Kati Piri

Begroting Buitenlandse Zaken 2026

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik heb de inleiding even laten bezinken. Ik zou de minister willen meegeven: hoop is ook geen strategie. Ik hoorde de minister zeggen dat hij ervan overtuigd is dat er geen onherstelbare schade is aangericht. Vervolgens begint hij in zijn drie punten, als hij het heeft over macht, waar ik het trouwens ook over had, weer over de trans-Atlantische samenwerking en de NAVO als hoeksteen. Ik vraag me af of de minister het idee heeft dat dit breed gedeeld wordt door zijn Europese counterparts.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Zeker. Mijn fractie pleit niet voor het uit de NAVO stappen, voor de duidelijkheid. Het is grappig dat de minister zelf begint over premier Ruttes ronde in het Europees Parlement en alle reacties daarop, maar eigenlijk is mijn kritiek nog steeds als volgt. Die kritiek van regeringsleiders hoor je breed en lees je ook in de kranten. We voelen allemaal dat we enorm afhankelijk zijn van de Verenigde Staten. Natuurlijk, als wij het voor het zeggen hadden, zouden we het liefst allebei behouden. Maar zoals ik zei: hoop is geen strategie. Het is echter niet alleen retoriek uit de VS. Het staat ook gewoon in documenten van de regering. Ze zijn eropuit om de EU te ondermijnen. De enorme minachting waarmee de Amerikaanse president spreekt over het Europees continent roept, terecht denk ik, heel veel weerstand op bij Europese regeringsleiders. Dan mijn vraag. Ik hoor de minister eigenlijk vooral nog steeds spreken over de Europese tak binnen de NAVO. Hoe kijkt de minister dan naar de macht binnen de EU? Hoe kunnen we die macht binnen de EU steeds meer vormgeven?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Tot slot. Ik denk dat we het erover eens zijn dat er een hele agenda voor de Europese Unie ligt. Ik denk wel dat we ook moeten erkennen dat de Europese Unie zich soms kleiner maakt dan ze al is. Onze economie doet niet onder voor andere machtsblokken zoals de Verenigde Staten. Een deel van de kritiek van mij op het kabinet was vorige week dat we wat meer zelfvertrouwen tegenover de VS moeten laten zien en dat we op het moment dat er sancties, importheffingen, dreigen, daar iets tegenover kunnen stellen. Misschien tot slot dan, voorzitter: als deze minister in mogelijk zijn laatste weken als minister van Buitenlandse Zaken — dat weten we niet — het Europees Parlement had toegesproken, wat had hij dan gezegd?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ja, want er was een heel duidelijke uitspraak van een grote meerderheid van de Kamer om ervoor te zorgen dat dit bedrag in het eerste kwartaal besteed kan worden. Hier hebben wij niet alleen met de minister van Buitenlandse Zaken debatten over gevoerd, maar ook met de premier en de minister van Defensie. De eerste weken nadat de motie werd aangenomen, was het credo van beide collega's van deze minister: wij komen aan het begin van dit jaar terug op de besteding van 1,3 miljard. Dat staat zwart-op-wit, zowel in notulen van debatten met premier Schoof als in brieven van de minister van Defensie. Daar is nu opeens de Voorjaarsnota in gefietst. Hoe verhoudt zich dat tot de oproep van de Kamer om die 2 miljard beschikbaar te stellen voor het eerste kwartaal?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Toch even een puntje. Deze motie is na de verkiezingen aangenomen, niet voor de verkiezingen. Deze is na de verkiezingen aangenomen met een hele grote meerderheid. Ik denk dat het voor een dubbeldemissionair kabinet, dat leunt op 26 zetels in de Kamer, misschien ongepast is om zo'n motie van de Kamer niet uit te voeren. De minister zegt nu eigenlijk "hoe hadden wij in de laatste weken dat wij er zitten dit besluit nog kunnen nemen?" Nou, dat is heel makkelijk. De Kamer heeft die uitspraak gedaan en het kabinet erom verzocht. Begrijp ik goed dat dit kabinet die beschikbare middelen dus niet meer heeft? Laten we eerlijk zijn: tegen de tijd dat we de Voorjaarsnota hebben behandeld, is het eerste kwartaal van dit jaar voorbij.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik wil me toch aansluiten bij de woorden van de heer Van der Burg. Wat we hier zien, is het ultieme verraad van de VS richting de Koerden, die een enorm belangrijke rol hebben gespeeld, ook voor ons, bij het ontmantelen van het kalifaat. Laten we ook eerlijk zijn: bij het sektarisch geweld tegen de druzen en de alawieten zei ook deze minister nog vaak: het zijn milities, het is niet duidelijk of het onderdeel is van de overgangsregering en het is ook niet duidelijk of Damascus er controle over heeft. Maar in dit geval kan daar geen twijfel over bestaan; die hele militaire actie in januari is vanuit Damascus vormgegeven. Het is gewoon een actie vanuit de regering in Damascus, met ministers van Al-Sharaa die zeer zorgelijke uitspraken doen over de Koerden. De minister heeft waarschijnlijk ook de acties op social media gezien van vrouwen die hun haar vlechten. En waarom? Eén van die jihadisten kwam naar buiten met de afgesneden vlecht van een Koerdische vrouw die hij had vermoord. Erkent de minister dat het nu klip-en-klaar duidelijk is dat Damascus hierbij betrokken is? De vingerafdrukken zijn op elke manier zichtbaar.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Er zitten een paar dingen in wat de minister zegt waar ik het niet mee eens ben. Hij heeft het de hele tijd over de gevechten van twee kanten. Dat was het niet. Het was een aanval van de Syrische overgangsregering samen met aangesloten milities op de Koerden. Dat was het. De SDF waren geen gevechten begonnen tegen de overgangsregering. Laten we wel bij de feiten blijven. Het gebied waar de Koerden zich nu hebben teruggetrokken, in Rojava, is Koerdisch meerderheidsgebied, waar ook Arameeërs wonen, jezidi's, christenen en ook een aantal Arabieren. Erkent de minister … 10% van de Syrische bevolking is Koerdisch. Sinds 2012 hebben zij te maken met een vorm van autonomie, van zelfbestuur. Het afgelopen decennium hebben zij te maken gehad met jihadistische dreigingen en natuurlijk ook met Koerdische strijders. Erkent de minister dat je, denkend à la Nederland of België, niet kan zeggen: nu moet alles zich maar ontwapenen, er is één centraal gezag in Damascus en Koerdische autonomie is vanaf vandaag voorbij? Erkent de minister dat?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Tot slot. Die afspraken van vorig jaar waren natuurlijk zeker anders dan de afspraken die ze nu hebben gemaakt. De afspraken van vorig jaar gingen over het opnemen van de SDF in een overgangsleger. Dat waren de afspraken. De afspraken gingen ook over autonomie voor de Koerden in Rojava: natuurlijk onder een centraal gezag, maar ook autonomie. Vind je het gek dat de Koerden er niet op vertrouwen dat als ze alles opgeven, ze veilig zijn onder een regime met een oud-Al Qaidastrijder en al die jihadisten die daar de afgelopen weken moordpartijen hebben gepleegd? En het klopt. Nadat de afgelopen weken een groot gebied van de Koerden is veroverd, is hun onderhandelingspositie ernstig verzwakt. Hier dreigt een massaslachting. De Koerden hebben een bekend gezegde: onze enige vrienden zijn de bergen. Dat is omdat ze altijd in de steek worden gelaten door de internationale gemeenschap. Ik hoop echt dat Nederland pleit voor een manier waarop de Koerden veilig kunnen zijn en hun rechten in een toekomstig Syrië kunnen verzekeren.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Het zou kunnen dat de minister misschien niet op de hoogte is, maar ik kan me niet voorstellen dat het ministerie niet op de hoogte is. Dus ik zou toch graag voor de tweede termijn ... Ik bedoel: volgens mij weten we allemaal dat de Suleiman Brigade en allerlei andere brigades die onder het leger van de overgangsregering opereren, in het noorden van Syrië ook in de afgelopen weken een rol hebben gespeeld. Er zijn inmiddels ik weet niet hoeveel getuigenissen, ook vanuit de Koerdische media, van Turkse drones die tijdens deze gevechten boven de gebieden vlogen. Ik neem het de minister niet kwalijk, want hij moet elke dag de hele wereld tot zich nemen, maar het zou pijnlijk zijn als dit blijft staan. Dus ik vraag de minister toch om dit even te checken en daar in tweede termijn op terug te komen als er nog meer informatie is.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik zeg het even eerlijk. Dit debat stond gepland tot 23.00 uur. Ik was ervan uitgegaan dat er ergens voor het voorlezen van de moties nog een dinerpauze zou zijn. Ik ben dus nog niet klaar met mijn moties, maar mevrouw Van der Werf misschien wel. Graag een korte schorsing van tien of vijftien minuten, zodat we de moties kunnen afmaken voordat we doorgaan, of een dinerschorsing. Dat zou ik wel fijn vinden.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dag, voorzitter. Ik heb moties die ongetwijfeld heel veel collega's hadden willen meetekenen, maar daar was geen tijd voor.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik moet zeggen dat ik het best intimiderend vind om hier vier mannen tegenover me te hebben staan, maar ik ga door naar mijn laatste motie, die zij alle vier meegetekend hebben. Die gaat over de Koerden. We hebben daar hier ook een debat over gehad. Voor de mensen die kijken: Jin, Jiyan, Azadi. Ik zie hier in de Kamer ook heel breed steun om de Koerden niet in de steek te laten.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Tot slot, voorzitter. Dank voor de beantwoording door de minister en dank voor de toezegging over Matra.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik vraag me iets af over de laatste motie, waar mijn naam onder staat. Wat heeft die met de heer De Roon te maken?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Dan kan ik 't misschien nog terugtrekken!

