Kati Piri

Raad Buitenlandse Zaken 12 oktober 2026

Mevrouw Piri (PRO): Dank u wel, voorzitter. Afgelopen vrijdag oordeelde de Hoge Raad dat de Nederlandse Staat geen zorgplicht heeft voor 42 Afghaanse bewakers van de Nederlandse ambassade in Kabul. Dat betekent niet dat de politiek niet gewoon de morele keuze kan maken om deze bewakers te helpen. Sterker nog, er ligt nog steeds een duidelijk verzoek vanuit deze Kamer richting het kabinet. Mijn vraag is of de minister deze nu gaat uitvoeren nu duidelijk is dat er geen sprake is van precedentwerking of van toepassing op andere casussen. Ik zal hier in het debat over consulaire zaken op 18 november meer aandacht aan besteden. Voorzitter. Dan Israël-Palestina. Minister Smotrich en de Israëlische regering willen nog steeds het E1-project doorzetten, ondanks kritiek die aangroeit. Europa moet nu echt een stevig signaal afgeven. Het E1-project is een rode lijn. Dat is het altijd geweest. Het maakt een tweestatenoplossing onmogelijk. Meer dan 500 voormalige Europese ministers, diplomaten en topambtenaren hebben in een brief aan EU-lidstaten aangedrongen op sanctiemaatregelen om het E1-project tegen te houden. Ook negentien democratische senatoren in de VS hebben een concreet voorstel gedaan om individuen en entiteiten die bijdragen aan het E1-project op de sanctielijst te plaatsen. We zien ook dat het VK hiermee dreigt en dat dat de enige reden is dat er überhaupt over wordt getwijfeld in Israël. Mijn vraag is dus: is de minister bereid om zelf een soortgelijk voorstel te doen in de Raad? Dan over Oekraïne. Eind augustus onderschreef het kabinet samen met Zweden, Polen en Spanje een pleidooi om Oekraïne een nieuwe lening te bieden op basis van de Russische bevroren tegoeden. Nu volgt ook Duitsland met een dergelijk voorstel, ter waarde van 100 miljard euro. Hoe staat het kabinet tegenover dit Duitse voorstel? Is het kabinet bereid om die nieuwe lening te bespreken in het kader van de MFK-onderhandelingen? Voorzitter. Vorige week bracht The New York Times dat Poetin de verkoop van olievelden, raffinaderijen en tankstations heeft aangeboden aan personen rondom president Trump, namelijk Kushner en Witkoff. Dit betreft ook activa in Nederland en andere Europese landen. Het is schandalig dat persoonlijke cadeautjes ter waarde van miljarden worden betrokken bij onderhandelingen over de soevereiniteit van een land. Het is een schoolvoorbeeld van corruptie. Is de minister hiervan op de hoogte, behalve dat hij het artikel heeft gelezen? Zijn er mogelijkheden om te voorkomen dat Europese activa worden verhandeld in ruil voor steun aan Russische beleidsprioriteiten? Is dit bijvoorbeeld een casus die onder de Wet vifo valt? Trekt het kabinet samen met andere betrokken lidstaten op om eisen te stellen aan de verkoop van dit soort kritieke Europese infrastructuur? Dan over sanctieomzeiling. Dat is namelijk nog steeds een groot probleem. Hier in de Kamer spreken we regelmatig over de gigantische toename van Nederlandse exporten naar landen zoals Kirgizië. POLITICO rapporteerde vorige maand over een mogelijk voorstel van Kaja Kallas om het Europees Openbaar Ministerie het mandaat te geven sanctieomzeiling op te sporen en naleving van sancties af te dwingen. Met de capaciteitsproblemen bij de douane hier is dat geen gek idee, lijkt me. Wat is daarover het standpunt van het kabinet? De lijst van provocaties richting Europa vanuit Rusland wordt langer. Van drones op de luchthaven van Leipzig deze zomer tot aanvallen van schepen voor de Bulgaarse kust en de inval van Belarussische gewapende mannen op Lets grondgebied afgelopen nacht. Het kabinet zegt in de geannoteerde agenda te pleiten voor verdere versterking van het vermogen van de EU om op de Russische provocaties te reageren, in nauwe samenhang met NAVO-inspanningen op dit terrein. Mijn fractie vindt het goed dat het kabinet ook de rol van de EU hierbij erkent. Hoe is tot nu toe de steun van de Amerikanen bij de talloze grensoverschrijdingen van Rusland? Tot slot, voorzitter. In december 2024 stopten twee mannen en een vrouw bouwschuim in de uitlaatpijpen van 270 auto's in Duitsland en plakten daarop stickers met daarop de boodschap: be greener! Wat blijkt? Het was geen klimaatactivisme, maar een sabotageactie van de Russen. Het was er een uit het boekje: ophef en verdeeldheid in de samenleving. We hebben het eerder gezien met hakenkruizen in Frankrijk, waar Rusland achter bleek te zitten en met koranverbrandingen in Denemarken, waar Rusland ook achter bleek te zitten. Nu heeft het hof in Ulm uitspraak gedaan: een boete van €3.000 en een taakstraf van 50 uur. Dat zijn ongekend lage straffen voor deelname aan Russische sabotage. Mijn vraag is dus: zijn er in het Nederlandse strafrecht specifieke vervolgingsgronden voor misdrijven van deze aard? Dank u wel.

