ervan. Veroordeelt de VVD klip-en-klaar wat Israël doet in de richting van het hof?

De heer Van Baarle (DENK): Veroordeelt de VVD Israël, omdat Israël het hof ondermijnt en aanvalt?

De heer Van Baarle (DENK): Het is opvallend dat de VVD in de eigen bijdrage heel veel landen kan noemen en terecht kan veroordelen, maar dat weigert te doen wat betreft Israël. Daarbij handelt het weer met een fluwelen handschoen. Ik zou graag een andere vraag willen stellen. Tot slot, want het is mijn derde in de rij. Op welke manier moet de diplomatieke druk opgevoerd worden? Ik hoor alleen het woord "diplomatie", maar ik hoor de VVD niks zeggen over hoe die opgevoerd moet worden.

De heer Van Baarle (DENK): Ik hoor de heer Van Lanschot zeggen: op het moment dat het functioneren van het hof significant belemmerd zou worden, zou het blocking statute ingesteld moeten worden. We zien nu dat er op zo veel mensen die bij het hof werken sancties rusten, en dat er ontzettend veel werk gedaan moet worden om het hof ondanks die sancties zijn werk te laten doen. Dan zijn we toch allang op het punt beland dat door deze sancties het werk van het hof belemmerd wordt? Waarom dan niet nu per direct dat blocking statute inzetten?

De heer Van Baarle (DENK): Volgens mij was de minister überhaupt klaar met de beantwoording, toch?

De heer Van Baarle (DENK): Anders wil ik wel even wachten, namelijk.

De heer Van Baarle (DENK): Over de diplomatieke inzet: naar mijn weten heeft Nederland de Verenigde Staten — maar het geldt ook voor andere landen — tot dusverre niet veroordeeld voor wat Trump voornemens is te doen tegen het Strafhof. Waarom is dat nog niet veroordeeld?

De heer Van Baarle (DENK): Dat is diplomatiek iets anders dan veroordelen. Is de Nederlandse regering, diplomatiek gezien, bereid tot een hardere inzet, bijvoorbeeld door een veroordeling uit te spreken?

De heer Van Baarle (DENK): Ik maak daaruit op dat de regering dat niet wil. Dan het noodkanaal en het overnemen van diensten. Hoe concreet is de verkenning van het noodkanaal? Wat kan de minister daarover zeggen?

De heer Van Baarle (DENK): Voorzitter. Ik vind het lastig samengaan: aan de ene kant hele grote woorden gebruiken — handen af van het hof! — maar aan de andere kant niet bereid zijn om klip-en-klaar een veroordeling uit te spreken van een land dat sancties heeft ingesteld tegen medewerkers van het hof. Ik vraag de minister nogmaals waarom hij niet bereid is om dat te veroordelen en de Amerikaanse ambassadeur op het matje te roepen. Dit zijn gewoon daden die niet kunnen. Ik denk dat het een goede zaak is als de brief over de inzet voor de Vergadering van verdragspartijen vóór het tweeminutendebat komt, zodat we die erbij kunnen betrekken. Wellicht is het goed dat dat samenloopt. Ik vind het heel belangrijk dat we, naast het blocking statute, ook gaan onderzoeken in hoeverre het overnemen van diensten en financiële stromen door bijvoorbeeld coalities van landen, ingezet kan worden om potentiële sancties van de Verenigde Staten vleugellam te maken. Ik zou de minister ertoe willen oproepen om daar echt werk van te maken.