Ruben Brekelmans

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–2026Aanhangsel van de HandelingenVragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door deregering gegeven antwoorden1049Vragen van het lid Piri (GroenLinks-PvdA) aan de Minister en Staatssecretarisvan Defensie over het Smash-systeem van Smart Shooter (ingezonden16 januari 2026).Antwoord van Staatssecretaris Tuinman (Defensie), mede namens de Ministervan Defensie (ontvangen 9 februari 2026).Vraag 1Bent u bekend met het NRC-artikel «Defensie meldt aanschaf Israëlischewapens tegen drones niet»?1Antwoord 1Ja.Vraag 2Klopt het dat de Smash 3000 (of andere versies daarvan) onderdeel zijn vande Extended AAAD Toolbox? Zo ja, waarom is dit nooit als zodanig richtingde Kamer geëxpliceerd?Antwoord 2Op 19 december 2024 is uw Kamer geïnformeerd over de start en behoefte-stelling voor het project «Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD)Toolbox» (Kamerstuk 27 830, nr. 456). Op dat moment was nog geendefinitieve keuze gemaakt voor het uiteindelijke product en de leverancier. Indeze A-brief is een functionele beschrijving van de capaciteit opgenomen dieDefensie wilde verwerven. Door deze behoeftestelling functioneel teformuleren, gericht op het gewenste effect en niet op het gewenste product,bleven zoveel mogelijk opties voor de vervulling van de behoefte open.Defensie heeft tijdens het verwervingsproces begin 2025 een keuze gemaaktvoor het uiteindelijke product. Dit product was uiteindelijk het enige productwat voldeed aan de door Nederland gestelde eisen.Defensie heeft op 25 november 2025 uw Kamer geïnformeerd met deKamerbrief «Update investeringen in additionele C-UAS capaciteit» (Kamer-stuk 27 830, nr. 474). Hierin is aangegeven dat Defensie de krijgsmachtbredeeAAAD toolbox versterkt en uitbreidt. Sinds de start van de Russische1NRC, 16 december 2025, Defensie meldt aanschaf Israëlische wapens tegen drones niet(https://www.nrc.nl/nieuws/2025/12/16/defensie-meldt-aanschaf-israelische-wapens-niet) ah-tk-20252026-1049ISSN 0921 - 7398’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel1 agressieoorlog tegen Oekraïne en de drone-incidenten in de rest van Europawordt specifieke militaire informatie steeds gevoeliger om openbaar te delen.Om operationele en veiligheidsredenen verstrekt Defensie daarom in principegeen openbare informatie meer over specifieke tijdslijnen, operationeleeffecten, aantallen en kosten. Defensie is transparant waar het kan envertrouwelijk waar dat moet. Daarom is uw Kamer aanvullend geïnformeerdmet de vertrouwelijke bijlage over de aanvullende investeringen in C-UAScapaciteit. In deze bijlage staan de verschillende investeringen in C-UAScapaciteit toegelicht, waaronder de ophoging van het gemandateerde project«Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox». Deze Toolboxbestaat uit verschillende elementen waaronder, naast het Smash-systeem,ook Manpads2.Vraag 3Klopt het dat het Smash-systeem al sinds 2020 op enige manier wordtgebruikt door Defensie? Zo ja, waarom wordt de Kamer dan pas op19 december 2024 indirect geïnformeerd over de aanschaf via de Kamerbriefover de eAAAD Toolbox?Antwoord 3Het Smash-systeem was aangeschaft als Counter-Unmanned Aerial System(C-UAS) middel om onder andere te beproeven (concept development andexperimentation) op welke wijze de specifieke dreiging van kleine UASeffectief is te beantwoorden, en welke manier van militair optreden met eendergelijk systeem het meest effectief is. Deze aanschaf betrof een geringaantal systemen en bleef ruim onder de financiële bandbreedtes van hetDefensie Materieel Proces (DMP) met een bedrag onder de € 2 miljoen, zodatconform de afspraken over de informatie over het DMP uw Kamer hieroverniet is geïnformeerd.Vraag 4Is het bedrag dat met de verwerving van het Smash-systeem is gemoeidlager dan de ondergrens van projecten waarover de Tweede Kamer apartwordt geïnformeerd, te weten 50 miljoen euro? (Kamerstuk 27 830, nr. 463)Antwoord 4Uw Kamer is geïnformeerd met de vertrouwelijke bijlage over de aanvullendeinvesteringen in C-UAS capaciteit. In deze bijlage staan de verschillendeinvesteringen in C-UAS capaciteit toegelicht, waaronder de ophoging van hetgemandateerde project «Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD)Toolbox».Vraag 5Stijgt de bandbreedte van het budget voor de verwerving van de eAAADToolbox door de additionele investeringen boven de mandateringsgrens van250 miljoen euro uit? (Kamerstuk 27 830, nr. 463)Antwoord 5Uw Kamer is, zoals gezegd, geïnformeerd met de vertrouwelijke bijlage overde aanvullende investeringen in C-UAS capaciteit. Met de additioneleinvesteringen in C-UAS capaciteit, stijgt de bandbreedte van het budget voorde verwerving van het gehele project «Verwerving eAAAD Toolbox» boven demandateringsgrens van € 250 miljoen. In het Defensie Projectenoverzicht(DPO) van mei 2026 zal Defensie zoals gebruikelijk rapporteren over devoortgang van individuele projecten zoals het project «Verwerving eAAADToolbox».Vraag 6 en 7Deelt u de mening dat een beroep op commerciële vertrouwelijkheid ofoperationele veiligheid door het ministerie niet geloofwaardig is, aangezienzowel de CEO van Smart Shooter als krijgsmachtonderdelen zelf al uitvoerig2Man Portable Air Defence; draagbaar luchtverdedigingssysteem waarmee met een lanceerbuisvanaf de schouder een projectiel wordt afgeschoten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel2 publiekelijk gecommuniceerd hebben over de ingebruikname van hetSmash-systeem door Defensie?Is het gebruikelijk om bij communicatie richting de Kamer over wapenaanko-pen niet het land van herkomst te noemen, zoals in dit geval? Zo ja, kunt uvoorbeelden geven waar dit ook niet is gebeurd?Antwoord 6 en 7Ik deel deze mening niet. Om tegemoet te komen aan de informatiebehoeftevan uw Kamer en in afstemming met aanpassingen in het defensiebeleid,heeft Defensie over de jaren steeds meer en gedetailleerde informatieopenbaar verstrekt. In het huidige tijdsgewricht is het echter nodig omkritisch te kijken naar de vertrouwelijkheid van deze informatie. Defensie geeftin principe geen openbare informatie meer over specifieke tijdslijnen(leveringen), operationele effecten, aantallen en kosten (projectbudgetten).Aanvullend geldt dat enkel openbaar wordt gecommuniceerd over debeoogde leverancier en daarmee het land van herkomst als het bedrijfdaarmee instemt. Zo zijn bijvoorbeeld niet de landen van herkomst bekendgemaakt in de DMP-brieven bij de projecten «Precision Guided Rockets»(Kamerstuk 27 830, nr. 436), «Future Littoral All-Terrain Mobility Patrouille-voertuigen (FLATM PV)» (Kamerstuk 27 830, nr. 314) en «Network EnabledCapabilities Helikopters» (Kamerstuk 27 830, nr. 457), en «Ground based AreaAccesss Denial (GAAD)» (Kamerstuk 33 763, nr. 144).Vraag 8Deelt u de opvatting dat de verwerving van Israëlische wapensystemenpolitiek gevoelig ligt en de Kamer hierover dus apart geïnformeerd hadmoeten worden ongeacht de omvang van het budget?Antwoord 8Het kabinet erkent deze politieke gevoeligheid en heeft aandacht voor deverwerving van defensiematerieel bij Israëlische bedrijven (zie tevens debeantwoording vraag 20). Zoals hierboven gemeld, was bij de informatievoor-ziening aan uw Kamer over de behoeftestelling voor het project (Kamerstuk27 830, nr. 456) nog geen definitieve keuze gemaakt voor het uiteindelijkeproduct en de leverancier.Vraag 9Deelt u de mening dat de Kamerbrief van 25 november jl. over aanvullendeinvesteringen in C-UAS, en dus ook de eAAAD Toolbox, onderdeel was vande beraadslaging over de incidentele suppletoire begroting inzake bestrijdingvan drones, aangezien de ISB in die desbetreffende brief benoemd werd, deuitbreiding van de eAAAD Toolbox blijkens de Kamerbrief van 19 december2024 gerelateerd is aan het project Initiële Counter-Unmanned AircraftSystems capaciteit, Kamerleden ernaar vroegen en de Staatssecretaris zelf deaanschaf van extra Smash-systemen in het debat heeft aangekondigd? Zo ja,waarom heeft u dit niet in acht genomen toen u toezegde dat de beoogdeleveranciers niet uit Israël afkomstig zijn? Zo nee, waarom niet?Antwoord 9Ik deel deze mening niet. Zoals aangegeven in de Incidentele SuppletoireBegroting (ISB) van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) voor het jaar2025 (Kamerstuk 36 858, nr. 7) van 19 november 2025, betreft de ISB eenaantal financiële herschikkingen tussen de artikelen van het DMF om over tekunnen gaan tot de directe aanschaf van IRIS-radars en gerelateerdevoertuigen en verbindingen en het kanonsysteem Skyranger als CombatC-UAS capaciteit. De uitbreiding van de «eAAAD Toolbox» was hier geenonderdeel van.Tijdens het Wetgevingsoverleg (WGO) met uw Kamer van 26 november 2025heb ik het project eAAAD Toolbox alleen genoemd als voorbeeld van deversterking van de vierkante meter van de militair.3 Ik heb tevens aangegevendat dit een project in uitvoering is waarvoor de contracten al waren getekend.Ik heb tijdens het WGO de aanschaf van extra Smash-systemen niet genoemdof aangekondigd. Ik heb tijdens het WGO over de ISB gezegd dat de3Kamerstuk 36 858, nr. 6 blz. 22.