De voorzitter: Zeker. Het woord is aan mevrouw Rajkowski namens de VVD.

De voorzitter: Ik zie verder geen interrupties. Ik geef het voorzitterschap terug aan mevrouw Rajkowski.

Mevrouw Piri (PRO): Ik was toevallig bij dat debat. Het was voorgelezen van papier. Sterker nog, het was haar allereerste zin. Ze zei dat ze Rusland niet langer als "agressor" gaat benoemen, maar als "de vijand". Begrijp ik nu goed dat de minister dat steunt?

Mevrouw Piri (PRO): Dus dan kan ik concluderen dat ook de minister van Buitenlandse Zaken zegt: Rusland is onze vijand?

Mevrouw Piri (PRO): Oké. Dan stel ik vast dat de minister van Defensie én de minister van Buitenlandse Zaken constateren dat Rusland nu niet meer "de agressor" wordt genoemd of niet meer met agressie agressieve acties doet tegen ons, maar voortaan gewoon als de "de vijand" wordt bestempeld.

Mevrouw Piri (PRO): Niet om te muggenziften, maar ik ken het ministerie van Buitenlandse Zaken als een ministerie dat woorden zeer zorgvuldig kiest. Dat hoor ik de minister nu ook doen. Dat is niet het woord "vijand". Laat ik het zo vragen: is er in het kabinet besloten dat er vanaf nu een andere benaming wordt gedaan ten aanzien van Rusland?

Mevrouw Piri (PRO): Dan ga ik nu een andere conclusie trekken. Ik vind het heel collegiaal van de minister van Buitenlandse Zaken om als eenmaal de minister van Defensie deze uitspraak heeft gedaan om haar niet publiekelijk tegen te spreken, maar het is dus geen kwestie van: het kabinet heeft besloten om dit woord nu actief te gebruiken?

Mevrouw Piri (PRO): Klopt het dat nu de allereerste keer dat het kabinet het woord vijand voor Rusland heeft gebruikt, net was bij de begrotingsbehandeling door de minister van Defensie?

Mevrouw Piri (PRO): Voor dit kabinet geldt dat dus wel. Zo'n classificatie, hè ... Zoals ik zei, doen woorden er zeker toe bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Is het dan niet eigenlijk aan de minister van Buitenlandse Zaken om die te bewaken?

Mevrouw Piri (PRO): Tot slot. Is het de minister opgevallen dat hij gedurende de hele beantwoording eigenlijk constant blijft praten over de Russische dreiging et cetera en het woord "vijand" niet in de mond neemt?