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Tot slot. Voor de volgende keer: voor een verkooppraatje als u mijn fractie onder een motie wil, moet u die niet vergelijken met eentje van de PVV.

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Of ik lees 'm niet goed of de minister niet. Er staat niet "islamitische haatpredikers". Er staat "islamitische predikers". Dus dat zijn allerlei soorten imams die naar Nederland komen. Er staat: "verzoekt de regering om per direct inreisverboden in te stellen tegen deze personen en hen te registreren als ongewenste vreemdeling". Sinds wanneer zijn in Nederland islamitische imams niet meer welkom?

Mevrouw Piri (GroenLinks-PvdA): Ik zie dat ik 'm ook niet helemaal goed las. Mijn excuses daarvoor. Er staat: "overwegende dat dat de tijd rijp is om daadkrachtig op te treden tegen islamitische predikers die Nederlandse staatsburgers of onze democratische rechtsstaat bedreigen." Volgens mij is daar niemand tegen. Maar wij zijn toch in het algemeen tegen alle mensen van buiten Europa, of ze nou gelovig zijn of niet, of het nou imams zijn of niet, die een bedreiging vormen voor Nederlandse staatsburgers of de democratische rechtsstaat? Daar zijn we toch altijd tegen? Toch niet alleen als het een specifieke groep betreft?