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel3 betrokken radars, gerelateerde voertuigen, verbindingen en kanonsystemenniet uit Israël komen.Vraag 10Waarom heeft u bij uw aankondiging dat er extra Smash-systemen afgeroe-pen worden tijdens het wetgevingsoverleg niet aangegeven dat het om eenIsraëlische leverancier ging terwijl het al langer bekend is dat sommigefracties daar kritisch op zijn en in het debat ook ter sprake kwam dat geenwapens uit Israël een harde voorwaarde was voor de steun van de fractie vanGroenLinks-PvdA?Antwoord 10Ik heb tijdens het WGO de aanschaf van extra Smash-systemen niet genoemdof aangekondigd. De ISB betrof alleen de directe aanschaf van IRIS-radars engerelateerde voertuigen en verbindingen en het kanonsysteem Skyranger alsCombat C-UAS capaciteit.Vraag 11 t/m 15Is bij Defensie bekend of, en in welke hoedanigheid, Smash of andereproducten van Smart Shooter worden gebruikt door het Israëlische leger, inhet bijzonder tijdens inzet in Gaza en de Westelijke Jordaanoever?Klopt het dat Smart Shooter Smash ook aanbiedt voor inzet tegen personen?Zo ja, is er bij Defensie enige informatie bekend over het gebruik van Smashof andere producten van Smart Shooter tegen personen in Gaza of deWestelijke Jordaanoever?Is er bij Defensie enige informatie bekend over de mogelijke betrokkenheidvan Smash of andere producten van Smart Shooter bij ernstige mensenrech-tenschendingen in Gaza en de Westelijke Jordaanoever?Kan Defensie uitsluiten dat Smash of andere producten van Smart Shootermogelijk gebruikt zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen in Gaza en deWestelijke Jordaanoever?Hoe heeft u het gebruik van Smash of andere producten van Smart Shootertijdens de Gaza-oorlog meegenomen in uw afweging om tot aanschaf van hetSmash-systeem over te gaan?Antwoord 11 t/m 15Defensie heeft geen onderzoek gedaan naar de eventuele inzet van Smash-systemen of andere producten van Smart Shooter door andere landen.Defensie heeft geen zicht op de precieze wijze waarop de aanwezige kennisbinnen de Israëlische defensie-industrie tot stand komt, zoals dat geldt voorde defensie-industrie in ieder land.Vraag 16Hanteert Defensie inderdaad het uitgangspunt dat dit wapen alleen tegendrones ingezet kan worden en niet tegen mensen? Zo ja, waarop is dituitgangspunt gebaseerd? Zo nee, waarom niet?Antwoord 16Alle nieuwe wapens en munitie voor de krijgsmacht worden getoetst aan deverplichtingen van Nederland onder het internationaal recht, waaronder hethumanitair oorlogsrecht. Het toenmalige Smart Shooter systeem is in 2021getoetst en het (bindend) advies van de Adviescommissie InternationaalRecht en Conventioneel Wapengebruik is online te raadplegen op https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-defensie/organisatie/commissies/adviescommissie-internationaal-recht-en-conventioneel-wapengebruik (advies 18). In het advies staan de redenen voor begrenzingvan het gebruik. Het systeem betreft een richtmiddel en geen zelfstandigwapen. Nieuwe versies van het systeem zullen opnieuw worden beoordeeldwat betreft voorwaarden voor het gebruik ervan door de Nederlandsekrijgsmacht.Vraag 17Welke plannen zijn er voor verdere investeringen in het Smash-systeem?