Mevrouw Piri (PRO): Misschien heb ik het gemist, maar ik had nog een paar vragen over Rusland-Oekraïne gesteld die niet zijn beantwoord. Eentje ging over dat Duitse voorstel over de bevroren tegoeden. Een andere ging over de ontwijking van sancties via Kirgistan. En het ging natuurlijk ook over die sabotageacties en hoe dat nou juridisch zit in Nederland.

Mevrouw Piri (PRO): Dan heb ik de volgende vraag. Ik begrijp nog steeds niet waar Nederland staat ten aanzien van het Duitse voorstel ter waarde van 100 miljard euro.

Mevrouw Piri (PRO): We hebben net een debat gehad bij Defensie over mogelijke calamiteiten met doden bij een hybride aanval vanuit Rusland. We hopen allemaal dat het niet gebeurt, maar de kans erop lijkt steeds meer toe te nemen. Welke rol voor de EU ziet de minister daarbij?

Mevrouw Piri (PRO): Volgens POLITICO heeft de Nederlandse Coreper, dus de ambassadeur die vastzit aan het ministerie van Buitenlandse Zaken, nog deze week hierover discussies gevoerd in Brussel. Wat wij gisteren teruglazen in een groot artikel in POLITICO, is dat er eigenlijk onenigheid is. Welke rol valt onder de EU? Welke rol heeft de NAVO bij zoiets? Ik vraag mij dus af waar Nederland staat.

Mevrouw Piri (PRO): Mag ik dan wel vragen naar een Europese veiligheidsraad, iets waar volgens mij in het verleden het CDA het initiatief op nam en volgens mij ook de VVD. Het schijnt dat de Commissie dat ook in de plannen wil zetten voor november. Hoe staat Nederland daartegenover? De Kamer is hiervoor, want daar zijn al meerdere moties over aangenomen.

Mevrouw Piri (PRO): Tot slot. Er staat half november een debat gepland over de actuele toegenomen dreiging. Mag ik de minister vragen om dan ook vanuit Buitenlandse Zaken met scenario's te werken, en in te gaan op waar een specifieke rol is weggelegd voor de EU en waar een specifieke rol is weggelegd voor de NAVO, zodat we daar ook gewoon een gefundeerd debat over kunnen voeren?

Mevrouw Piri (PRO): Ik maak me wel zorgen dat de minister zegt: er gebeurt niks voor de Israëlische verkiezingen. Wat is volgens hem nu de deadline voor die E1-bidding? Bij mijn weten gaat die nu twee dagen voor de Israëlische verkiezingen open.

Mevrouw Piri (PRO): Erkent dit kabinet, wat eigenlijk zo'n beetje alle voorgaande kabinetten de afgelopen 30 jaar hebben gedaan, dat E1 gewoon echt een rode lijn is, ook voor de levensvatbaarheid van een tweestatenoplossing?

Mevrouw Piri (PRO): Heel duidelijk: het is altijd een rode lijn geweest en ook als rode lijn benoemd, niet alleen door de Nederlandse regering maar ook door de Europese Unie. Dan mag ik toch hopen dat die rode lijn wel een consequentie heeft als de EU-ministers op 12 oktober bij elkaar komen. Begrijp ik nou goed dat de minister daar niks van verwacht?

Mevrouw Piri (PRO): Dieptriest, maar mag ik dan in ieder geval aannemen dat het Nederlandse standpunt is dat alle financiële instellingen en bedrijven die diensten verlenen aan E1, gewoon gesanctioneerd behoren te worden?

Mevrouw Piri (PRO): Toen hadden we het over Nederlandse bedrijven. Ik heb het nu over Israëlische bedrijven. Daar gaat de discussie in Israël nu over, omdat het VK daarmee dreigt. Sluit Nederland zich aan bij het VK? Dat moet gewoon heel duidelijk zijn. Elke Israëlische bank die dat gaat financieren, komt wat ons betreft op een sanctielijst.

Mevrouw Piri (PRO): Dan vraag ik me af hoe de minister dit zojuist heeft vermeld, want het enige wat ik hoorde, is: we maken ons daar zorgen over en we spreken ons uit, maar er is geen meerderheid voor. Waar roepen we toe op wanneer de minister aan tafel zit?

Mevrouw Piri (PRO): Ik hoop dat de minister ook begrijpt dat het echt helemaal niks gaat uitmaken als je iets decennialang "een rode lijn" noemt en in al je documenten zet dat Nederland voor een tweestatenoplossing staat en als de minister dan aan tafel met 26 andere ministers alleen zegt dat hij zich zorgen maakt. Dat erkent de minister toch ook?

Mevrouw Piri (PRO): Ik zal mijn best doen, voorzitter. Ik blijf in ieder geval wel onder de 30 seconden, toch?

Mevrouw Piri (PRO): Kijk, dan is het allemaal voor niks geweest. Het spijt me zeer, maar als wij niet bereid zijn de Palestijnse staat te erkennen, zoals inmiddels bijna de hele wereld heeft gedaan, en als we niks gaan doen en eigenlijk ook geen inzet hebben op sancties ten aanzien van E1, dan zijn al die woorden gewoon helemaal niks waard.

Mevrouw Piri (PRO): Tot slot, voorzitter. Ook buiten de campagneperiode heb ik niks van dit kabinet gehoord over wat de inzet is, behalve het ondertekenen van een brief. Ja, de inzet is: we willen het niet. Dat betekent dat je daar ook sancties tegenover moet zetten. Tot slot. Het VK heeft hetzelfde als wat wij hebben met Ramallah en is bereid om Israëlische diplomaten uit te zetten. Hoever is Nederland bereid te gaan?

Mevrouw Piri (PRO): Op welke termijn horen we daarover? Volgens mij is er binnenkort een consulair debat. Ik neem aan dat we dan ruim voor die tijd horen hoe het kabinet omgaat met de aangenomen moties.

Mevrouw Piri (PRO): Dank aan de minister en natuurlijk aan de ondersteuning. Ik ben blij dat er in ieder geval een toezegging ligt over de scenario's omtrent hybride aanvallen. Ik hoop binnenkort te horen dat de moties over Afghaans personeel alsnog worden uitgevoerd. Ik wacht nog op een antwoord ten aanzien van de sanctieomzeiling door Kirgizië. Ik neem aan dat dat straks komt. Ik deel met de heer Van Baarle dat in de afgelopen vier decennia — zoek alle debatten terug — de rode lijn, helaas de enige rode lijn, van de SP tot aan de VVD altijd E1 was. Als dit nu het antwoord is, moet ik zeggen dat ik echt zeer teleurgesteld ben. Voorzitter. Tot slot is mijn conclusie dat we eigenlijk nog steeds niet weten hoeveel ministers van Buitenlandse Zaken dit kabinet nou eigenlijk telt. Het is niet de eerste keer. We hebben het eerder met betrekking tot Iran gezien. Het is dus zeer pijnlijk. Mijn conclusie is dat de minister van Defensie duidelijk weer haar boekje te buiten is gegaan en dat deze minister het vervolgens voor haar mag opvangen.

Mevrouw Piri (PRO): Ik heb een heel klein vraagje. Begrijp ik het goed dat de regering in principe ook positief tegenover dit Duitse voorstel staat?

Mevrouw Piri (PRO): Er is een voorstel van Duitsland om, als ik me niet vergis 100 miljard — ik had het gezegd — van die Russische bevroren tegoeden te gebruiken. Ik begrijp nu dat Nederland in principe positief is over dat voorstel.

Mevrouw Piri (PRO): We hebben hier een debat, omdat de minister maandag aan de tafel zit waar deze thema's besproken worden. Dan neem ik aan dat Nederland weet wat het ervan vindt, toch? Of hangt dat af van wat andere landen zeggen?