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel4 Antwoord 17Defensie heeft momenteel geen concrete plannen voor verdere investeringenin het Smash-systeem. Het is echter niet uit te sluiten dat bij verdereuitbreiding van de krijgsmacht een aanvullende behoefte ontstaat aandergelijke capaciteit.Vraag 18Op welke wijze heeft de proef van de Landmacht met de Smash 2000bijgedragen aan de verdere (door)ontwikkeling van het Smash-systeem doorSmart Shooter?Antwoord 18Defensie heeft de proef met de Smash 2000 uitgevoerd om te experimenterenop welke wijze de specifieke dreiging van kleine UAS effectief te beantwoor-den is en welke manier van militair optreden met een dergelijk systeem hetmeest effectief is. Tevens is op basis van deze proef een verdere behoeftestel-ling met aantallen en benodigde functionaliteiten opgesteld.Er zijn rapporten opgesteld om de werking van het systeem tegen Class Idrones in kaart te brengen en de effectiviteit van het optreden te verbeteren.Deze rapporten zijn gebruikt om de exacte behoefte vorm te geven, dekrijgsmacht breder kennis te laten maken met het systeem, alternatieven teonderzoeken en ervaringen met partnerlanden uit te wisselen bij hetgezamenlijk tegengaan van de UAS-dreigingen. Er zijn geen resultaten en/ofrapporten gedeeld met Israëlische counterparts of leveranciers.Vraag 19Op welke wijze draagt het gebruik van de Smash 3000 door de krijgsmacht bijaan de verdere (door)ontwikkeling van het Smash-systeem door SmartShooter?Antwoord 19De aanschaf van de Smash 3000 draagt bij aan de versterking van Defensieom sneller de operationele eenheden aan de oostflank en de krijgsmacht voorde eerste hoofdtaak gereed te stellen. Daarnaast draagt het bij aan debeveiliging van het eigen grondgebied en kritieke locaties tegen deze actueledreiging. Defensie deelt geen informatie waarmee Smartshooter het proces ofproduct kan verbeteren. Het belangrijkste deel van het onderhoud zal internDefensie worden uitgevoerd. Alleen zaken die Defensie niet kan uitvoerenzullen door de tussenleverancier en/of Smartshooter worden georganiseerd.Defensie heeft maatregelen getroffen om te voorkomen dat het systeem datakan verzamelen die later kunnen worden uitgelezen.Vraag 20Bent u bereid een plan op te stellen om afhankelijkheden van de Israëlischewapenindustrie af te bouwen? Zo ja, wanneer kan de Kamer dit tegemoetzien? Zo nee, waarom niet?Antwoord 20Defensie werkt met de «Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie2025–2029 (D-SII)» aan een toekomstbestendige krijgsmacht en aan hetvergroten van de strategische autonomie van Nederland en Europa op hetgebied van veiligheid en defensie (Kamerstuk 31 125, nr. 134). Dit gebeurtonder meer door industrieversterkend aanschafbeleid in Nederland en Europaen het verminderen van strategische afhankelijkheden van niet-Europeseleveranciers.Met het huidige voorkeursbeleid van Defensie ten aanzien van leveranciersuit Nederland of Europa, is de inzet om de afhankelijkheid van niet-Europeseleveranciers, waaronder die uit Israël, zoveel mogelijk te beperken. Tegelijker-tijd heeft Defensie vanwege de toegenomen internationale dreiging en deveroudering van het bestaand materieel op zeer korte termijn behoefte aannieuw materieel om de taken van de krijgsmacht te kunnen blijven uitvoeren.Indien leveranciers uit Nederland of Europa onvoldoende kunnen voorzien inde defensiebehoefte, kijkt Defensie naar andere potentiële aanbieders. Daarbijkomen ook Israëlisch geregistreerde bedrijven in beeld. Eventuele aankopenvan nieuw materieel uit Israël wordt per geval zorgvuldig gewogen, waarbijDefensie onderzoekt of het materieel essentieel is voor de gereedstelling vanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel5 de krijgsmacht, of er geschikte alternatieven zijn en of deze alternatieventijdig leverbaar zijn. Hiermee geeft Defensie invulling aan de motie van het lidTeunissen (Kamerstuk 22 054, nr. 478) om de afhankelijkheid van deIsraëlische wapenindustrie af te bouwen.Vraag 21Welke alternatieven zijn er, of worden ontwikkeld, voor het Smash-systeem,onder andere in Europa? Waarom is niet voor een alternatief gekozen?Antwoord 21Er is op dit moment nog geen volwaardig alternatief op korte termijnleverbaar. Defensie beschouwt bij iedere behoeftestelling de herkomst vanhet materieel en, in lijn met de D-SII, de mogelijkheden voor Nederlandse enEuropese alternatieven.Vraag 22Kunt u deze vragen één voor één en afzonderlijk van elkaar beantwoorden?Antwoord 22Vanwege de samenhang zijn de vragen 6 en 7 en de vragen 11 tot en met 15gezamenlijk beantwoord.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, Aanhangsel6